Νέα επιστημονική μελέτη συνδέει συγκεκριμένα βακτήρια της γλώσσας με τη μνήμη, την προσοχή και την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών. Τι διαπίστωσαν οι ερευνητές και ποια ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα.
Πώς συνδέονται τα βακτήρια του στόματος με τον εγκέφαλο
Τα βακτήρια που ζουν στο στόμα μας ενδέχεται να σχετίζονται με το πόσο γρήγορα σκέφτεται ο εγκέφαλός μας. Νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS ONE, εντόπισε συσχετίσεις ανάμεσα στη σύνθεση του μικροβιώματος της γλώσσας και στις γνωστικές επιδόσεις υγιών ενηλίκων.
Τα ευρήματα ανοίγουν ένα ενδιαφέρον πεδίο έρευνας για τη σχέση στοματικής και εγκεφαλικής υγείας, χωρίς ωστόσο να αποδεικνύουν ότι τα συγκεκριμένα μικρόβια επηρεάζουν άμεσα τη σκέψη.
Η σύνδεση ενδέχεται να βρίσκεται σε μια χημική διαδικασία στην οποία συμμετέχουν τα νιτρικά άλατα των τροφίμων.
Όταν καταναλώνετε για παράδειγμα παντζάρια, μέρος των νιτρικών αλάτων περνά στην κυκλοφορία του αίματος και επιστρέφει στο στόμα. Εκεί, βακτήρια της γλώσσας συμβάλλουν στη μετατροπή τους σε νιτρώδη άλατα.
Αυτά μπορούν στη συνέχεια να συμμετέχουν στην παραγωγή μονοξειδίου του αζώτου, μιας ουσίας που βοηθά τα αιμοφόρα αγγεία να διαστέλλονται.
Οι επιστήμονες εξετάζουν εάν αυτή η διαδικασία σχετίζεται με τη μνήμη, την προσοχή και την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών.
Τι έδειξε η μελέτη σε 60 υγιείς ενήλικες
Ερευνητές με επικεφαλής την Joanna E. L’Heureux από το University of Exeter, σε συνεργασία με το Vrije Universiteit Brussel, μελέτησαν 60 υγιείς ενήλικες από το Ηνωμένο Βασίλειο και το Βέλγιο.
Σε κάθε χώρα συμμετείχαν 15 νεότεροι και 15 μεγαλύτεροι ενήλικες. Οι πρώτοι ήταν κυρίως γύρω στα 20 έτη, ενώ οι δεύτεροι είχαν μέση ηλικία μεταξύ 60 και 70 ετών.
Οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε δοκιμασίες μνήμης, προσοχής, αναγνώρισης συναισθημάτων και ταχύτητας επεξεργασίας πληροφοριών.
Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις αρτηριακής πίεσης και συλλέχθηκαν δείγματα αίματος, σάλιου και επιχρίσματα γλώσσας.
Όλοι ήταν μη καπνιστές, χωρίς πρόσφατη χρήση αντιβιοτικών ή ιστορικό στοματικών παθήσεων.
Ποια βακτήρια συνδέθηκαν με ταχύτερη σκέψη
Η ανάλυση ανέδειξε ενδιαφέρουσες συσχετίσεις ανάμεσα σε συγκεκριμένα βακτήρια και στις γνωστικές επιδόσεις.
Τα σημαντικότερα ευρήματα ήταν:
- Prevotella histicola: Η μεγαλύτερη παρουσία του συνδέθηκε με ταχύτερες αποκρίσεις σε ορισμένες δοκιμασίες και στις δύο χώρες.
- Haemophilus parainfluenzae: Στο Βέλγιο συσχετίστηκε με ταχύτερη αναγνώριση συναισθημάτων, καλύτερη οπτική μάθηση και μεγαλύτερη ακρίβεια στη μνήμη εργασίας.
- Το ίδιο βακτήριο στο Ηνωμένο Βασίλειο: Συνδέθηκε με καλύτερη ταχύτητα σε ορισμένες δοκιμασίες, αλλά βραδύτερη αναγνώριση συναισθημάτων.
- Ηλικία: Αποδείχθηκε ο σταθερότερος παράγοντας γνωστικής απόδοσης, με τους μεγαλύτερους συμμετέχοντες να παρουσιάζουν γενικά χαμηλότερες βαθμολογίες και βραδύτερες αποκρίσεις.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η μεγαλύτερη αφθονία ενός βακτηρίου δεν συνεπάγεται απαραίτητα καλύτερη εγκεφαλική λειτουργία.
