Νέα μελέτη εντόπισε ισχυρή συσχέτιση ανάμεσα στη διαμονή κοντά σε στεγνοκαθαριστήρια και στη νόσο Πάρκινσον. Αξίζει να ανησυχήσουμε;
Ο θόρυβος από την κυκλοφορία των αυτοκινήτων αυξάνει τον κίνδυνο για Πάρκινσον, σύμφωνα με μελέτη
Μπορούν τα στεγνοκαθαριστήρια να αυξήσουν τον κίνδυνο για Πάρκινσον;
Νέα ερευνητικά δεδομένα φέρνουν στο προσκήνιο έναν πιθανό περιβαλλοντικό παράγοντα κινδύνου για τη νόσο του Πάρκινσον, την πολύ μικρή απόσταση της κατοικίας από στεγνοκαθαριστήρια. Οι επιστήμονες εξετάζουν τον ρόλο χημικών ουσιών που έχουν χρησιμοποιηθεί επί δεκαετίες στον κλάδο και οι οποίες έχουν ήδη συνδεθεί με σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία.
Η επιλογή του τόπου κατοικίας συνδέεται συνήθως με παράγοντες όπως η πρόσβαση σε καταστήματα, υπηρεσίες και μετακινήσεις. Σε πολλές περιπτώσεις, η ύπαρξη ενός στεγνοκαθαριστηρίου λίγα μέτρα από το σπίτι θεωρείται από πολλούς μια πρακτική ευκολία.
Ωστόσο, νέα ανησυχητική έρευνα δείχνει ότι η συγκεκριμένη εγγύτητα ενδέχεται να έχει και μια λιγότερο προφανή πλευρά. Όσο μικρότερη είναι η απόσταση από ένα στεγνοκαθαριστήριο, τόσο αυξάνονται, σύμφωνα με τη μελέτη, οι πιθανότητες εμφάνισης μιας σοβαρής νευροεκφυλιστικής νόσου που καταστρέφει σταδιακά κύτταρα του εγκεφάλου.
Πρόκειται για τη νόσο του Πάρκινσον, τη δεύτερη συχνότερη νευρολογική διαταραχή στους μεγαλύτερους σε ηλικία ενήλικες. Στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι επηρεάζει περίπου 70.000 ανθρώπους.
Οι ειδικοί θεωρούν ότι η νόσος οφείλεται σε συνδυασμό γενετικών παραγόντων, γήρανσης και περιβαλλοντικών επιδράσεων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η έκθεση σε ορισμένες χημικές ουσίες.
Το σημάδι στο γράψιμο που μπορεί να αποκαλύπτει άνοια ή Πάρκινσον
Οι περιοχές όπου καταγράφηκε η ισχυρότερη συσχέτιση
Η σχέση ανάμεσα στη νόσο Πάρκινσον και στη διαμονή κοντά σε στεγνοκαθαριστήρια εμφανίστηκε σε πολλές περιοχές των ΗΠΑ. Οι ερευνητές, όμως, εντόπισαν ορισμένες τοποθεσίες όπου η συσχέτιση ήταν αισθητά εντονότερη.
Ανάμεσα σε αυτές βρέθηκε και η ευρύτερη περιοχή της Νέας Υόρκης, όπου τα περιστατικά Πάρκινσον ήταν συχνότερα μεταξύ ανθρώπων που κατοικούσαν σε πολύ μικρή απόσταση από στεγνοκαθαριστήρια.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι μέρος αυτής της συσχέτισης μπορεί να εξηγείται από συγκεκριμένες χημικές ουσίες που χρησιμοποιούνται τώρα ή χρησιμοποιούνταν για χρόνια στη διαδικασία του στεγνού καθαρισμού.
Τι προκαλεί στον εγκέφαλο η νόσος Πάρκινσον
Η νόσος Πάρκινσον, σύμφωνα με τη Mayo Clinic, προκαλεί σταδιακή εξασθένηση, βλάβη και τελικά θάνατο νευρικών κυττάρων στον εγκέφαλο.
Η εξέλιξη αυτή μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα κίνησης και ισορροπίας, τρέμουλο στα χέρια ή στα δάχτυλα και έντονη, συχνά επώδυνη δυσκαμψία.
Καθώς πρόκειται για προοδευτική νόσο, τα συμπτώματα επιδεινώνονται με την πάροδο του χρόνου. Οι ασθενείς μπορεί σταδιακά να δυσκολεύονται περισσότερο να περπατήσουν, να μιλήσουν ή να ολοκληρώσουν συνηθισμένες καθημερινές δραστηριότητες.
37χρονη που διεγνώσθη με πρώιμο Πάρκινσον αποκαλύπτει: «Αυτό ήταν το πρώτο σύμπτωμα που παρατήρησα»
Η απόσταση των 150 μέτρων που προβλημάτισε τους ερευνητές
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά ευρήματα της μελέτης αφορά όσους κατοικούν σε απόσταση έως 500 ποδιών, δηλαδή περίπου 152 μέτρων, από ένα στεγνοκαθαριστήριο.
Στο Manhattan, η απόσταση αυτή αντιστοιχεί περίπου σε δύο οικοδομικά τετράγωνα κατά μήκος του άξονα Βορρά-Νότου και σε λιγότερο από ένα τετράγωνο κατά μήκος του άξονα Ανατολής-Δύσης.
