Ο ψευδάργυρος παίζει πολλούς σημαντικούς ρόλους στο σώμα, επομένως όταν τα επίπεδά του είναι χαμηλά, τα συμπτώματα μπορεί να φαίνονται συγκεχυμένα και άσχετα μεταξύ τους. Η έγκαιρη αναγνώριση αυτών των σημαδιών μπορεί να σας βοηθήσει να αντιμετωπίσετε την έλλειψη και να ενισχύσετε τη συνολική σας υγεία.
Απώλεια κολλαγόνου μετά τα 25: Τι την προκαλεί και πώς να την αντιμετωπίσετε αποτελεσματικά
Ποιοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο έλλειψης σε ψευδάργυρο – Με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλωθεί
Σύμφωνα με τα National Institutes of Health (NIH), ο ψευδάργυρος είναι απαραίτητος για τη λειτουργία του ανοσοποιητικού, την επούλωση των πληγών και την υγιή ανάπτυξη του εμβρύου κατά την εγκυμοσύνη. Αν και η έλλειψη ψευδαργύρου δεν είναι κοινή, ορισμένες ομάδες έχουν αυξημένο κίνδυνο.
Αυτές περιλαμβάνουν άτομα με διατροφικές διαταραχές, διαταραχές χρήσης ουσιών και γαστρεντερικές παθήσεις, καθώς και χορτοφάγους και vegans που ενδέχεται να μην καταναλώνουν επαρκείς ποσότητες τροφών ζωικής προέλευσης πλούσιων σε ψευδάργυρο, όπως στρείδια, βοδινό, χοιρινό και γαλοπούλα, εξηγεί η Αμερικανίδα διαιτολόγος-διατροφολόγος, Jessica Crandall, σύμφωνα με το Prevention.
Εάν πιστεύετε ότι ανήκετε σε ομάδα κινδύνου, είναι σημαντικό να κατανοήσετε τα πιο συχνά προειδοποιητικά σημάδια έτσι ώστε να απευθυνθείτε στον γιατρό σας.
Αίτια και παράγοντες κινδύνου έλλειψης ψευδαργύρου
Η έλλειψη ψευδαργύρου συνήθως αναπτύσσεται όταν το σώμα δεν λαμβάνει αρκετό ψευδάργυρο, δεν μπορεί να τον απορροφήσει σωστά ή χάνει περισσότερο από όσο αναπληρώνει. Η πιο κοινή αιτία είναι η χαμηλή διατροφική πρόσληψη, ιδιαίτερα σε δίαιτες πλούσιες σε φυτικές τροφές που περιέχουν φυτικά άλατα (phytates), τα οποία εμποδίζουν την απορρόφηση. Επειδή το σώμα δεν αποθηκεύει αποτελεσματικά τον ψευδάργυρο, η τακτική πρόσληψη είναι απαραίτητη.
LDL Χοληστερόλη: 5 φυσικά συμπληρώματα για να τη μειώσετε χωρίς φάρμακα – Τι προτείνει ειδικός
Προβλήματα που σχετίζονται με το έντερο, όπως δυσαπορρόφηση ή εντερικές βλάβες, μειώνουν επίσης την απορρόφηση ψευδαργύρου. Ορισμένες φάσεις ζωής, όπως η εγκυμοσύνη ή οι περίοδοι ανάπτυξης, αυξάνουν τις ανάγκες σε ψευδάργυρο, καθιστώντας την έλλειψη πιο πιθανή εάν η πρόσληψη είναι ανεπαρκής. Η γήρανση, οι χρόνιες ασθένειες, η κατανάλωση αλκοόλ και οι λοιμώξεις μπορεί να αυξήσουν περαιτέρω τον κίνδυνο, είτε μειώνοντας την απορρόφηση είτε αυξάνοντας τις απώλειες.
