Η έγκαιρη ανίχνευση της άνοιας είναι ένα από τα μεγαλύτερα ζητούμενα της σύγχρονης ιατρικής. Νέα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι η απάντηση μπορεί να βρίσκεται σε ένα σημείο του σώματος που μέχρι πρόσφατα δεν είχε τραβήξει την προσοχή των ειδικών, τη μύτη. Πόσο κοντά είμαστε σε μια απλή και γρήγορη διαγνωστική εξέταση;
Η αλλαγή στο περπάτημα που μπορεί να είναι ένδειξη άνοιας
Ένα ρινικό επίχρισμα που θα μπορούσε να εντοπίζει τον κίνδυνο άνοιας χρόνια νωρίτερα
Βρετανοί επιστήμονες στο University of Southampton πιστεύουν ότι ένα πρωτοποριακό τεστ στη μύτη μπορεί να βοηθήσει στην ανίχνευση της άνοιας δεκαετίες πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα. Οι ερευνητές έχουν εντοπίσει ίχνη πρωτεϊνών που συνδέονται με την πάθηση στις μύτες ανθρώπων που δεν παρουσιάζουν επί του παρόντος κανένα σύμπτωμα, και περαιτέρω μελέτες θα εξετάσουν εάν μια απλή σάρωση ή ένα επίχρισμα θα μπορούσε να εντοπίσει «μοναδικές υπογραφές» που προβλέπουν μελλοντική άνοια και ακόμη να προσδιορίζουν τον συγκεκριμένο τύπο.
Η ομάδα αναφέρει ότι τα αποτελέσματα θα μπορούσαν να είναι διαθέσιμα μέσα σε λίγα λεπτά, προσφέροντας ταχύτερη διάγνωση σε μια περίοδο όπου νέα φάρμακα πρώιμου σταδίου ενδέχεται να λειτουργούν καλύτερα, ενώ οι σημερινές εξετάσεις συχνά διαρκούν χρόνια λόγω μεγάλων αναμονών για εγκεφαλικές απεικονίσεις και αξιολογήσεις σε κλινικές μνήμης.
Άνοια: Ραγδαία αύξηση των περιστατικών στην Ελλάδα και την Ευρώπη
Πόσο αποτελεσματικά είναι τα ρινικά επιχρίσματα για τη διάγνωση της άνοιας
Σύμφωνα με εργασία του 2022 με τίτλο Non-Invasive Nasal Discharge Fluid and Other Body Fluid Biomarkers in Alzheimer’s Disease, οι ρινικές εκκρίσεις και εκκρίσεις από άλλα σημεία του σώματος μπορεί να περιέχουν δείκτες που συνδέονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ. Οι ερευνητές καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι αυτά τα υγρά θα μπορούσαν να προσφέρουν έναν απλούστερο, μη επεμβατικό τρόπο υποστήριξης της πρώιμης ανίχνευσης και παρακολούθησης της νόσου.
Άλλες πρόσφατες έρευνες συμπεραίνουν ότι τα ρινικά επιχρίσματα και η ρινική δειγματοληψία θα μπορούσαν κάποια ημέρα να βοηθήσουν στην ανίχνευση ασθενειών που σχετίζονται με την άνοια, προσφέροντας μια απλούστερη εναλλακτική λύση σε οσφυονωτιαίες παρακεντήσεις ή εγκεφαλικές απεικονίσεις. Οι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει ότι η μύτη μπορεί να περιέχει πρωτεΐνες και βιολογικά σήματα που συνδέονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ και άλλες νευροεκφυλιστικές παθήσεις, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούνται προηγμένες εργαστηριακές τεχνικές. Αν και αυτή η προσέγγιση δεν αποτελεί ακόμη μέρος της συνήθους ιατρικής πρακτικής, μελέτες των τελευταίων ετών δείχνουν αυξανόμενο επιστημονικό ενδιαφέρον για μη επεμβατικές ρινικές διαγνωστικές μεθόδους.
