Η Ελλάδα παρουσιάζει μια από τις πιο ανησυχητικές αυξητικές τάσεις καπνίσματος στην Ευρώπη. Επιτακτική η ανάγκη για ενισχυμένες πολιτικές πρόληψης.
Τα καπνικά προϊόντα αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως, προκαλώντας 8 εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο. Πάνω από 1 εκατομμύριο από αυτούς αφορούν μη καπνιστές που εκτίθενται στο παθητικό κάπνισμα.
Ανησυχητική η εικόνα στην Ελλάδα
Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα ο συνδυασμός των ερευνητικών δεδομένων αποτυπώνει μια ανησυχητική εικόνα: η Ελλάδα βιώνει ταυτόχρονα υψηλά επίπεδα κλασικού καπνίσματος, παρά τη μείωση των τελευταίων χρόνων, και ταχύτατη άνοδο του ατμίσματος στη νεολαία.
Η Ελλάδα συγκεκριμένα παρουσιάζει μια από τις πιο ανησυχητικές αυξητικές τάσεις στην Ευρώπη. Σύμφωνα με την έκθεση ESPAD 2024 (European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs) μεταξύ 2019 και 2024:
- Η συνδυαστική χρήση τσιγάρου και/ή ηλεκτρονικού τσιγάρου αυξήθηκε κατά 11 ποσοστιαίες μονάδες — μία από τις μεγαλύτερες αυξήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη.
- Το 77% των Ελλήνων μαθητών δηλώνει ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο είναι «αρκετά» ή «πολύ» εύκολο να βρεθεί — ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στην Ευρώπη (ευρωπαϊκός μέσος: 60%).
- Το 17% των Ελλήνων μαθητών είχε δοκιμάσει ηλεκτρονικό τσιγάρο σε ηλικία 13 ετών ή μικρότερη. Το 5% περίπου ξεκίνησε καθημερινή χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου στην ίδια ηλικία (αγόρια: 5,1%, κορίτσια: 4,9%) — σχεδόν διπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο του 2,9%.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου αποτελεί πλέον ένα από τα πιο ταχύτατα αναπτυσσόμενα φαινόμενα στη νεολαία.
Η διά βίου επικράτηση χρήσης ηλεκτρονικού τσιγάρου (44% μέσος όρος) ξεπερνά πλέον εκείνη του κλασικού τσιγάρου (32%) σε πολλές χώρες. Η αντιστροφή του χάσματος φύλου — με τα κορίτσια να υπερτερούν των αγοριών στη χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου— αποτελεί μια νέα τάση που συνδέεται με τη γοητεία των αρωματισμένων καπνικών προϊόντων και τις στρατηγικές marketing που απευθύνονται σε νέες γυναίκες. Στην Ελλάδα η εικόνα αυτή επιβεβαιώνεται με ιδιαίτερη έμφαση.
Τα δεδομένα δείχνουν ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε δυσμενή θέση σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, τόσο ως προς την επικράτηση χρήσης όσο και ως προς την ανοδική τάση, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για ενισχυμένες πολιτικές πρόληψης στη χώρα μας.
Οδηγός διακοπής του καπνίσματος
Με αφορμή τα παραπάνω και στο πλαίσιο της ενεργής δραστηριοποίησης της για την πρόληψη των καρδιαγγειακών νόσων, η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία δημιούργησε ένα σύντομο οδηγό με τη μορφή φυλλαδίου, τον οποίο θα διανείμει ευρύτατα -σε έντυπη και ηλεκτρονική μορφή- σε μια προσπάθεια ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης και ενθάρρυνσης των καπνιστών, ώστε να προσπαθήσουν άμεσα να διακόψουν το κάπνισμα.
Ταυτόχρονα, με την εποπτεία της ΕΚΕ και της Ομάδας Εργασίας Πρόληψης και Αποκατάστασης της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας, διευρύνονται τα Καρδιολογικά Ιατρεία Διακοπής του Καπνίσματος, με κύριο στόχο οι πολίτες να έχουν ακόμη περισσότερες επιλογές για να απευθυνθούν σε επαγγελματίες υγείας στη μάχη τους με το κάπνισμα.
Οι φετινές ενέργειες της ΕΚΕ πραγματοποιούνται με τη σημαντική συμβολή και την ευγενική χορηγία της UNI-PHARMA.
Γιατί να Κόψετε το Κάπνισμα
Για τις επιπτώσεις στην υγεία σου
- Οι καπνιστές έχουν διπλάσιο κίνδυνο εγκεφαλικού και τετραπλάσιο κίνδυνο καρδιακής νόσου.
- Το κάπνισμα συνδέεται με πολλούς τύπους καρκίνου καθώς και άλλες ασθένειες.
Για τις Οικονομικές Επιπτώσεις
- Ο καπνός καταναλώνει σημαντικό μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού — χρήματα που θα μπορούσαν να διατεθούν σε πιο σημαντικά πράγματα για εσάς και την οικογένειά σας.
