Νέες διεθνείς οδηγίες από τον ΠΟΥ αναδεικνύουν τους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου και προτείνουν παρεμβάσεις για την προστασία της γνωστικής υγείας.
Έως και το 45% του κινδύνου εμφάνισης άνοιας θα μπορούσε να προληφθεί ή να καθυστερήσει μέσω της αντιμετώπισης παραγόντων όπως το κάπνισμα, η σωματική αδράνεια, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η κοινωνική απομόνωση και η κακή διαχείριση χρόνιων νοσημάτων, σύμφωνα με τις νέες επικαιροποιημένες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ).
Οι συστάσεις, που βασίζονται στα πιο πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα, καλούν τις χώρες να επενδύσουν σε πολιτικές πρόληψης και έγκαιρης παρέμβασης, με στόχο τη μείωση του αυξανόμενου ανθρώπινου και οικονομικού βάρους της άνοιας.
Η άνοια είναι μια πάθηση που προκαλείται από ασθένειες του εγκεφάλου και επηρεάζει τη μνήμη, τη σκέψη και την ικανότητα λειτουργίας. Περισσότεροι από 57 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν με άνοια παγκοσμίως και σχεδόν 10 εκατομμύρια άνθρωποι διαγιγνώσκονται κάθε χρόνο. Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι η πιο κοινή μορφή άνοιας και εκτιμάται ότι αντιπροσωπεύει το 60-70% των περιπτώσεων.
Παράγοντες κινδύνου
Ενώ δεν υπάρχει θεραπεία για την άνοια, έως και 45% των κινδύνων μπορούν να αποδοθούν σε τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου όπως ο καπνός, η χρήση αλκοόλ, η κοινωνική απομόνωση, η σωματική αδράνεια, η ατμοσφαιρική ρύπανση και οι μη μεταδοτικές ασθένειες , συμπεριλαμβανομένης της υψηλής αρτηριακής πίεσης και του διαβήτη. Πέρα από την υγεία, η άνοια επηρεάζει την ανεξαρτησία, την αξιοπρέπεια και την ασφάλεια ενός ατόμου.
«Γνωρίζουμε σήμερα περισσότερα από ποτέ σχετικά με το τι προκαλεί τον κίνδυνο άνοιας και αυτές οι οδηγίες μετατρέπουν αυτή τη γνώση σε πράξη», δήλωσε ο Δρ. Tedros Adhanom Ghebreyesus, Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ. «Οι χώρες έχουν πλέον σαφείς, βασισμένες σε στοιχεία συστάσεις που μπορούν να εφαρμόσουν άμεσα στην πράξη για να προστατεύσουν τη γνωστική υγεία των ανθρώπων».
Τι περιλαμβάνουν οι νέες οδηγίες
Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές του ΠΟΥ αντικατοπτρίζουν τα πιο πρόσφατα στοιχεία και καινοτομίες στη μείωση του κινδύνου άνοιας, παρέχοντας αποδεδειγμένες παρεμβάσεις που μπορούν να μειώσουν αποτελεσματικά τον κίνδυνο άνοιας μέσω της έγκαιρης ευαισθητοποίησης και της έγκαιρης δράσης. Αποτελούν μια σημαντική ευκαιρία για τη μείωση του βάρους της άνοιας τις επόμενες δεκαετίες μέσω της ισχυρότερης ενσωμάτωσης υπηρεσιών για μη μεταδοτικές ασθένειες, ψυχική υγεία και υγεία του εγκεφάλου.
Μείωση κινδύνου, πρόληψη ασθενειών
Οι ενημερωμένες κατευθυντήριες γραμμές αντικατοπτρίζουν τη σημαντική αύξηση της βάσης δεδομένων από τότε που ο ΠΟΥ εξέδωσε για πρώτη φορά συστάσεις σχετικά με τη μείωση του κινδύνου άνοιας το 2019. Παρέχουν ενοποιημένες συστάσεις για την αντιμετώπιση ανθυγιεινών συμπεριφορών, τη διαχείριση ιατρικών παθήσεων και τη μείωση της έκθεσης σε περιβαλλοντικούς παράγοντες που μπορεί να συμβάλλουν στη γνωστική παρακμή και την άνοια.
Οι κατευθυντήριες γραμμές συνιστούν διάφορες υγιεινές συμπεριφορές και παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής για τη μείωση του κινδύνου άνοιας, συμπεριλαμβανομένης της γνωστικής εκπαίδευσης και της γνωστικής διέγερσης, καθώς και της συμμετοχής σε κοινωνικές δραστηριότητες για ενήλικες που έχουν φυσιολογική γνωστική λειτουργία ή αντιμετωπίζουν ήπια γνωστική εξασθένηση.
Οι ενημερωμένες συμβουλές περιλαμβάνουν επίσης παρεμβάσεις που μειώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης μη μεταδοτικών ασθενειών, όπως η αύξηση της σωματικής δραστηριότητας, η διακοπή του καπνίσματος, η μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ, η υιοθέτηση μιας υγιεινής διατροφής και μια νέα σύσταση για τη μείωση της έκθεσης στην ατμοσφαιρική ρύπανση.
Η διαχείριση καρδιομεταβολικών παθήσεων όπως η υπέρταση, ο διαβήτης και η υψηλή χοληστερόλη μπορεί επίσης να βοηθήσει στη μείωση του κινδύνου άνοιας. Επιπλέον, μπορούν να προσφερθούν ακουστικά βαρηκοΐας ως μέρος στρατηγικών μείωσης του κινδύνου.
Ως παρέμβαση για τη μείωση του κινδύνου γνωστικής έκπτωσης ή/και άνοιας, οι κατευθυντήριες γραμμές δεν συνιστούν τη χορήγηση συμπληρωμάτων με βιταμίνες Β και Ε, ωμέγα-3 πολυακόρεστα λιπαρά οξέα (PUFA) και πολυβιταμίνες/μέταλλα, ελλείψει διαγνωσμένης ανεπάρκειας, λόγω έλλειψης στοιχείων για τυχόν πιθανά οφέλη που να αντισταθμίζουν τις απροσδόκητες βλαβερές επιπτώσεις.
Ανθρώπινο και οικονομικό κόστος
Η άνοια επηρεάζει την ικανότητα ενός ατόμου να ζει ανεξάρτητα, να εργάζεται και να λειτουργεί, ενώ παράλληλα επιβαρύνει σημαντικά τις οικογένειες και τους φροντιστές. Συνεπάγεται μια σημαντική οικονομική ζημία, η οποία κοστίζει στην παγκόσμια οικονομία περίπου 1,3 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ ετησίως.
Περίπου το ήμισυ αυτού του κόστους οφείλεται στην απλήρωτη φροντίδα που παρέχεται από οικογένειες και φίλους. Η κατανόηση των παραγόντων κινδύνου και η λήψη μέτρων για την πρόληψη της άνοιας μπορούν να βελτιώσουν την υγεία και την ποιότητα ζωής, βοηθώντας τους ανθρώπους να ζήσουν μια ζωή μεγαλύτερης διάρκειας, πιο υγιεινής και πιο ανεξάρτητης.