Η καρδιακή νόσος και τα καρδιαγγειακά νοσήματα είναι μία από τις κύριες αιτίες θανάτου ενηλίκων. Συχνά ξεκινά με διακριτικά συμπτώματα και όχι με ξαφνικό πόνο στο στήθος. Ποιο είναι το Νο1 σύμπτωμα για το οποίο προειδοποιούν καρδιολόγοι.
Λαχανιάζετε όταν ανεβαίνετε σκάλες; Πότε μπορεί να δείχνει ότι η καρδιά σας κινδυνεύει
Πρώιμα σημάδια και παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με πρόβλημα στην καρδιά και δεν πρέπει να αγνοήσετε
«Η καρδιοπάθεια παραμένει η κύρια αιτία θανάτου, ωστόσο πολλοί άνθρωποι είτε δεν αναγνωρίζουν τα πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια είτε τα παρερμηνεύουν ως κάτι ασήμαντο», λέει η Αμερικανίδα καρδιολόγος Dr. Tina Shah, MD, σύμφωνα με το Parade.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η έγκαιρη διάγνωση βελτιώνει τις εκβάσεις, ενώ παράγοντες κινδύνου όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση, η χοληστερίνη, ο διαβήτης, το στρες, το κάπνισμα, η έλλειψη άσκησης και το οικογενειακό ιστορικό παίζουν καθοριστικό ρόλο.
«Όσο νωρίτερα εντοπιστούν τα συμπτώματα, τόσο νωρίτερα μπορεί να ξεκινήσει η θεραπεία, γεγονός που βελτιώνει δραματικά την επιβίωση και μειώνει τη μακροχρόνια βλάβη στην καρδιά».
Ποιο είναι το σύμπτωμα που σχετίζεται με πρόβλημα στην καρδιά και συχνά παρερμηνεύεται;
Δύσπνοια: Κοινές και λιγότερο κοινές αιτίες
Η δύσπνοια έχει πολλές αιτίες και πλέον θεωρείται ζήτημα ολόκληρου του σώματος και όχι μόνο πρόβλημα των πνευμόνων. Οι πιο συχνές αιτίες περιλαμβάνουν πνευμονικές παθήσεις, καρδιακές παθήσεις και παράγοντες όπως η παχυσαρκία ή η αδράνεια, ενώ οξείς εκλυτικοί παράγοντες όπως οι λοιμώξεις εμφανίζονται συχνά σε επείγοντα περιστατικά.
Τι είναι η Λιποπρωτεΐνη -α και γιατί αποτελεί «κλειδί» για την πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων
Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο «Experiences and management of breathing and shortness of breath in patients with chronic heart failure – a qualitative study», η δύσπνοια ποικίλλει σημαντικά στη σταθερή καρδιακή ανεπάρκεια, αναδεικνύοντας την ανάγκη για ολιστική και εξατομικευμένη φροντίδα.
Λιγότερο προφανείς αλλά σημαντικές αιτίες δύσπνοιας περιλαμβάνουν:
- Διαταραχές του μοτίβου αναπνοής και δυσλειτουργική αναπνοή
- Πνευμονική υπέρταση ή χρόνιους θρόμβους
- Προβλήματα αναπνοής που σχετίζονται με το νευρικό σύστημα
- Δύσπνοια που σχετίζεται με τη στάση του σώματος (π.χ. όταν ξαπλώνετε ή σκύβετε)
- Αναιμία, μεταβολικές ή νευρομυϊκές παθήσεις
- Περιβαλλοντικοί παράγοντες όπως ο κρύος αέρας ή η ρύπανση
Μην αγνοείτε τη δύσπνοια γιατί μπορεί να σχετίζεται με πρόβλημα στην καρδιά
«Η δύσπνοια – ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια δραστηριοτήτων που παλαιότερα σας φαίνονταν εύκολες, όπως το περπάτημα, το να ανεβείτε σκάλες ή οι δουλειές του σπιτιού – μπορεί να είναι προειδοποιητικό σημάδι προβλήματος στην καρδιά», προειδοποιεί η Dr. Aye Thandar Win, MD, καρδιολόγος στο Phoenix, σύμφωνα με την ίδια πηγή.
Μπορούν οι αρτηρίες να γεράσουν από τα 30; 5 προειδοποιητικά σημάδια – Πώς να προστατευθείτε
Μπορεί να πιστεύετε ότι η δύσπνοια είναι ένδειξη προβλήματος στους πνεύμονες, οπότε αξίζει να θυμάστε ότι η καρδιά σας δεν είναι απομονωμένη.
«Η δύσπνοια ουσιαστικά σημαίνει ότι η καρδιά ή οι πνεύμονες δεν μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες του σώματος σε οξυγόνο», εξηγεί ο Dr. Chen. «Ένα έμφραγμα μειώνει την παροχή αίματος στους καρδιακούς μύες. Το αποτέλεσμα είναι ότι οι καρδιακοί μύες δεν μπορούν να λειτουργήσουν σωστά για να παρέχουν οξυγόνο στο υπόλοιπο σώμα, γεγονός που οδηγεί σε δύσπνοια».
