Νέα μελέτη δείχνει ότι ένα κοινό βακτήριο που συνδέεται με κοινές λοιμώξεις μπορεί να παίζει ρόλο και στη γνωστική έκπτωση και τη νόσο Αλτσχάιμερ. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μπορεί να παραμένει στο μάτι και στον εγκέφαλο, προκαλώντας φλεγμονή και βλάβη στα νευρικά κύτταρα, γεγονός που μπορεί να επιδεινώνει την απώλεια μνήμης με την πάροδο του χρόνου.
Άνοια: Το σημάδι στην οδήγηση που μπορεί να είναι ένδειξη γνωστικής έκπτωσης
Κοινό βακτήριο που εντοπίστηκε στο μάτι βρέθηκε να προκαλεί γνωστική έκπτωση και να επιδεινώνει το Αλτσχάιμερ, σύμφωνα με νέα μελέτη
Μελέτη από το Cedars-Sinai, που δημοσιεύθηκε στο Nature Communications, συμπεραίνει ότι το Chlamydia pneumoniae, ένα κοινό βακτήριο που προκαλεί πνευμονία και λοιμώξεις των ιγμορείων, μπορεί να παραμένει στο μάτι και στον εγκέφαλο για χρόνια και να επιδεινώνει τη νόσο Αλτσχάιμερ. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το βακτήριο μπορεί να φτάσει στον αμφιβληστροειδή – τον ιστό στο πίσω μέρος του ματιού – όπου πυροδοτεί ανοσολογικές αποκρίσεις που συνδέονται με φλεγμονή, θάνατο νευρικών κυττάρων και γνωστική έκπτωση.
«Το να βλέπουμε το Chlamydia pneumoniae με συνέπεια σε ανθρώπινους ιστούς, καλλιέργειες κυττάρων και ζωικά μοντέλα μάς επέτρεψε να εντοπίσουμε μια μέχρι πρότινος μη αναγνωρισμένη σύνδεση μεταξύ βακτηριακής λοίμωξης, φλεγμονής και νευροεκφύλισης», δήλωσε η Αμερικανίδα ερευνήτρια Maya Koronyo-Hamaoui, Ph.D., καθηγήτρια Νευροχειρουργικής, Νευρολογίας και Βιοϊατρικών Επιστημών στο Cedars-Sinai Health Sciences University και κύρια συγγραφέας της μελέτης.
«Το μάτι αποτελεί υποκατάστατο του εγκεφάλου και αυτή η μελέτη δείχνει ότι η βακτηριακή λοίμωξη του αμφιβληστροειδούς και η χρόνια φλεγμονή μπορούν να αντικατοπτρίζουν την παθολογία του εγκεφάλου και να προβλέπουν την κατάσταση της νόσου», πρόσθεσε, επισημαίνοντας πιθανούς μελλοντικούς δρόμους όπως θεραπείες που περιορίζουν τη φλεγμονή, πρώιμη αντιβιοτική αγωγή και απεικόνιση του αμφιβληστροειδούς για τον εντοπισμό ατόμων υψηλού κινδύνου.
Άνοια: Ποιο hobby μειώνει κατά 39% τις πιθανότητες να τη νόσο
Βακτηριακές λοιμώξεις που συνδέονται με γνωστική έκπτωση
Σύμφωνα με δημοσίευση του 2025 με τίτλο Intranasal Chlamydia pneumoniae Infection Induces Neuroinflammation and Cognitive Decline in Mice, η ενδορρινική λοίμωξη με Chlamydia pneumoniae οδήγησε σε εγκεφαλική λοίμωξη και πυροδότησε έντονες νευροφλεγμονώδεις αποκρίσεις. Η μελέτη διαπίστωσε ότι αυτό συνοδευόταν από παθολογία που σχετίζεται με το αμυλοειδές-β και μετρήσιμη γνωστική έκπτωση στα ποντίκια.
Άλλες πρόσφατες μελέτες δείχνουν ότι ορισμένες βακτηριακές λοιμώξεις και αλλαγές στα φυσιολογικά βακτήρια του οργανισμού μπορεί να συνδέονται με απώλεια μνήμης και γνωστική έκπτωση. Η έρευνα δείχνει ότι τα βακτήρια μπορεί να επηρεάζουν τον εγκέφαλο άμεσα ή έμμεσα μέσω φλεγμονής και αλλαγών στο εντερικό και στοματικό μικροβίωμα. Τα ευρήματα αυτά δεν αποδεικνύουν σχέση αιτίου-αποτελέσματος, αλλά αναδεικνύουν πιθανούς βιολογικούς μηχανισμούς που μπορεί να συμβάλλουν σε παθήσεις όπως η νόσος Αλτσχάιμερ.