Επιπλέον, σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο «Association between zinc deficiency and adverse outcomes in patients with dementia», η έλλειψη ψευδαργύρου σε ασθενείς με άνοια συνδέθηκε με περίπου 54% υψηλότερη θνησιμότητα μέσα σε ένα έτος, καθώς και με κινδύνους σηψαιμίας, εισαγωγής σε ΜΕΘ, λοιμώξεων και φλεγμονής, με ισχυρότερες επιδράσεις σε σοβαρή έλλειψη που μειώνονταν με την πάροδο του χρόνου.
Κύρια αίτια και παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:
- Χαμηλή πρόσληψη τροφών πλούσιων σε ψευδάργυρο
- Δίαιτες πλούσιες σε φυτικά άλατα (μειωμένη απορρόφηση)
- Διαταραχές του εντέρου και δυσαπορρόφηση
- Εγκυμοσύνη, ανάπτυξη, αυξημένες ανάγκες
- Χρόνιες ασθένειες, γήρανση, κατανάλωση αλκοόλ
Κοινά συμπτώματα που μπορεί να σχετίζονται με έλλειψη ψευδαργύρου
1. Αργή επούλωση πληγών
Τα συμπτώματα έλλειψης ψευδαργύρου μπορεί να διαφέρουν σημαντικά, ανάλογα με την ηλικία. Ωστόσο, ένα από τα πιο κοινά συμπτώματα – ιδιαίτερα στους πιο ηλικιωμένου ενήλικες – είναι η αργή επούλωση πληγών, σύμφωνα με το NIH.
Ο ψευδάργυρος παίζει βασικό ρόλο στο ανοσοποιητικό σύστημα, βοηθώντας το σώμα να καταπολεμά λοιμώξεις και να επουλώνει τραυματισμούς. Εάν παρατηρήσετε ότι κοψίματα και γρατζουνιές αργούν να κλείσουν, η χαμηλή τιμή ψευδαργύρου μπορεί να είναι η αιτία.
2. Τριχόπτωση
Τα χαμηλά επίπεδα ψευδαργύρου είναι μία πιθανή αιτία για αραίωση ή απώλεια μαλλιών. Η έλλειψη ψευδαργύρου μπορεί να οδηγήσει σε τριχόπτωση, ιδιαίτερα σε μεγαλύτερα παιδιά, σύμφωνα με το NIH. Έχει συνδεθεί επίσης με παθήσεις του τριχωτού της κεφαλής.
Σύμφωνα με μελέτη του 2023, η έλλειψη ψευδαργύρου είναι πιο συχνή σε άτομα με γυροειδή αλωπεκία, μια αυτοάνοση πάθηση που προκαλεί αιφνίδια απώλεια μαλλιών χωρίς ουλές. Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης συσχέτιση μεταξύ των χαμηλών επιπέδων ψευδαργύρου και της σοβαρότητας της πάθησης.
3. Ακμή
Η ακμή μπορεί να μην είναι ένα από τα πιο κοινά συμπτώματα έλλειψης ψευδαργύρου, αλλά μπορεί να είναι ένδειξη ότι χρειάζεστε περισσότερο από το θρεπτικό συστατικό. Ανασκόπηση στο Dermatologic Therapy διαπίστωσε ότι τα άτομα με ακμή τείνουν να έχουν χαμηλότερα επίπεδα ψευδαργύρου σε σύγκριση με όσους δεν έχουν. Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι ο ψευδάργυρος μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των εξάρσεων ακμής.
4. Χρόνιες παθήσεις
Η έλλειψη ψευδαργύρου έχει συνδεθεί με διάφορες ιατρικές παθήσεις, όπως η πνευμονία και ο διαβήτης, σύμφωνα με το NIH. Το μέταλλο εμπλέκεται στην ανάπτυξη και λειτουργία πολλών ανοσοκυττάρων και αποκρίσεων, όπως έχει εξηγήσει η Αμερικανίδα Melissa Mroz-Planells, κλινική διατροφολόγος και διαιτολόγος. Έτσι, τα χαμηλά επίπεδα μπορούν να σας κάνουν πιο ευάλωτους σε ασθένειες.