Οι άνθρωποι που ζούσαν αρκετά μίλια μακρύτερα παρουσίαζαν χαμηλότερο κίνδυνο.
Στην ευρύτερη περιοχή της Νέας Υόρκης, η οποία στο πλαίσιο της μελέτης περιλάμβανε και τμήματα του New Jersey, όσοι κατοικούσαν σε ακτίνα περίπου 500 ποδιών από στεγνοκαθαριστήριο είχαν κατά 13% υψηλότερες πιθανότητες εμφάνισης Πάρκινσον σε σύγκριση με εκείνους που ζούσαν πιο μακριά.
Στην ίδια την πόλη της Νέας Υόρκης υπάρχουν περισσότερες από 72.000 επιχειρήσεις και άτομα με άδεια που σχετίζεται με στεγνό καθάρισμα.
Στο επίκεντρο το TCE
Οι ερευνητές στρέφουν ιδιαίτερα την προσοχή τους στο TCE, δηλαδή το τριχλωροαιθυλένιο.
Η συγκεκριμένη χημική ουσία έχει χρησιμοποιηθεί εδώ και περίπου έναν αιώνα σε πολλές διαφορετικές εφαρμογές, από την αποκαφεϊνοποίηση του καφέ μέχρι το στεγνό καθάρισμα.
Η τοξικότητά της, ωστόσο, είναι γνωστή εδώ και δεκαετίες. Το TCE έχει συνδεθεί με αποβολές και με γέννηση βρεφών που παρουσιάζουν καρδιακές ανωμαλίες, ενώ έχει επίσης συσχετιστεί με αύξηση κατά 500% του κινδύνου για Πάρκινσον.
Για χρόνια αποτελούσε ευρέως χρησιμοποιούμενη ουσία στον κλάδο του στεγνού καθαρισμού, μέχρι που αρκετές αμερικανικές πολιτείες, μεταξύ αυτών και η Νέα Υόρκη, άρχισαν να περιορίζουν ή να απαγορεύουν τη χρήση του.
Το 2024, η EPA, η Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος των Ηνωμένων Πολιτειών, προχώρησε σε απαγόρευση του TCE σε εθνικό επίπεδο.
Τι ισχύει με το PCE
Μία ακόμη χημική ουσία που σχετίζεται με το στεγνό καθάρισμα είναι το PCE, γνωστό και ως perc ή perchloroethylene.
Σε αντίθεση με το TCE, το PCE εξακολουθεί να χρησιμοποιείται από στεγνοκαθαριστήρια, ωστόσο έχει ξεκινήσει μια δεκαετής διαδικασία σταδιακής κατάργησής του. Στόχος είναι οι επιχειρήσεις να αποκτήσουν τον απαραίτητο χρόνο ώστε να μεταβούν σε νέο εξοπλισμό και διαφορετικές τεχνολογίες καθαρισμού.
Ένα από τα προβλήματα με το PCE είναι ότι μπορεί να εξατμιστεί στον αέρα και να μετακινηθεί προς γειτονικά κτίρια.
Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως «διείσδυση ατμών» («vapor intrusion») και αποτελεί έναν πιθανό τρόπο έκθεσης ανθρώπων που δεν εργάζονται οι ίδιοι σε στεγνοκαθαριστήρια.
Πάρκινσον: 10 πρώιμα συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν χρόνια πριν εκδηλωθεί η νόσος
Τα ρούχα του καθαριστηρίου δεν αποτελούν βασική πηγή έκθεσης
Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι τα ρούχα που παραλαμβάνει κάποιος από το στεγνοκαθαριστήριο έχουν γίνει τοξικά.
Η έκθεση στις συγκεκριμένες χημικές ουσίες σχετίζεται κυρίως με την εισπνοή τους ή με την άμεση επαφή τους με το δέρμα και όχι με τη χρήση ρούχων τα οποία έχουν περάσει από στεγνό καθάρισμα.
Παράλληλα, αρκετά στεγνοκαθαριστήρια έχουν ήδη αρχίσει να στρέφονται σε εναλλακτικές μεθόδους που προβάλλονται ως πιο «πράσινες».
Ανάμεσα σε αυτές περιλαμβάνεται ο καθαρισμός με υγρό CO2 αλλά και η χρήση διαλυτών με βάση τη σιλικόνη, όπως το GreenEarth.
Δεν είναι οι μόνες χημικές ουσίες που έχουν συνδεθεί με Πάρκινσον
Το TCE και το PCE δεν αποτελούν τις πρώτες περιβαλλοντικές χημικές ουσίες που έχουν συσχετιστεί με τη νόσο του Πάρκινσον.
Σύμφωνα με το National Institute of Neurological Disorders and Stroke, αυξημένο κίνδυνο μπορεί να αντιμετωπίζουν επίσης άνθρωποι που εκτίθενται σε φυτοφάρμακα και άλλους ρύπους μέσω της γεωργίας ή εργασιών διαμόρφωσης και συντήρησης εξωτερικών χώρων.
Η νέα μελέτη προσθέτει έτσι ακόμη ένα στοιχείο στη συζήτηση γύρω από τον πιθανό ρόλο της μακροχρόνιας περιβαλλοντικής έκθεσης στην εμφάνιση της νόσου.
Πηγές: