Επιστήμονες προειδοποιούν ότι ο influenza D, ένας ελάχιστα γνωστός ιός γρίπης των ζώων, θα μπορούσε να συγκαταλέγεται στους επόμενους παθογόνους παράγοντες με δυναμικό πανδημίας, αν μεταλλαχθεί και προσαρμοστεί στον άνθρωπο. Μαζί με τον κορονοϊό των σκύλων, οι ειδικοί αναφέρουν ότι αυτοί οι ελάχιστα παρακολουθούμενοι ιοί αναδεικνύουν πώς μελλοντικές παγκόσμιες εξάρσεις μπορεί να προκύψουν σιωπηρά και όχι από γνωστές ανθρώπινες ασθένειες.
Λοιμωξιολόγοι: Σοβαρός κίνδυνος για ασθενείς από την απόσυρση βασικού αντιβιοτικού
Γρίπη D και κορονοϊός των σκύλων: Οι λιγότερο γνωστοί ιοί που προκαλούν ανησυχία για νέα πανδημία
Κορυφαίοι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η επόμενη πανδημία μπορεί να προέλθει από απρόσμενες πηγές. Ενώ οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν μια σοβαρή χειμερινή περίοδο ασθενειών, με τη γρίπη να έχει μολύνει περίπου 20 εκατομμύρια ανθρώπους και να έχει προκαλέσει πάνω από 11.000 θανάτους από τον Οκτώβριο, οι ερευνητές αναφέρουν ότι ο μεγαλύτερος μακροπρόθεσμος κίνδυνος μπορεί να βρίσκεται σε ιούς ζώων που παρακολουθούνται ελάχιστα αλλά έχουν την ικανότητα να μεταλλάσσονται.
Νέα ανασκόπηση με τη στήριξη του CDC, που δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο, επισημαίνει τον influenza D, ο οποίος μολύνει κυρίως βοοειδή, και τον κορονοϊό των σκύλων, έναν ιδιαίτερα μεταδοτικό ιό στους σκύλους. Αν και κανένας από τους δύο δεν μεταδίδεται σήμερα ευρέως μεταξύ ανθρώπων, και οι δύο μεταδίδονται εύκολα στα ζώα, γεγονός που εγείρει ανησυχίες ότι επικίνδυνες μεταλλάξεις μπορεί να περάσουν απαρατήρητες.
Η προειδοποίηση αυτή επαναφέρει ευρύτερες ανησυχίες για απειλές που προέρχονται από ζώα, όπως ο ιός Nipah, ο οποίος εξαπλώνεται πλέον σε περιοχές της Ινδίας. «Η ανασκόπηση της βιβλιογραφίας μας δείχνει ότι αυτοί οι δύο ιοί αποτελούν απειλές αναπνευστικών παθήσεων για τους ανθρώπους, ωστόσο ελάχιστα έχουν γίνει για την αντιμετώπιση ή την πρόληψη της λοίμωξης. Αν αυτοί οι ιοί εξελίξουν την ικανότητα να μεταδίδονται εύκολα από άνθρωπο σε άνθρωπο, ενδέχεται να προκαλέσουν επιδημίες ή πανδημίες, καθώς οι περισσότεροι άνθρωποι δεν θα έχουν ανοσία σε αυτούς», σημειώνει ο ερευνητής και ειδικός στην αεροβιολογία, Dr John Lednicky, σύμφωνα με το Daily Mail.
Ασπίδα προστασίας απέναντι σε ιώσεις και γρίπη – Πώς μπορούμε να ενισχύσουμε το ανοσοποιητικό
Πόσο πιθανό είναι να υπάρξει άλλη μία πανδημία μετά την COVID; Υπάρχουν συγκεκριμένοι ιοί που είναι πιο επικίνδυνοι;
Μια ακόμη πανδημία θεωρείται πιθανή μέσα στις επόμενες δεκαετίες, με βάση την επιστημονική έρευνα. Σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο Emerging Respiratory Virus Threats from Influenza D and Canine Coronavirus HuPn-2018, ο ιός influenza D και ο κορονοϊός των σκύλων HuPn-2018 είναι πρόσφατα αναγνωρισμένοι ζωονοσογόνοι αναπνευστικοί ιοί με δυνατότητα να μολύνουν ανθρώπους και να δημιουργήσουν επιδημικό κίνδυνο. Οι συγγραφείς τονίζουν την περιορισμένη επιτήρηση και τη χαμηλή διαγνωστική ικανότητα, υπογραμμίζοντας κενά στην ετοιμότητα απέναντι σε αυτούς τους αναδυόμενους παθογόνους παράγοντες.
Μελέτες μοντελοποίησης που δημοσιεύθηκαν στο Science εκτιμούν ότι υπάρχει περίπου 50% πιθανότητα μιας πανδημίας αντίστοιχης κλίμακας με την COVID μέσα στα επόμενα 25 χρόνια, κάτι που αντανακλά τους συνεχιζόμενους κινδύνους από νέους παθογόνους παράγοντες και την παγκόσμια διασυνδεσιμότητα. Οι ερευνητές συμφωνούν επίσης ότι οι πανδημίες γίνονται συχνότερες λόγω της αυξημένης μετακίνησης, της αστικοποίησης, της κλιματικής αλλαγής και της στενότερης επαφής ανθρώπων και ζώων.