Βασικά ευρήματα από πρόσφατες μελέτες:
- Τα ρινικά επιχρίσματα σε συνδυασμό με δοκιμασίες ενίσχυσης σπόρων μπορούν να ανιχνεύσουν λανθασμένα αναδιπλωμένες πρωτεΐνες που σχετίζονται με τη νόσο με υψηλή ακρίβεια.
- Η αμυλοειδής βήτα και η ταυ, βασικοί βιοδείκτες της νόσου Αλτσχάιμερ, έχουν ανιχνευθεί σε ρινικές εκκρίσεις που συλλέγονται κοντά στη διεπαφή εγκεφάλου–μύτης.
- Πιλοτική έρευνα υποστηρίζει την ιδέα ότι ο ρινικός ιστός μπορεί να αντανακλά εγκεφαλική παθολογία στη νόσο Αλτσχάιμερ.
- Αλλαγές στο ρινικό μικροβίωμα συνδέονται με απώλεια της όσφρησης και γνωστική έκπτωση σε ηλικιωμένους ενήλικες.
Αλτσχάιμερ: Το συχνό λάθος που κάνουμε στο δείπνο και αυξάνει κατά 69% τον κίνδυνο
Η σύνδεση μύτης-εγκεφάλου μπορεί να μεταμορφώσει την πρώιμη διάγνωση της άνοιας, λένε οι ειδικοί
Η Professor Roxana Carare, από το University of Southampton, η οποία ηγείται του έργου, δήλωσε σύμφωνα με το Daily Mail ότι ο στόχος της έρευνάς τους ήταν να «μεταμορφώσει» τη διάγνωση της άνοιας. «Αποδείξαμε για πρώτη φορά ότι υπάρχει μια οδός επικοινωνίας μεταξύ του εγκεφάλου και της μύτης, και το επόμενο βήμα είναι να δείξουμε αν αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί για την πραγματοποίηση πολύ πρώιμων διαγνώσεων», είπε.
Η ομάδα της Prof Carare πρόκειται να διεξαγάγει μια δοκιμή που θα περιλαμβάνει 50 ασθενείς που έχουν διαγνωστεί με άνοια με σωμάτια Lewy. Μια βιοψία μύτης θα ελέγξει την παρουσία δύο εγκεφαλικών πρωτεϊνών – της α-συνουκλεΐνης, χαρακτηριστικού γνώρισμα αυτής της μορφής της νόσου, και των νευροϊνιδίων ελαφράς αλυσίδας, τα οποία δείχνουν γενική εγκεφαλική εκφύλιση και χρησιμοποιούνται ήδη για την παρακολούθηση της εξέλιξης της νόσου Αλτσχάιμερ.
Ο Professor Rami Salib, από το University Hospital Southampton, έχει εντοπίσει και τις δύο πρωτεΐνες σε δείγματα ρινικού ιστού που λήφθηκαν από υγιείς ενήλικες που υποβάλλονταν σε επεμβάσεις ιγμορείων. Οι ηλικιωμένοι ασθενείς είχαν τις μεγαλύτερες ποσότητες, γεγονός που δείχνει ότι τα επίπεδα αυξάνονται φυσιολογικά με την ηλικία. Ωστόσο, η δοκιμή θα βοηθήσει να διαπιστωθεί εάν όσοι έχουν επιβεβαιωμένη άνοια παρουσιάζουν μια «μοναδική υπογραφή ή μοτίβο» σε σύγκριση με υγιή άτομα.
Περαιτέρω έρευνα θα εντοπίσει συγκεκριμένα μοτίβα που ανιχνεύονται σε νεότερους ενήλικες οι οποίοι αργότερα αναπτύσσουν άνοια. «Υπάρχει πολλή δουλειά που πρέπει να γίνει, αλλά έχουμε τη βάση για κάτι που θα μπορούσε ενδεχομένως να είναι μετασχηματιστικό», κατέληξε ο Prof Salib. Η ομάδα, η οποία έχει χρηματοδότηση από το Jean Corsan Foundation, βρίσκεται σε συζητήσεις για την ανάπτυξη ενός τεστ που θα χρησιμοποιεί φως λέιζερ για την ανάλυση ρινικών ιστών.
Πηγές: Daily Mail, BMC, ScienceDirect, Nature, ResearchGate