Η σχέση της στοματικής υγείας με τον εγκέφαλο έχει απασχολήσει και άλλες έρευνες. Μελέτη στο Science Advances εντόπισε το βακτήριο Porphyromonas gingivalis, που σχετίζεται με την περιοδοντίτιδα, στον εγκέφαλο ασθενών με Αλτσχάιμερ.
Σε πειράματα με ποντίκια, η μόλυνση από το βακτήριο συνδέθηκε με αυξημένη παραγωγή β-αμυλοειδούς, πρωτεΐνης που σχετίζεται με τη νόσο. Ωστόσο, δεν έχει αποδειχθεί ότι το συγκεκριμένο μικρόβιο προκαλεί Alzheimer στους ανθρώπους.
Στοματική υγεία: Οι στοματικές παθήσεις επηρεάζουν δυσανάλογα τους πιο ευάλωτους πληθυσμούς
Πώς αλλάζει το μικροβίωμα του στόματος με την ηλικία
Οι επιστήμονες εντόπισαν διαφορές στην αφθονία 17 βακτηριακών ειδών μεταξύ νεότερων και μεγαλύτερων συμμετεχόντων.
Βακτήρια των γενών Treponema και Tannerella, που περιλαμβάνουν είδη συνδεδεμένα με παθήσεις των ούλων, εμφανίζονταν συχνότερα στους μεγαλύτερους ενήλικες.
Αντίθετα, ένα είδος που συμμετέχει στην αναγωγή νιτρικών αλάτων ήταν συχνότερο στους νεότερους.
Ωστόσο, το συγκεκριμένο βακτήριο εμφανιζόταν επίσης σε μεγαλύτερη αφθονία σε Βρετανούς συμμετέχοντες με χαμηλότερες συνολικές γνωστικές επιδόσεις.
Επιπλέον, η σύνθεση του μικροβιώματος διέφερε μεταξύ των δύο χωρών, υποδεικνύοντας ότι η γεωγραφική προέλευση ενδέχεται να παίζει ρόλο.
Μπορούν τα βακτήρια του στόματος να επηρεάσουν τη μνήμη;
Προηγούμενη μελέτη της ίδιας ερευνητικής ομάδας, δημοσιευμένη στο PNAS Nexus το 2025, είχε εξετάσει το στοματικό μικροβίωμα και δείκτες μονοξειδίου του αζώτου σε μεγαλύτερους ενήλικες, συμπεριλαμβανομένων ατόμων με ήπια γνωστική διαταραχή.
Η νέα έρευνα επεκτείνει την εξέταση των συσχετίσεων σε υγιείς ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών. Οι χημικές αναλύσεις, πάντως, δεν έδωσαν ενιαία αποτελέσματα. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, τα υψηλότερα νιτρικά άλατα στο αίμα συνδέθηκαν με καλύτερη επίδοση σε μία δοκιμασία, αλλά χαμηλότερη ακρίβεια στην αναγνώριση συναισθημάτων. Τα αυξημένα νιτρώδη συνδέθηκαν μόνο με βραδύτερες αποκρίσεις.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για την άνοια
Οι ερευνητές τονίζουν ότι η μελέτη περιλάμβανε μόλις 30 άτομα ανά χώρα και δεν μπορούσε να αποδείξει σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Η διατροφή δεν ελεγχόταν, ενώ ύπνος και σωματική δραστηριότητα δεν αξιολογήθηκαν ολοκληρωμένα. Υπήρχαν επίσης πιθανές διαφοροποιήσεις λόγω αποθήκευσης δειγμάτων και περιορισμοί στις στατιστικές αναλύσεις.
Τα δεδομένα συλλέχθηκαν την περίοδο 2017-2019, χωρίς μακροχρόνια παρακολούθηση των συμμετεχόντων.
Επομένως, δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι η αλλαγή των βακτηρίων του στόματος προλαμβάνει την άνοια, βελτιώνει τη μνήμη ή επιβραδύνει τη γήρανση του εγκεφάλου.
Άφθες: Γιατί βγάζετε στο στόμα; Πώς να τις αντιμετωπίσετε και πότε πρέπει να ανησυχήσετε
Το ερώτημα παραμένει εάν τα μικρόβια συμβάλλουν πραγματικά στις γνωστικές διαφορές ή απλώς αντανακλούν άλλους παράγοντες που επηρεάζουν ταυτόχρονα το στόμα και τον εγκέφαλο.