Βασικά ευρήματα από πρόσφατες μελέτες
- Το Chlamydia pneumoniae έχει εντοπιστεί σε εγκεφαλικό και αμφιβληστροειδικό ιστό ατόμων με Αλτσχάιμερ και συνδέεται με πιο σοβαρή εγκεφαλική βλάβη και επιδείνωση της μνήμης.
- Άτομα με Αλτσχάιμερ παρουσιάζουν αλλαγές στα βακτήρια του εντέρου, συμπεριλαμβανομένης χαμηλότερης ποικιλομορφίας, που συνδέονται με χειρότερη μνήμη και μάθηση.
- Ορισμένα στοματικά βακτήρια σχετίζονται με χαμηλότερη γνωστική απόδοση σε ηλικιωμένους ενήλικες.
- Ανασκόπηση μελετών σε ανθρώπους διαπίστωσε σταθερές συνδέσεις μεταξύ ανισορροπίας του εντερικού μικροβιώματος, φλεγμονής και προβλημάτων μνήμης.
Πάρκινσον: Ο χορός μπορεί να καθυστερήσει την εξέλιξη της νόσου – Πόσα λεπτά αρκούν
Πώς διεξήχθη η μελέτη
Για τη διεξαγωγή της μελέτης, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν προηγμένες τεχνικές απεικόνισης, γενετικούς ελέγχους και ανάλυση πρωτεϊνών για να εξετάσουν ιστό του αμφιβληστροειδούς από 104 άτομα – ορισμένα με φυσιολογική γνωστική λειτουργία, ορισμένα με ήπια γνωστική έκπτωση και ορισμένα με νόσο Αλτσχάιμερ.
Διαπίστωσαν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα Chlamydia pneumoniae στους αμφιβληστροειδείς και στους εγκεφάλους των ατόμων με νόσο Αλτσχάιμερ σε σύγκριση με άτομα με φυσιολογική γνωστική λειτουργία. Όσο υψηλότερα ήταν τα επίπεδα του βακτηρίου που ανιχνεύονταν, τόσο πιο σοβαρές ήταν οι εγκεφαλικές αλλοιώσεις και η γνωστική έκπτωση που παρατηρούσαν οι ερευνητές. Τα υψηλότερα επίπεδα του βακτηρίου ήταν πιο συχνά σε άτομα που έφεραν την παραλλαγή του γονιδίου APOE4, έναν γνωστό παράγοντα κινδύνου για τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Ο συσχετισμός με τη λοίμωξη και τη φλεγμονή ανοίγει δρόμο για νέες θεραπείες
Οι ερευνητές μελέτησαν επίσης ανθρώπινους νευρώνες στο εργαστήριο και εργαστηριακά ποντίκια με νόσο Αλτσχάιμερ. Και στις δύο περιπτώσεις, η λοίμωξη με Chlamydia pneumoniae αύξησε τη φλεγμονή, τον θάνατο των νευρικών κυττάρων και τη γνωστική έκπτωση, δείχνοντας ότι το βακτήριο μπορεί να επιταχύνει τις διεργασίες της νόσου. Η λοίμωξη πυροδότησε επίσης την παραγωγή αμυλοειδούς-β, της πρωτεΐνης που συσσωρεύεται στους εγκεφάλους των ατόμων με νόσο Αλτσχάιμερ.
Τα ευρήματα καθοδηγήθηκαν από τους συν-πρώτους συγγραφείς Bhakta Gaire, Ph.D., και Yosef Koronyo, MSc. «Αυτή η ανακάλυψη εγείρει την πιθανότητα να στοχεύσουμε τον άξονα λοίμωξης-φλεγμονής για τη θεραπεία της νόσου Αλτσχάιμερ», δήλωσε ο Timothy Crother, Ph.D., συν-ανταποκρινόμενος συγγραφέας της μελέτης και ερευνητής καθηγητής στο Cedars-Sinai Guerin Children’s και στο Τμήμα Βιοϊατρικών Επιστημών του Cedars-Sinai.
Η εκμάθηση νέων δεξιοτήτων ενισχύει τον εγκέφαλο – Πώς να το κάνουμε;
Τα ευρήματα δείχνουν ότι η στόχευση της χρόνιας βακτηριακής λοίμωξης – και της φλεγμονής που αυτή προκαλεί – θα μπορούσε να αποτελέσει μια νέα θεραπευτική στρατηγική. Η έρευνα υποστηρίζει επίσης την πιθανή χρήση του αμφιβληστροειδούς ως μη επεμβατικού τρόπου για τη διάγνωση και την παρακολούθηση της νόσου.
Πηγές: Medical Xpress, Nature, npj, npj, MDPI, Alzheimer’s Association