Άτομα που λαμβάνουν συμπληρώματα σιδήρου προειδοποιούνται να προσέχουν τέσσερα κοινά συμπτώματα που μπορεί να δείχνουν ότι λαμβάνουν υπερβολική ποσότητα. Παρότι ο σίδηρος είναι απαραίτητος για την πρόληψη της αναιμίας και για τη σωστή μεταφορά οξυγόνου στο σώμα, η υπερβολική πρόσληψη μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες και, σε ακραίες περιπτώσεις, να αποδειχθεί επικίνδυνη.
Χρόνια κόπωση και θολούρα: Πότε μπορεί να οφείλονται σε έλλειψη σιδήρου
Συμπληρώματα σιδήρου και γιατί έχει σημασία η δόση
Ο σίδηρος είναι ένα κοινό συμπλήρωμα που υποστηρίζει την αιμοσφαιρίνη, η οποία μεταφέρει το οξυγόνο στο αίμα, και η έλλειψή του μπορεί να οδηγήσει σε σιδηροπενική αναιμία. Αυτή η πάθηση μπορεί να προκαλέσει κόπωση, χαμηλά επίπεδα ενέργειας, δύσπνοια και αίσθημα παλμών στην καρδιά, γεγονός που ωθεί ορισμένα άτομα να λαμβάνουν συμπληρώματα παράλληλα με μια ισορροπημένη διατροφή. Ωστόσο, η λήψη υπερβολικής ποσότητας σιδήρου μπορεί να είναι επικίνδυνη και όποιος εμφανίσει ένα από τα τέσσερα προειδοποιητικά συμπτώματα θα πρέπει να μειώσει τη δόση του, καθώς η υπερβολική πρόσληψη μπορεί ακόμη και να αποβεί θανατηφόρα. Μην κάνετε αλλαγές στη δόση σας χωρίς να συμβουλευθείτε τον γιατρό σας.
Γιατί τα συμπληρώματα σιδήρου προκαλούν παρενέργειες;
Τα συμπληρώματα σιδήρου συχνά προκαλούν παρενέργειες επειδή δεν απορροφάται όλος ο σίδηρος από τον οργανισμό. Ο σίδηρος που περισσεύει παραμένει στο έντερο, όπου μπορεί να ερεθίσει τον εντερικό βλεννογόνο, να διαταράξει τα βακτήρια του εντέρου και να προκαλέσει φλεγμονή.
Άνοια: Το νέο τεστ που μπορεί να προβλέψει αν κάποιος θα αναπτύξει τη νόσο
Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο «Daily oral iron supplementation produced greater improvements in hematological parameters than alternate day doses – A pilot double-blind randomized control trial in iron-deficient young women», η καθημερινή λήψη συμπληρωμάτων σιδήρου οδήγησε σε μεγαλύτερες βελτιώσεις σε αιματολογικούς δείκτες, όπως οι δείκτες των ερυθρών αιμοσφαιρίων, σε σύγκριση με τη λήψη ανά δεύτερη ημέρα, μέσα σε διάστημα 14 ημερών. Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι δεν υπήρχαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο σχημάτων όσον αφορά τις παρενέργειες, τη φλεγμονή του εντέρου ή τις αλλαγές στο μικροβίωμα του εντέρου κατά τη διάρκεια της δοκιμής.
Άλλες έρευνες δείχνουν ότι αυτές οι επιδράσεις είναι πιο έντονες με υψηλότερες δόσεις και συγκεκριμένες μορφές σιδήρου, γεγονός που εξηγεί γιατί πολλά άτομα εμφανίζουν στομαχικές ενοχλήσεις και διακόπτουν τη λήψη τους.
Κύριοι λόγοι που τα συμπληρώματα σιδήρου προκαλούν παρενέργειες:
- Ο μη απορροφημένος σίδηρος μπορεί να προκαλέσει οξειδωτικό στρες που ερεθίζει τον εντερικό βλεννογόνο και προκαλεί φλεγμονή.
- Η περίσσεια σιδήρου μεταβάλλει τα βακτήρια του εντέρου, οδηγώντας σε φούσκωμα, δυσκοιλιότητα ή διάρροια.
- Ορισμένα δισκία σιδήρου προκαλούν άμεση βλάβη στον γαστρικό βλεννογόνο, προκαλώντας πόνο και ναυτία.
- Οι υψηλότερες δόσεις και ορισμένα άλατα σιδήρου αυξάνουν τις παρενέργειες και μειώνουν την ανεκτικότητα.
- Αυτές οι παρενέργειες συχνά οδηγούν τους ανθρώπους να διακόπτουν πρόωρα τη θεραπεία.
