Μπορεί ένας μόνο μήνας χωρίς αλκοόλ να αντιστρέψει τη βλάβη στο ήπαρ; Έχει πράγματι οφέλη το Dry January ή είναι μήπως μια τάση υγείας; Η επιστήμη δείχνει πόσος χρόνος χρειάζεται για να υπάρξουν μετρήσιμες βελτιώσεις στο στρες του ήπατος, τη φλεγμονή και τη συνολική μεταβολική υγεία.
2 νόστιμες συνταγές για να κάνετε αποτοξίνωση στο συκώτι φυσικά
Πώς μπορεί να επηρεάσει το Dry January το ήπαρ – Μπορεί να βοηθήσει στην αποτοξίνωση και να αντιστρέψει τη βλάβη των εορτών;
Η περίοδος των εορτών μπορεί να μοιάζει με μια σειρά κακών επιλογών για την υγεία, με πλούσια φαγητά, συχνά πάρτι, κρύο καιρό που μας κρατά μέσα — και άφθονο αλκοόλ — οπότε δεν είναι περίεργο που πολλοί ξυπνούν την πρώτη μέρα του νέου χρόνου και σκέφτονται «πρέπει να βελτιώσω τον τρόπο ζωής μου».
Μία δημοφιλής τάση υγείας είναι το Dry January, ένα κίνημα που ξεκίνησε το 2013 και με εκατομμύρια συμμετέχοντες παγκοσμίως, εν μέρει επειδή είναι trend. «Kαταλαβαίνω γιατί είναι τόσο ελκυστικό… Δεν είναι για πάντα kai αν μη τι άλλο, αποδεικνύετε στον εαυτό σας ότι μπορείτε να το κάνετε», εξηγεί ο F. Perry Wilson, MD, MSCE, αναπληρωτής καθηγητής στο Yale University. Αλλά το μεγάλο ερώτημα παραμένει: μπορεί ένας μόνο μήνας χωρίς αλκοόλ να φέρει πραγματικά οφέλη για το ήπαρ ή είναι μήπως το Dry January μια μόδα των social media;
Τι συμβαίνει στο σώμα μας αν δεν πίνουμε αλκοόλ για έναν μήνα; Πώς επηρεάζεται το ήπαρ;
Η διακοπή του αλκοόλ για μόλις έναν μήνα μπορεί ήδη να πυροδοτήσει αισθητές αλλαγές στο σώμα — ιδιαίτερα στο ήπαρ. Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο «Abstinence from alcohol combined with inhibition of IL-17 may be an effective treatment for alcoholic liver disease», οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα με αλκοολική ηπατική νόσο είχαν υψηλότερα επίπεδα του φλεγμονώδους μορίου IL-17, τα οποία μειώθηκαν μετά από μια περίοδο αποχής από το αλκοόλ. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η διακοπή της κατανάλωσης αλκοόλ, ειδικά όταν συνδυάζεται με αναστολή της φλεγμονής που καθοδηγείται από την IL-17, μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της ηπατικής βλάβης και να υποστηρίξει την αποκατάσταση στην αλκοολική ηπατική νόσο.
Άλλες έρευνες δείχνουν ότι ακόμη και η βραχυπρόθεσμη αποχή επιτρέπει στο ήπαρ να μειώσει το στρες, να ξεκινήσει διαδικασίες επιδιόρθωσης και να βελτιώσει βασικούς δείκτες υγείας που συνδέονται με τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο νόσων.
- Μειώνεται το στρες στο ήπαρ: Μια κλινική μελέτη διαπίστωσε ότι ένας μήνας αποχής από το αλκοόλ μείωσε σημαντικά τα επίπεδα GGT, ενός ενζύμου που αυξάνεται όταν το ήπαρ βρίσκεται υπό αλκοολική καταπόνηση, δείχνοντας πρώιμη ηπατική ανάκαμψη.
- Το ήπαρ αρχίζει να επιδιορθώνεται: Επιστημονικές ανασκοπήσεις επιβεβαιώνουν ότι μόλις σταματήσει η κατανάλωση αλκοόλ, το ήπαρ ενεργοποιεί γρήγορα φυσικούς μηχανισμούς επιδιόρθωσης και αναγέννησης, ακόμη και μετά από επαναλαμβανόμενη έκθεση.
- Βελτιώνεται η μεταβολική υγεία: Η βραχυπρόθεσμη αποχή από το αλκοόλ έχει συσχετιστεί με καλύτερη ευαισθησία στην ινσουλίνη και υγιέστερους μεταβολικούς δείκτες, που συνδέονται στενά με τον κίνδυνο λιπώδους ήπατος.
