Το γνώριμο «αψού» που κάνουμε όταν φτερνιζόμαστε δεν είναι τόσο απλό όσο μπορεί να νομίζεται. Γιατί βγάζουμε ήχο πάνω στο φτέρνισμα;
Κρατάτε το φτέρνισμά σας; Ειδικός του Cleveland απαντά αν κάνει κακό
Γιατί λέμε «αψού»;
Ο γνώριμος ήχος που συχνά συνοδεύει ένα φτέρνισμα μπορεί να μην είναι τόσο «φυσικός» όσο νομίζουμε. Παρότι πολλοί υποθέτουν ότι πρόκειται για ένα βιολογικό αντανακλαστικό, ο ήχος αυτός διαμορφώνεται από την κοινωνική μάθηση και τα πολιτισμικά πρότυπα και όχι από την ανθρώπινη φυσιολογία. «Σήμερα έμαθα ότι ο ήχος “αψού” είναι μια μαθημένη πολιτισμική συμπεριφορά και όχι ένα βιολογικό αντανακλαστικό. Αυτό εξηγεί γιατί οι άνθρωποι που γεννιούνται κωφοί συνήθως δεν εκφράζουν φωνητικά το φτέρνισμα και γιατί οι ήχοι του φτερνίσματος διαφέρουν σημαντικά από χώρα σε χώρα», έγραψε χρήστης του Reddit, σύμφωνα με ανάρτηση του Express.
Γιατί βγάζουμε ήχο όταν φτερνιζόμαστε;
Όταν φτερνιζόμαστε, ο ήχος που ακούγεται δεν είναι σκόπιμος – είναι ένα φυσικό αποτέλεσμα του τρόπου με τον οποίο το σώμα αποβάλλει βίαια τον αέρα για να καθαρίσει τη μύτη. Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο The sneeze reflex in physiological and pathological states: a mini review, το αντανακλαστικό του φτερνίσματος περιγράφεται ως μια προστατευτική φυσιολογική απόκριση που βοηθά στην ταχεία απομάκρυνση ερεθιστικών παραγόντων ή παθογόνων από την αναπνευστική οδό μέσω συντονισμένων νευρικών οδών που εμπλέκουν πολλαπλές εγκεφαλικές και αισθητηριακές δομές.
Η μελέτη διαπιστώνει επίσης ότι, ενώ πρόσφατες έρευνες έχουν συνδέσει το αντανακλαστικό του φτερνίσματος με ιατρικές παθήσεις όπως η αλλεργική ρινίτιδα και οι λοιμώδεις νόσοι, ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί αυτό το αντανακλαστικό σε διαφορετικές παθολογικές καταστάσεις δεν είναι ακόμη πλήρως κατανοητός, γεγονός που περιορίζει τη διαγνωστική και θεραπευτική του αξία.
«Ένα απλό φτάρνισμα μου προκάλεσε εγκεφαλικό» – Πότε μπορεί να συμβεί αυτό που έπαθε ο 35χρονος
- Το φτέρνισμα είναι ένα προστατευτικό αντανακλαστικό που βοηθά στην απομάκρυνση ερεθιστικών παραγόντων από τη μύτη.
- Το σώμα συσσωρεύει πίεση αέρα και στη συνέχεια την απελευθερώνει απότομα.
- Ο γρήγορος αέρας που περνά από τον λαιμό και τις φωνητικές χορδές δημιουργεί ήχο.
- Ο ήχος είναι παραπροϊόν της ροής του αέρα και όχι κάτι που το σώμα προσπαθεί να παράγει.
Μαθαίνουμε τι ήχο να βγάλουμε όταν φτερνιζόμαστε και οι ήχοι διαφέρουν ανάλογα με το πολιτισμικό πρότυπο
Ένα άρθρο από το Popular Science κοινοποιήθηκε επίσης στη συζήτηση, επισημαίνοντας ότι ο ήχος «αψού» είναι χαρακτηριστικός για τους αγγλόφωνους. Το ίδιο ισχύει και για πολλούς ελληνόφωνους. Διαφορετικοί πολιτισμοί έχουν τις δικές τους εκδοχές, όπως «achoum» στη Γαλλία και «hakashun» στην Ιαπωνία. Ο δημοσιογράφος Charlie Swinbourne, γράφοντας για το The Limping Chicken – ένα blog που απευθύνεται στην κοινότητα ατόμων με κώφωση – εξήγησε: «Ενώ οι κωφοί άνθρωποι φτερνίζονται φυσικά, όσοι ακούνε νιώθουν την ανάγκη να προσθέσουν ηχητικά εφέ».
Ο τρομακτικός λόγος για τον οποίο δεν πρέπει να κρατάτε το φτέρνισμα σας
Η αποκάλυψη προκάλεσε καταιγισμό σχολίων στο Reddit, με χιλιάδες χρήστες να μοιράζονται τις σκέψεις τους. «Το να μαθαίνεις να λες “αψού” (ή το αντίστοιχο) όταν φτερνίζεσαι και να πιστεύεις ότι έτσι ακούγονται τα φτερνίσματα είναι ό,τι πιο ανθρώπινο υπάρχει», σχολίασε ένας. «Η μαθημένη φωνητική έκφραση βγάζει νόημα. Στο σπίτι μου ο ήχος του φτερνίσματος είναι “HHHHHHRESH” και αγχώνει αρκετά τους άλλους», πρόσθεσε κάποιος άλλος. «Η μαμά μου σχεδόν ουρλιάζει όταν φτερνίζεται και με τρελαίνει μερικές φορές. Επιμένει ότι είναι ένα ανεξέλεγκτο αντανακλαστικό», έγραψε κάποιος άλλος.
Πηγές: Express, PMC, PMC, PubMed, ResearchGate, ResearchGate