Τα καλά νέα είναι ότι οι άνθρωποι τείνουν να αναγνωρίζουν τη δύσπνοια ως προειδοποιητικό σημάδι. Δεδομένα που δημοσιεύθηκαν στο Circulation το 2022 έδειξαν ότι η αυξημένη δύσπνοια ήταν ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους άτομα με καρδιακή ανεπάρκεια αναζήτησαν νοσηλεία. Ωστόσο, οι καρδιολόγοι έχουν διαπιστώσει ότι πολλοί άνθρωποι εξακολουθούν να την αγνοούν, ακόμη και αν έχουν ήδη παράγοντες κινδύνου όπως ο διαβήτης.
«Η δύσπνοια συνήθως αναπτύσσεται σταδιακά και μπορεί να αποδοθεί στο στρες, στη γήρανση, στην έλλειψη φυσικής κατάστασης, στην αύξηση βάρους ή στην πολυάσχολη καθημερινότητα», σημειώνει η Dr. Shah. «Πολλοί πιστεύουν επίσης ότι τα εμφράγματα είναι ξαφνικά και δραματικά, όπως στις ταινίες, οπότε αμφισβητούν τον εαυτό τους όταν τα συμπτώματα είναι ήπια. Αυτή η κανονικοποίηση είναι ένας από τους βασικούς λόγους καθυστέρησης της φροντίδας».
Η Dr. Win συμφωνεί ότι το Χόλιγουντ δεν έχει βοηθήσει με την αναγνώριση των συμπτωμάτων. «Οι ταινίες ενισχύουν αυτή την ιδέα, αλλά πολλοί άνθρωποι εμφανίζουν συμπτώματα, συμπεριλαμβανομένης της δύσπνοιας, για ημέρες ή εβδομάδες ή ακόμη και μήνες πριν», εξηγεί η Dr. Win. «Απλώς αγνόησαν τα συμπτώματα ή τα δικαιολόγησαν. Η αυτοαμφισβήτηση παίζει επίσης ρόλο. Οι άνθρωποι ανησυχούν μήπως υπερβάλλουν ή ‘σπαταλήσουν’ τον χρόνο του γιατρού, ειδικά αν τα συμπτώματα εμφανίζονται και εξαφανίζονται».
Τι να κάνετε αν παρατηρήσετε δύσπνοια
Η αναγνώριση πιθανής καρδιακής προσβολής ή ανεπάρκειας, όπως η δύσπνοια, δεν είναι σπατάλη χρόνου για τους ιατρούς. Αν παρατηρήσετε νέα ή επιδεινούμενη δύσπνοια, η Dr. Win σας προτρέπει να:
- Σταματήσετε τη δραστηριότητα και να ξεκουραστείτε
- Επικοινωνήσετε άμεσα με τον γιατρό σας
- Αναζητήσετε επείγουσα φροντίδα αν είναι ξαφνική, σοβαρή ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα (ενόχληση στο στήθος, ζάλη και ναυτία)
«Αν η αναπνοή σας φαίνεται ασυνήθιστα δύσκολη ή τρομακτική, καλέστε άμεσα τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης», λέει η Dr. Win. Όλα αυτά ισχύουν είτε έχετε γνωστούς παράγοντες κινδύνου είτε όχι.
«Η καρδιοπάθεια μπορεί να εμφανιστεί και συμπτώματα όπως η δύσπνοια μπορεί να είναι το πρώτο σημάδι», σημειώνει η Dr. Shah. «Θα πρέπει να το συζητήσουν με έναν ειδικό, ιδιαίτερα αν είναι επίμονο, περιορίζει τη δραστηριότητα ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα».
Φυσικά, η δύσπνοια μπορεί να μην σχετίζεται με έμφραγμα ή καρδιακή ανεπάρκεια – αλλά και πάλι αξίζει να ελεγχθεί.
«Υπάρχουν πολλοί λόγοι για δύσπνοια, όπως το άσθμα, η κολπική μαρμαρυγή και η πνευμονική εμβολή», αναφέρει ο Dr. Chen. «Ορισμένες από αυτές τις παθήσεις δεν σχετίζονται με τους παραδοσιακούς παράγοντες κινδύνου καρδιοπάθειας».
Τα φάρμακα που αλλάζουν το τοπίο σε διαβήτη, παχυσαρκία και καρδιαγγειακή υγεία
Άλλα κοινά σημάδια εμφράγματος
Η δύσπνοια είναι ένα από τα σημάδια εμφράγματος, αλλά όχι το μοναδικό. Η Dr. Win προτρέπει τους ανθρώπους να προσέχουν και τα εξής:
- Πόνο, πίεση ή σφίξιμο στο στήθος
- Πόνο στη γνάθο, στον αυχένα, στην πλάτη, στον ώμο ή στο χέρι
- Ασυνήθιστη κόπωση
- Ζάλη ή λιποθυμία
- Ναυτία ή έμετο
- Κρύο ιδρώτα
- Αίσθηση παλμών
«Να θυμάστε ότι δεν βιώνουν όλοι τον κλασικό πόνο στο στήθος, ιδιαίτερα οι γυναίκες, οι ηλικιωμένοι και τα άτομα με διαβήτη», λέει η Dr. Win.
Πηγές: Parade, ERS, ScienceDirect, MDPI, ScienceDirect, Springer, Springer