- Θεμέλια για μακροπρόθεσμη υγεία του ήπατος: Μεγάλες μελέτες δείχνουν ότι η παρατεταμένη αποχή μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρών ηπατικών επιπλοκών και θανάτου που σχετίζεται με το ήπαρ, υπογραμμίζοντας γιατί οι πρώιμες διακοπές έχουν σημασία.
Ποιοι επιλέγουν να ακολουθήσουν το Dry January
«Πρώτα, πρέπει να ξεκαθαρίσω κάτι που θα ορίσει το πώς ερμηνεύουμε αυτά τα δεδομένα από εδώ και πέρα. Τα άτομα που κάνουν Dry January είναι ένα πολύ συγκεκριμένο είδος», λέει ο ειδικός. Σε γενικές γραμμές, είναι πολύ πιο πιθανό να είναι γυναίκες. Έχουν υψηλότερα εισοδήματα και είναι πιο πιθανό να έχουν πανεπιστημιακή εκπαίδευση. Επίσης, πίνουν περισσότερο αλκοόλ από τον μέσο άνθρωπο. Είναι «υγειονομικά ευαισθητοποιημένοι επικίνδυνοι πότες» και, παρότι κάποιοι μπορεί να πληρούν τα επίσημα κριτήρια για διαταραχή χρήσης αλκοόλ, λίγοι θα αυτοχαρακτηρίζονταν ως αλκοολικοί.
Πρέπει να το έχουμε αυτό υπόψη όταν εξετάζουμε τις επιδράσεις του Dry January. Διότι, όπως θα δείτε, υπάρχουν πολλά πιθανά οφέλη αλλά και κάποιοι κίνδυνοι, συμπεριλαμβανομένης της στέρησης, η οποία μπορεί να αποβεί θανατηφόρα σε ιδιαίτερα βαρείς πότες. Φυσικά, δεν θα δείτε κανένα όφελος αν δεν το εφαρμόσετε πραγματικά, αλλά τα ποσοστά επιτυχίας είναι εκπληκτικά υψηλά. Περίπου τα δύο τρίτα των ανθρώπων στο Ηνωμένο Βασίλειο και το 80% εκείνων στην ολλανδική εκδοχή του Dry January, που ονομάζεται «IkPas», κατάφεραν να περάσουν τον μήνα χωρίς να πιουν αλκοόλ.
Λίπος στο συκώτι: Οι 4 χειρότερες τροφές για το λιπώδες ήπαρ, σύμφωνα με ηπατολόγο
«Ενδιαφέρον έχει ότι οι αναλύσεις των social media δείχνουν πολύ χειρότερα ποσοστά επιτυχίας. Μια ανάλυση αναρτήσεων στο Χ για το Dry January διαπίστωσε ότι μόνο το 12,7% δήλωνε επιτυχία, ενώ το 66% δήλωνε κάποιου είδους αποτυχία. Αλλά δεν χρειάζεται να σας υπενθυμίσω ότι τα social media δεν είναι η πραγματική ζωή», λέει.
Τι κάνει ένας μήνας χωρίς αλκοόλ στο σώμα
Λοιπόν, ας υποθέσουμε ότι δεν καταναλώσετε καθόλου αλκοόλ τον Ιανουάριο. Θα κάνει διαφορά; Τα δεδομένα είναι στην πραγματικότητα αρκετά εντυπωσιακά σε πολλούς τομείς. Ας ξεκινήσουμε με το ήπαρ. Το 2017, ερευνητές ενέταξαν 64 βαρείς πότες σε ένα πρόγραμμα αποχής διάρκειας 4 εβδομάδων. Στην αρχή και στο τέλος του μήνα, μέτρησαν τη σκληρότητα του ήπατος χρησιμοποιώντας μια μη επεμβατική συσκευή.
Τα αποτελέσματα ήταν αρκετά δραματικά — το 80% όσων απείχαν από το ποτό παρουσίασαν βελτίωση στη σκληρότητα του ήπατος — κατά μέσο όρο μείωση περίπου 15%. Μάλιστα, τα αποτελέσματα ήταν τόσο εντυπωσιακά ώστε οι συγγραφείς κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η συσκευή μπορεί να υπερεκτιμά τη σκληρότητα του ήπατος κατά τη διάρκεια ενεργής κατανάλωσης αλκοόλ, επειδή ήταν δύσκολο να φανταστεί κανείς γιατί η βελτίωση θα συνέβαινε τόσο γρήγορα.