- Το κάπνισμα επηρεάζει αρνητικά τις κοινωνικές σχέσεις και αλληλεπιδράσεις. Η διακοπή σημαίνει ελευθερία κινήσεων χωρίς περιορισμούς, καλύτερη παραγωγικότητα και δυνατότητα να αποτελέσετε θετικό παράδειγμα για τα παιδιά και τους αγαπημένους σας.
Για την προστασία του Περιβάλλοντος
Τα αποτσίγαρα είναι από τα πιο συχνά απορριπτόμενα απόβλητα παγκοσμίως. Επικίνδυνες ουσίες όπως αρσενικό, μόλυβδος, νικοτίνη και φορμαλδεΰδη διαπερνούν το έδαφος και τα υδάτινα οικοσυστήματα. Ο καπνός συμβάλλει μετρήσιμα στη ρύπανση του αέρα, ενώ το κόστος καθαρισμού επιβαρύνει τους πολίτες και όχι τις καπνοβιομηχανίες.
Τι Συμβαίνει στο Σώμα μετά τη Διακοπή του Καπνίσματος
Τα οφέλη είναι άμεσα και αυξάνονται συνεχώς με την πάροδο του χρόνου:
- Σε 20 λεπτά: Πέφτει ο καρδιακός ρυθμός.
- Σε 12 ώρες: Ομαλοποιείται το μονοξείδιο του άνθρακα στο αίμα.
- Σε 2–3 μήνες: Μειώνεται ο κίνδυνος καρδιακής προσβολής, βελτιώνεται η πνευμονική λειτουργία.
- Σε 1–9 μήνες: Μειώνονται ο βήχας και η δύσπνοια.
- Σε 1 χρόνο: Ο πρόσθετος κίνδυνος στεφανιαίας νόσου μειώνεται στο μισό σε σχέση με έναν καπνιστή.
- Σε 5 χρόνια: Ο κίνδυνος εγκεφαλικού εξισώνεται με αυτόν ενός μη καπνιστή.
- Σε 10 χρόνια: Ο κίνδυνος θανάτου από καρκίνο του πνεύμονα μειώνεται στο μισό.
- Σε 15 χρόνια: Ο κίνδυνος στεφανιαίας νόσου επιστρέφει στα επίπεδα ενός μη καπνιστή.
Πρακτικές Συμβουλές για τη Διακοπή του Καπνίσματος
- Ορίστε μια συγκεκριμένη ημερομηνία διακοπής – ένα κοντινό χρονικό ορίζοντα που θα σας κρατά συγκεντρωμένους.
- Ενημερώστε οικογένεια, φίλους και συναδέλφους, ώστε να σας στηρίξουν και να σας αποτρέπουν από τους πειρασμούς.
- Απομακρύνετε όλα τα προϊόντα καπνού από το σπίτι και τον χώρο εργασίας σας για να ελαχιστοποιήσετε τις αφορμές.
- Αντιμετωπίστε προκαταβολικά τις προκλήσεις – οι πρώτες εβδομάδες είναι οι πιο κρίσιμες.
Τι μπορείς να κάνεις όταν η επιθυμία σού χτυπάει την πόρτα— Η Τεχνική των 4D
- Καθυστέρηση (Delay): Αναβάλετε όσο μπορείτε για να μην υποκύψετε στην επιθυμία.
- Βαθιές αναπνοές (Deep breathing): Κάντε 10 βαθιές αναπνοές για να χαλαρώσετε μέχρι να περάσει η επιθυμία.
- Δροσερό νερό (Drink water): Πιείτε νερό ως υγιεινή εναλλακτική.
- Διασπορά προσοχής (Do something else): Διαβάστε, περπατήστε, ακούστε μουσική!
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος και τις πρωτοβουλίες της ΕΚΕ, ο κ. Κωνσταντίνος Τούτουζας, Καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ και Πρόεδρος της ΕΚΕ, αναφέρει: «Τα στοιχεία δεν αφήνουν περιθώρια εφησυχασμού. Το κάπνισμα και οι νέες μορφές χρήσης καπνικών προϊόντων συνεχίζουν να απειλούν σοβαρά τη δημόσια υγεία, με ολοένα και περισσότερους νέους να εκτίθενται από πολύ μικρή ηλικία σε έναν επικίνδυνο εθισμό. Η ενημέρωση, η πρόληψη και η έγκαιρη παρέμβαση αποτελούν σήμερα πιο επιτακτική ανάγκη από ποτέ.
Η διακοπή του καπνίσματος δεν είναι απλώς μια προσωπική επιλογή· είναι μια ουσιαστική επένδυση στη ζωή, την υγεία και το μέλλον μας. Κάθε προσπάθεια μετράει και κάθε μέρα χωρίς καπνό είναι ένα σημαντικό βήμα προς μια καλύτερη ποιότητα ζωής — για εμάς, τα παιδιά μας και τους ανθρώπους που αγαπάμε.
Ας παραμείνουμε όλοι σε εγρήγορση απέναντι στις σύγχρονες μορφές καπνικών προϊόντων και στις πρακτικές που στοχεύουν ιδιαίτερα τους νέους. Με σωστή ενημέρωση, υποστήριξη από τους επαγγελματίες υγείας και συλλογική ευθύνη, μπορούμε να περιορίσουμε την εξάπλωση του καπνίσματος και να προστατεύσουμε τη νέα γενιά».