Οι επιστήμονες εξερευνούν μια νέα θεωρία που συνδέει την αύξηση των περιστατικών με νόσο Πάρκινσον με την καθημερινή έκθεση σε έναν ρύπο που δεν μπορούμε να αποφύγουμε. Η νόσος Πάρκινσον είναι μια ανίατη πάθηση που επηρεάζει την κίνηση, καθώς προκαλεί τρόμο και δυσκαμψία. Τα περιστατικά έχουν υπερδιπλασιαστεί παγκοσμίως φτάνοντας τα 8,9 εκατομμύρια τα τελευταία 25 χρόνια.
Πάρκινσον: 10 πρώιμα συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν χρόνια πριν εκδηλωθεί η νόσος
Νέα πιθανή αιτία που αυξάνει τον κίνδυνο για Πάρκινσον φαίνεται να είναι ένας από τους πιο κοινούς ρύπους
Ενώ η γενετική και το περιβάλλον είναι εδώ και καιρό γνωστοί παράγοντες, ερευνητές στην Κίνα υποστηρίζουν ότι μικροπλαστικά από τρόφιμα, νερό, αέρα και επαφή με το δέρμα μπορεί να συσσωρεύονται στο σώμα, ιδιαίτερα στον εγκέφαλο. Εκεί, ενδέχεται να πυροδοτούν επιβλαβείς συσσωματώσεις πρωτεϊνών που σχετίζονται με τη νόσο. Με την αύξηση της ρύπανσης με μικρο- και νανο-πλαστικά από τη δεκαετία του 1960, οι άνθρωποι σήμερα εκτίθενται περισσότερο από ποτέ, με εκτιμήσεις να δείχνουν ότι ο μέσος Αμερικανός καταναλώνει περίπου πέντε γραμμάρια την εβδομάδα.
Αίτια της νόσου Πάρκινσον
Η νόσος Πάρκινσον δεν προκαλείται από έναν μόνο παράγοντα, αλλά από έναν συνδυασμό αλλαγών στο σώμα. Ένα βασικό πρόβλημα είναι η συσσώρευση μιας πρωτεΐνης που ονομάζεται α-συνουκλεΐνη, η οποία βλάπτει τα εγκεφαλικά κύτταρα και επηρεάζει τον τρόπο που παράγουν ενέργεια. Μερικοί έχουν συγκεκριμένα γονίδια, όπως τα SNCA ή LRRK2, που αυξάνουν τον κίνδυνο, αλλά η γενετική από μόνη της εξηγεί μόνο ένα μικρό ποσοστό των περιπτώσεων.
Άλλοι παράγοντες περιλαμβάνουν προβλήματα στην παραγωγή ενέργειας των κυττάρων (μιτοχόνδρια), βλάβες από επιβλαβή μόρια και συνεχιζόμενη φλεγμονή στον εγκέφαλο. Νέα έρευνα δείχνει επίσης ότι το έντερο μπορεί να παίζει ρόλο, καθώς αλλαγές στα βακτήρια του εντέρου μπορεί να συνδέονται με τη νόσο. Η έκθεση σε τοξίνες και η γήρανση μπορεί επίσης να αυξήσουν τον κίνδυνο.
Σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο «The hidden world of nanoplastics colliding with neurodegenerative diseases», τα νανοπλαστικά στον εγκέφαλο συνδέονται με φλεγμονή, προβλήματα, συσσώρευση πρωτεϊνών και προάγουν τη συσσώρευση α-συνουκλεΐνης που σχετίζεται με τη νόσο Πάρκινσον, χωρίς όμως να έχει αποδειχθεί αιτιώδης σχέση.
Βασικά αίτια περιλαμβάνουν:
- Συσσώρευση πρωτεΐνης α-συνουκλεΐνης
- Γενετικοί παράγοντες
- Χαμηλή κυτταρική ενέργεια (προβλήματα στα μιτοχόνδρια)
- Στρες και φλεγμονή στον εγκέφαλο
- Αλλαγές στην υγεία του εντέρου
- Περιβαλλοντικές τοξίνες
- Γήρανση
NextBrain Atlas: ένας νέος άτλας εγκεφάλου ρίχνει φως στις νευροεκφυλιστικές νόσους
Μικροπλαστικά: Πώς μπορεί να επηρεάζουν τον εγκέφαλο και να αυξάνουν τον κίνδυνο για Πάρκινσον
Μελέτες έχουν συνδέσει ήδη την έκθεση σε αυτά τα πλαστικά με πολυάριθμες επιβλαβείς επιδράσεις στην υγεία, συμπεριλαμβανομένων της υπογονιμότητας, του καρκίνου και των αναπτυξιακών καθυστερήσεων, κάτι που οι ειδικοί αποδίδουν στο ότι μπορεί να βλάψουν τα κύτταρα ή να επηρεάσουν τις ορμόνες.