Μπορεί το μαγνήσιο να βοηθήσει στην πρόληψη του καρκίνου; Νέα μελέτη απαντά
Η έλλειψη ψευδαργύρου μπορεί επίσης να δυσκολέψει το σώμα να καταπολεμήσει τη φλεγμονή και τη βλάβη των κυττάρων από ελεύθερες ρίζες – παράγοντες που συνδέονται με χρόνιες ασθένειες. Μελέτη στο Frontiers in Nutrition συνέδεσε την έλλειψη ψευδαργύρου με αυξημένους δείκτες φλεγμονής και μεγαλύτερη ευαισθησία σε λοιμώδη νοσήματα.
5. Απώλεια όρασης
Τα μάτια σας, ιδιαίτερα οι αμφιβληστροειδείς, περιέχουν μεγάλες ποσότητες ψευδαργύρου. Ωστόσο, με την ηλικία, τα επίπεδα αυτά μειώνονται και μπορεί να εμφανιστεί ηλικιακή εκφύλιση ωχράς κηλίδας, σύμφωνα με το NIH.
Τα καλά νέα είναι ότι έρευνες δείχνουν πως τα συμπληρώματα διατροφής ψευδαργύρου μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη της απώλειας όρασης. Ωστόσο, είναι σημαντικό να συμβουλευτείτε τον γιατρό σας.
6. Απώλεια όσφρησης και γεύσης
Εάν το φαγητό δεν έχει την ίδια γεύση όπως παλιά, μπορεί να έχετε χαμηλά επίπεδα ψευδαργύρου. Το θρεπτικό αυτό συστατικό εμπλέκεται σε βασικές αισθήσεις, σύμφωνα με το NIH. Η έλλειψή του μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα όσφρησης και γεύσης – ακόμη και να προκαλέσει πλήρη απώλειά τους.
Ωστόσο, όπως και με τις αλλαγές στην όραση, τα συμπληρώματα διατροφής ψευδαργύρου μπορεί να βοηθήσουν στη θεραπεία διαταραχών γεύσης, σύμφωνα με ανασκόπηση στο Journal of Nutrition and Metabolism.
7. Δυσκολία στην ακοή
Τα χαμηλά επίπεδα ψευδαργύρου μπορούν να επηρεάσουν την ακοή με διάφορους τρόπους. Μελέτες δείχνουν ότι η έλλειψη ψευδαργύρου μπορεί να προκαλέσει απώλεια ακοής ή εμβοές – έναν επίμονο ήχο κουδουνίσματος ή βουητού στο αυτί. Επιπλέον, όσο χαμηλότερα είναι τα επίπεδα ψευδαργύρου, τόσο πιο έντονος μπορεί να είναι αυτός ο ήχος.
9 φυσικές τροφές με προβιοτικά που ενισχύουν το έντερο χωρίς συμπληρώματα
8. Καθυστέρηση στην ανάπτυξη
Ένα σημαντικό σημάδι έλλειψης ψευδαργύρου – ιδιαίτερα σε βρέφη, παιδιά και εφήβους – είναι η καθυστέρηση στην ανάπτυξη, σύμφωνα με το NIH. Ο ψευδάργυρος είναι απαραίτητος για την υγιή ανάπτυξη λόγω της επίδρασής του στην κυτταρική ανάπτυξη. Η έλλειψή του μπορεί να επιβραδύνει την ανάπτυξη και εξέλιξη. Επιπλέον, συμπτώματα όπως απώλεια όρεξης και διάρροια μπορούν να επιδεινώσουν το πρόβλημα.
Πάντα να συμβουλεύεστε τον γιατρό σας πριν ξεκινήσετε ένα νέο συμπλήρωμα διατροφής ή πριν αλλάξετε τη δοσολογία.
Πηγές: Prevention, NIH, Springer, ResearchGate, Frontiers