Αυξημένος σίδηρος στο αίμα: Συμπτώματα, αιτίες και θεραπεία
4 συμπτώματα που μπορεί να συνδέονται με τη λήψη συμπληρωμάτων σιδήρου
Ωστόσο, το Εθνικό Σύστημα Υγείας της Βρετανίας NHS προειδοποιεί μέσω της ιστοσελίδας του. Αν λαμβάνετε «υπερβολική» ποσότητα σιδήρου, μπορεί να εμφανίσετε:
- Δυσκοιλιότητα
- Αίσθημα ναυτίας
- Εμετό
- Πόνο στο στομάχι
Αυτό αποτελεί ένδειξη ότι ίσως χρειάζεται να μειώσετε την πρόσληψη σιδήρου. Στα παιδιά, αυτό μπορεί να αποδειχθεί θανατηφόρο. «Πολύ υψηλές δόσεις σιδήρου μπορεί να είναι θανατηφόρες, ιδιαίτερα αν ληφθούν από παιδιά, γι’ αυτό φυλάσσετε πάντα τα συμπληρώματα σιδήρου μακριά από παιδιά», αναφέρει το NHS σύμφωνα με το Mirror. Υψηλή δόση σιδήρου για ενήλικες θεωρείται ποσότητα άνω των 20mcg.
Έλλειψη σιδήρου: 12 φρούτα και λαχανικά που μπορούν να τον ανεβάσουν
Πόσο σίδηρο πρέπει να λαμβάνετε
Το NHS αναφέρει ότι η ποσότητα σιδήρου που χρειάζεστε είναι:
- 8,7mg την ημέρα για άνδρες ηλικίας 19 ετών και άνω
- 14,8mg την ημέρα για γυναίκες ηλικίας 19 έως 49 ετών
- 8,7mg την ημέρα για γυναίκες ηλικίας 50 ετών και άνω
- Οι γυναίκες που έχουν περίοδο μετά την ηλικία των 50 ετών μπορεί να χρειάζονται την ίδια ποσότητα σιδήρου με τις γυναίκες ηλικίας 19 έως 49 ετών
Το Department of Health and Social Care (DHSC) συμβουλεύει ότι «οι περισσότεροι άνθρωποι» μπορούν να λαμβάνουν όλο τον σίδηρο που χρειάζονται μέσω μιας ποικίλης και ισορροπημένης διατροφής. Ωστόσο, αν λαμβάνετε συμπληρώματα σιδήρου, «μην λαμβάνετε υπερβολική ποσότητα, καθώς αυτό μπορεί να είναι επιβλαβές», αναφέρει το NHS.
Συνιστάται ότι η λήψη 17mg ή κάτω την ημέρα από συμπληρώματα σιδήρου είναι «απίθανο» να προκαλέσει βλάβη. Το NHS προσθέτει: «Συνεχίστε να λαμβάνετε υψηλότερη δόση μόνο αν σας το έχει συστήσει ο γιατρός σας».
5 φυτικά τρόφιμα που έχουν περισσότερο σίδηρο από μια μπριζόλα
Πηγές σιδήρου από τη διατροφή
Καλές πηγές σιδήρου περιλαμβάνουν:
- Συκώτι (αλλά να αποφεύγεται κατά την εγκυμοσύνη)
- Κόκκινο κρέας (αλλά το DHSC αναφέρει ότι θα πρέπει να περιορίζεται η κατανάλωση κόκκινου και επεξεργασμένου κρέατος λόγω πιθανού κινδύνου για καρκίνο του εντέρου)
- Όσπρια, όπως κόκκινα φασόλια kidney, φασόλια edamame και ρεβίθια
- Ξηρούς καρπούς
- Αποξηραμένα φρούτα – όπως αποξηραμένα βερίκοκα
- Εμπλουτισμένα δημητριακά πρωινού
- Αλεύρι σόγιας
Σιδηροπενική αναιμία: Αίτια, συμπτώματα και τρόποι αντιμετώπισης
Έλλειψη σιδήρου
Τα συμπτώματα της σιδηροπενικής αναιμίας μπορεί να περιλαμβάνουν:
- Κόπωση και έλλειψη ενέργειας
- Δύσπνοια
- Αισθητούς καρδιακούς παλμούς
- Πιο ωχρό δέρμα από το συνηθισμένο
- Πονοκεφάλους
- Αίσθημα κουδουνίσματος, βουητού ή συριγμού στο κεφάλι (εμβοές)
- Παράξενη γεύση στο φαγητό
- Αίσθημα φαγούρας
- Πόνο στη γλώσσα
- Τριχόπτωση – παρατηρείτε περισσότερες τρίχες να πέφτουν κατά το βούρτσισμα ή το λούσιμο
- Επιθυμία κατανάλωσης μη βρώσιμων αντικειμένων, όπως χαρτί ή πάγος (πίκα)
- Δυσκολία στην κατάποση (δυσφαγία)
- Επώδυνες ανοιχτές πληγές στις γωνίες του στόματος
- Αλλαγές στα νύχια, όπως νύχια σε σχήμα κουταλιού
- Σύνδρομο ανήσυχων ποδιών
Θα πρέπει να επισκεφθείτε τον ιατρό σας αν πιστεύετε ότι μπορεί να έχετε σιδηροπενική αναιμία. Ποτέ μην σταματάτε τα συμπληρώματα που σας έχει συνταγογραφήσει ο ιατρός σας χωρίς τη σμβουλή του.
Πηγές: Mirror, ScienceDirect, MDPI, Elmer Press, Haematologica, ResearchGate, ScienceDirect