Τα μικροπλαστικά στο περιβάλλον προέρχονται από τη διάσπαση μεγαλύτερων πλαστικών αντικειμένων που συμβαίνει κατά τη χρήση ή στο περιβάλλον. Στη μελέτη τους, οι επιστήμονες — με επικεφαλής ειδικούς από το Gannan Medical University στη νότια Κίνα — σημείωσαν ότι μικροπλαστικό είναι ένα πλαστικό θραύσμα μικρότερο από πέντε χιλιοστά, ενώ νανοπλαστικό είναι μικρότερο από το ένα χιλιοστό του χιλιοστού.
Στον εγκέφαλο, ανέφεραν ότι θα μπορούσαν να προκαλέσουν τοξικές συσσωματώσεις της πρωτεΐνης α-συνουκλεΐνης, οι οποίες συνήθως εντοπίζονται σε ασθενείς με Πάρκινσον. Στην ανασκόπησή τους, η ομάδα παρέθεσε στοιχεία ότι τα πλαστικά σωματίδια θα μπορούσαν επίσης να προκαλέσουν νευροφλεγμονή, να διαταράξουν την επικοινωνία των κυττάρων και να μεταφέρουν μέταλλα στον εγκέφαλο, κάτι που, όπως ανέφεραν, μπορεί επίσης να αυξάνει τον κίνδυνο της νόσου.
Πάρκινσον: Ο χορός μπορεί να καθυστερήσει την εξέλιξη της νόσου – Πόσα λεπτά αρκούν
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature npj Parkinson’s Disease και ανέλυσε πάνω από 100 μελέτες που βασίζονταν σε δοκιμές σε ζώα ή εργαστηριακά πειράματα. Οι επιστήμονες σημείωσαν ότι εντόπισαν μόνο συσχέτιση και ότι απαιτείται περισσότερη έρευνα για να επιβεβαιωθεί ο ισχυρισμός τους.
Η νόσος Πάρκινσον προκαλείται από την απώλεια κυττάρων στον εγκέφαλο που παράγουν ντοπαμίνη, οδηγώντας σε μη φυσιολογική εγκεφαλική δραστηριότητα και στα συμπτώματα που σχετίζονται με τη νόσο.
Ποιοι διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο
Δεν είναι σαφές γιατί συμβαίνει, αλλά προηγούμενη έρευνα δείχνει ότι αυτά τα κύτταρα μπορεί να καταστρέφονται από δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Αυτό θα μπορούσε να προκαλείται από γενετικούς παράγοντες και έκθεση σε ορισμένες τοξίνες, φυτοφάρμακα και ακόμη και σε νερό από πηγάδια.
Τα άτομα με τον υψηλότερο κίνδυνο για Πάρκινσον είναι όσοι είναι άνω των 60 ετών και οι άνδρες, οι οποίοι έχουν 50% περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν την πάθηση σε σύγκριση με τις γυναίκες.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε νωρίτερα φέτος συμπέρανε ότι τα άτομα που πίνουν νερό από νεότερες πηγές υπόγειων υδάτων ενδέχεται να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο για τη νόσο, επειδή περιέχει περισσότερους ρύπους.
Νόσος Πάρκινσον: Το λιγότερο γνωστό σύμπτωμα που μπορεί να εμφανιστεί στη μύτη
Και μια άλλη μελέτη από τον Ιανουάριο προειδοποίησε ότι τα άτομα που παίζουν γκολφ μπορεί να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο λόγω της έκθεσης σε φυτοφάρμακα που χρησιμοποιούνται στα γήπεδα γκολφ. Δεν υπάρχουν θεραπείες που να μπορούν να θεραπεύσουν τη νόσο, αν και οι γιατροί διαθέτουν φάρμακα που μπορούν να επιβραδύνουν την εξέλιξή της.
Πηγές: Daily Mail, NPJ, The Lancet, PMC, MDPI, PMC, PMC, NIH, PMC