Οι ιοί που επισημαίνονται συχνότερα στην έρευνα ως υψηλού κινδύνου περιλαμβάνουν:
- τους ιούς influenza A, που έχουν προκαλέσει πολλαπλές πανδημίες στο παρελθόν,
- τους κορονοϊούς όπως ο SARS και ο MERS, που είναι γνωστοί για τη μετάδοσή τους από ζώα σε ανθρώπους,
- τους φιλοϊούς όπως ο Ebola, που συνδέονται με σοβαρές εξάρσεις,
- τη λεγόμενη «Disease X», έναν όρο που χρησιμοποιεί ο ΠΟΥ για έναν άγνωστο μελλοντικό παθογόνο παράγοντα.
Συνολικά, οι επιστήμονες συμφωνούν ότι η προετοιμασία και η επιτήρηση είναι απαραίτητες, καθώς ο κίνδυνος παραμένει συνεχής, ακόμη κι αν ο ακριβής ιός είναι άγνωστος.
IDV και CCoV στο μικροσκόπιο ως αναδυόμενες απειλές για την ανθρώπινη υγεία
Ο ιός influenza D (IDV) εντοπίστηκε για πρώτη φορά σε χοίρους στις ΗΠΑ το 2011 και έκτοτε έχει ανιχνευθεί σε βοοειδή, κοτόπουλα, ελάφια, καμηλοπαρδάλεις και ακόμη και καγκουρό. Όπως και άλλοι ιοί της γρίπης, μεταλλάσσεται εύκολα. Οι ερευνητές έγραψαν ότι τα στελέχη του IDV μπορούν να «αναδιατάσσονται και να ανασυνδυάζονται», γεγονός που δείχνει ότι ο ιός εξελίσσεται ταχύτατα. Είναι πιο στενά συγγενής με τον influenza C, ο οποίος μολύνει ανθρώπους – κυρίως παιδιά – αλλά δεν παρακολουθείται συστηματικά από τις υγειονομικές αρχές των ΗΠΑ.
Ο IDV θεωρείται επίσης ότι παίζει ρόλο στην αναπνευστική νόσο των βοοειδών, γνωστή ως shipping fever – τη δαπανηρότερη λοιμώδη νόσο στη βορειοαμερικανική κτηνοτροφία. Η νόσος μπορεί να προκαλέσει πνευμονία, φλεγμονή της καρδιάς και καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος, ενώ μπορεί να σκοτώσει έως και το 2% ενός κοπαδιού. Προηγούμενες μελέτες της ίδιας ομάδας εντόπισαν αντισώματα έναντι του influenza D σε έως και 97% των ανθρώπων που συναναστρέφονταν με βοοειδή λόγω εργασίας στο Κολοράντο και τη Φλόριντα, κάτι που δείχνει εκτεταμένη έκθεση.
Ο δεύτερος ιός, ο κορονοϊός των σκύλων (CCoV), δεν σχετίζεται με τον SARS-CoV-2, αλλά είναι ιδιαίτερα μεταδοτικός μεταξύ των σκύλων, ιδίως σε κυνοκομεία. Συνήθως προκαλεί γαστρεντερική νόσο και σπάνια εξετάζεται σε ανθρώπους. «Μέχρι στιγμής, ο ιός influenza D δεν έχει συσχετιστεί με σοβαρές λοιμώξεις στους ανθρώπους», δήλωσε ο Dr Lednicky. «Ωστόσο, ο κορονοϊός των σκύλων έχει – αλλά διαγνωστικά τεστ δεν πραγματοποιούνται συστηματικά, οπότε δεν γνωρίζουμε πόσο ευρέως επηρεάζει τους ανθρώπους».
Το 2021, η ομάδα του απομόνωσε ένα στέλεχος κορονοϊού των σκύλων από έναν Αμερικανό εργαζόμενο στον χώρο της υγείας που αρρώστησε μετά από ταξίδι στην Αϊτή. Την ίδια χρονιά, ερευνητές στο University of Texas Medical Branch εντόπισαν ένα σχεδόν πανομοιότυπο στέλεχος σε ένα παιδί που νοσηλεύτηκε με πνευμονία στη Μαλαισία. Ο ιός έχει έκτοτε ανιχνευθεί σε ανθρώπους με αναπνευστική νόσο στην Ταϊλάνδη, το Βιετνάμ και το Αρκάνσας, δείχνοντας ότι μπορεί να κυκλοφορεί σε διαφορετικές ηπείρους.
Γρίπη και ιώσεις: Πώς να μειώσετε τον κίνδυνο να κολλήσετε, σύμφωνα με τη Mayo Clinic
Οι ερευνητές προειδοποίησαν ότι χωρίς ισχυρότερη επιτήρηση, βελτιωμένους ελέγχους και ανάπτυξη εμβολίων, και οι δύο ιοί θα μπορούσαν σιωπηλά να αποκτήσουν την ικανότητα μετάδοσης μεταξύ ανθρώπων. «Η γνώση μας για αυτούς τους ιούς είναι περιορισμένη», έγραψαν. «Ακόμη κι έτσι, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι αποτελούν μεγάλη απειλή για τη δημόσια υγεία».
Πηγές: Daily Mail, PMC, PMC, CDC