«Αλλά νομίζω ότι αυτό μπορεί να είναι πραγματικό, όχι απαραίτητα με την έννοια της βελτίωσης της ηπατικής ίνωσης — αυτό πιθανότατα απαιτεί παραπάνω από έναν μήνα — αλλά με την έννοια της βελτίωσης της ηπατικής φλεγμονής. Αυτή η μικρή μελέτη έδειξε σημαντικές βελτιώσεις στα ηπατικά ένζυμα μετά από 4 εβδομάδες αποχής, για παράδειγμα», λέει.
Φυσικά, το αλκοόλ δεν είναι κακό μόνο για το ήπαρ. Ένα συχνά παραγνωρισμένο γεγονός για την κατανάλωση αλκοόλ είναι ότι έχει πολλές θερμίδες — 7 θερμίδες ανά γραμμάριο, στην πραγματικότητα — καθιστώντας το πιο υψηλό σε θερμίδες από τους υδατάνθρακες ή την πρωτεΐνη και μόνο ελαφρώς λιγότερο πυκνό από το λίπος. Οι συμμετέχοντες στο Dry January έτειναν να χάσουν λίγο βάρος — περίπου 1,5 κιλό μέσα στον μήνα. Δεν είναι GLP-1, αλλά δεν είναι και άσχημο.
Ορισμένες μελέτες έχουν δείξει ακόμη πιο εντυπωσιακές βιοχημικές αλλαγές μετά από έναν μήνα χωρίς αλκοόλ. Μμελέτη στο BMJ Open συνέκρινε 94 συμμετέχοντες στο Dry January με 47 που συνέχισαν να πίνουν. Η ομάδα αποχής παρουσίασε 25% βελτίωση στην αντίσταση στην ινσουλίνη και 7% μείωση στη συστολική αρτηριακή πίεση. Ίσως ακόμη πιο εντυπωσιακό, όσοι απέφυγαν το αλκοόλ είχαν 42% μείωση στα επίπεδα VEGF και 74% μείωση στα επίπεδα EGF — και οι δύο αυτοί δείκτες έχουν επιπτώσεις στον κίνδυνο καρκίνου.
Η ποιότητα του ύπνου βελτιώθηκε δραματικά κατά τη διάρκεια του Dry January, με το 71% των συμμετεχόντων στο Ηνωμένο Βασίλειο να αναφέρουν ότι κοιμούνταν καλύτερα και είχαν περισσότερη ενέργεια. «Για να είμαι ειλικρινής, ήταν δύσκολο για μένα να βρω έναν φυσιολογικό δείκτη που να μην βελτιώνεται κατά τη διάρκεια του Dry January. Αλλά αυτό δεν απάντησε στο μεγαλύτερό μου ερώτημα, που είναι τι συμβαίνει όταν τελειώνει το Dry January;», αναρωτήθηκε.
Τι συμβαίνει μετά τη λήξη της αποχής: Διαρκούν οι αλλαγές ή είναι παροδικές;
Σύμφωνα με δεδομένα από το Ηνωμένο Βασίλειο, υπάρχουν ορισμένες αλλαγές που διαρκούν. Οι ερευνητές εξέτασαν τους συμμετέχοντες στο Dry January τον Αύγουστο για να δουν πώς είχε αλλάξει η σχέση τους με το αλκοόλ. Συνολικά, τα αποτελέσματα ήταν θετικά. Τον Αύγουστο, είχαν μειώσει τις ημέρες κατανάλωσης αλκοόλ ανά εβδομάδα από 4,3 σε 3,3. Έπιναν λιγότερο αλκοόλ όταν έπιναν και οι ημέρες μέθης μειώθηκαν από 3,4 σε 2,1 ανά μήνα. Έτσι, μακριά από ένα φαινόμενο rebound ή ακόμη και επιστροφής στα προ του Dry January επίπεδα, βλέπουμε κάποιες μετρήσιμες αλλαγές στο μέλλον.
Ποια ομάδα αίματος κινδυνεύει περισσότερο να παρουσιάσει σοβαρή βλάβη στο συκώτι
Μπορούμε να εικάσουμε γιατί συμβαίνει αυτό. Μπορεί απλώς το Dry January να αποδεικνύει στους ανθρώπους ότι δεν χρειάζονται το αλκοόλ. Μπορούν να διαχειριστούν κοινωνικές καταστάσεις ή στρεσογόνους παράγοντες χωρίς να πιουν. Πρόκειται ουσιαστικά για την αυτοαποτελεσματικότητα. Αλλά υπάρχει δύναμη στο να αποδεικνύετε στον εαυτό σας ότι μπορείτε να κάνετε κάτι, και είναι σαφές ότι ορισμένες από τις συνήθειες που χτίζονται τον Ιανουάριο μπορεί να συνεχιστούν σε όλη τη διάρκεια του έτους.