Το να βιάζεστε συνέχεια μπορεί να μην αυξάνει μόνο τα επίπεδα στρες σας. Ειδικοί προειδοποιούν ότι θα μπορούσε να επηρεάσει και τη μακροπρόθεσμη υγεία του εγκεφάλου σας. Αναδυόμενη έρευνα δείχνει ότι η κακή διαχείριση του χρόνου, και κάποιες άλλες συνήθειες του τρόπου ζωής μπορεί να αυξήσουν δραματικά τον κίνδυνο για άνοια.
Τα γαλακτοκομικά πλούσια σε λιπαρά μειώνουν τον κίνδυνο για άνοια, σύμφωνα με μελέτη
Αδιάκοπη βιασύνη και άλλοι παράγοντες του τρόπου ζωής που μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο για άνοια
Η ζωή με έντονους ρυθμούς μπορεί πλέον να κατατάσσεται στην ίδια θέση που κατατάσσεται και το κάπνισμα, το υψηλό σάκχαρο στο αίμα και η ατμοσφαιρική ρύπανση ως σημαντικός παράγοντας κινδύνου για άνοια, σύμφωνα με νέα έκθεση που δημοσιεύθηκε στο The Lancet. Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι αυτό που ονομάζουν «χρονική ανισότητα» — δηλαδή ότι τα άτομα από χαμηλότερα κοινωνικοοικονομικά υπόβαθρα έχουν λιγότερο ελεύθερο χρόνο από τις πιο εύπορες ομάδες — αποτελεί μια υποτιμημένη απειλή για την υγεία του εγκεφάλου.
Η άνοια είναι η μεγαλύτερη αιτία θανάτου στη Βρετανία, επηρεάζοντας περίπου 944.000 άτομα στο Ηνωμένο Βασίλειο και περίπου 7 εκατομμύρια στις ΗΠΑ. Η πιο συχνή μορφή είναι η νόσος Αλτσχάιμερ, η οποία αντιστοιχεί σε έξι στις 10 περιπτώσεις. Παρότι δεν υπάρχει θεραπεία, η έγκαιρη διάγνωση επιτρέπει εξατομικευμένη αντιμετώπιση και φαρμακευτική αγωγή που μπορεί να καθυστερήσει την εξέλιξη.
Ωστόσο, οι συγγραφείς υποστηρίζουν ότι δεν έχουν όλοι αρκετό χρόνο για να δώσουν προτεραιότητα στην πρόληψη, ορίζοντας τη χρονική ανισότητα ως πολύ λίγο ύπνο, πολλές ή αντικοινωνικές ώρες εργασίας, υπερβολική χρήση οθονών που επηρεάζει τον κιρκάδιο ρυθμό και έλλειψη χρόνου για ξεκούραση. Καταλήγουν ότι ο χρόνος αποτελεί κρίσιμο κοινωνικό παράγοντα στον κίνδυνο άνοιας.
Πόσα φλιτζάνια καφέ τη μέρα μειώνουν τον κίνδυνο για άνοια, σύμφωνα με νέα μελέτη
Πώς μπορεί να σχετίζεται η βιασύνη με τη γνωστική έκπτωση
Σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο Advances in Research on Brain Health and Dementia: Prevention and Early Detection of Cognitive Decline and Dementia: Series II, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ο υψηλότερος δείκτης μάζας σώματος (BMI) σε ηλικιωμένους ενήλικες συνδέθηκε με μικρότερους όγκους σε συγκεκριμένα υποπεδία του ιππόκαμπου και με χαμηλότερη απόδοση σε βασικές γνωστικές δοκιμασίες, υποδεικνύοντας ότι οι μεταβολικοί παράγοντες που σχετίζονται με την παχυσαρκία μπορεί να συμβάλλουν σε πρώιμες εγκεφαλικές αλλαγές πριν από την κλινική έκπτωση. Επισημαίνουν επίσης ότι αυτές οι συσχετίσεις που σχετίζονται με τον BMI διέφεραν ανάλογα με το φύλο, γεγονός που δείχνει ότι οι μεταβολικοί παράγοντες κινδύνου μπορεί να επηρεάζουν διαφορετικά την υγεία του εγκεφάλου σε άνδρες και γυναίκες.
Άλλες έρευνες δείχνουν ότι το να βιάζεται κανείς συνέχεια και να ζει υπό συνεχή πίεση του χρόνου μπορεί να επηρεάζουν τον τρόπο λειτουργίας του εγκεφάλου μας, ιδιαίτερα με την πάροδο του χρόνου. Μελέτες δείχνουν ότι ακόμη και η αντίληψη της βιασύνης μπορεί να μειώσει τον αυτοέλεγχο και να αυξήσει το στρες, το οποίο με τη σειρά του επηρεάζει τις δεξιότητες σκέψης. Το μακροχρόνιο στρες που συνδέεται με τη χρόνια χρονική πίεση έχει επίσης συσχετιστεί με χειρότερη ψυχική ευεξία και παράγοντες που συνδέονται με τη γνωστική γήρανση.
Ταυτόχρονα, το να είναι κανείς απασχολημένος δεν είναι απαραίτητα επιβλαβές — η διατήρηση πνευματικής δραστηριότητας μπορεί στην πραγματικότητα να υποστηρίζει την υγεία του εγκεφάλου όταν δεν βιώνεται ως αγχωτική επείγουσα κατάσταση.
Το σημάδι της άνοιας που εμφανίζεται το απόγευμα, σύμφωνα με ψυχολόγο – Πώς να το διακρίνετε
Βασικά ευρήματα περιλαμβάνουν:
- Η αντιλαμβανόμενη χρονική πίεση μειώνει τον γνωστικό έλεγχο και αυξάνει το στρες
- Η χρόνια χρονική πίεση προβλέπει συμπτώματα στρες και άγχους
- Το ψυχολογικό στρες συνδέεται με τη σχετιζόμενη με την ηλικία γνωστική έκπτωση
- Η πολυάσχολη ζωή μπορεί να σχετίζεται με καλύτερη γνωστική λειτουργία όταν δεν είναι αγχωτική
Χρονική πίεση, πρόληψη και κίνδυνος για άνοιας
Η άνοια παραμένει κύρια αιτία θανάτου και, παρότι προς το παρόν είναι ανίατη, η έγκαιρη διάγνωση επιτρέπει περισσότερες θεραπευτικές επιλογές και καλύτερο προγραμματισμό. Σύμφωνα με το Alzheimer’s Society, περίπου το 40% των περιπτώσεων άνοιας μπορεί να προληφθεί. Οι ερευνητές έχουν περιγράψει πρακτικούς τρόπους υποστήριξης της υγείας του εγκεφάλου, όπως η εκμάθηση νέων δεξιοτήτων ή γλωσσών, η επίλυση γρίφων, η κοινωνική δραστηριότητα, η καθημερινή άσκηση και η υγιεινή διατροφή πλούσια σε αντιοξειδωτικά. Η μέτριας έως έντονης έντασης άσκηση — όπως το γρήγορο περπάτημα, το τζόκινγκ ή η ποδηλασία, όπου μπορείτε να μιλάτε αλλά όχι να τραγουδάτε — έχει προηγουμένως συνδεθεί με 41% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας.
Άνοια: Πρωτοποριακό τεστ στη μύτη εντοπίζει τη νόσο δεκαετίες πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα
Ταυτόχρονα, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η σύγχρονη ζωή μπορεί να καθιστά την πρόληψη πιο δύσκολη. «Η επιτάχυνση της ζωής σε πολιτισμούς στραμμένους στην παραγωγικότητα έχει δημιουργήσει συνθήκες στις οποίες ο χρόνος βελτιστοποιείται αδιάκοπα, κατακερματίζεται και εμπορευματοποιείται. Παρά τις τεχνολογικές προόδους που υπόσχονται αποδοτικότητα και ευελιξία, πολλοί βιώνουν μια χρόνια αίσθηση κακής διαχείρισης του χρόνου, με ελάχιστο διαθέσιμο χώρο για ξεκούραση, αναστοχασμό ή φροντίδα», αναφέρεται σε έκθεση.
«Αυτό το παράδοξο της προόδου έχει επιπτώσεις στην υγεία του εγκεφάλου», προσθέτουν οι συγγραφείς, σύμφωνα με το Daily Mail, και επικαλούνται τη γνωστική υπερφόρτωση, τη διαταραχή του ύπνου και το χρόνιο στρες. Τονίζουν επίσης ότι «η κατανομή του χρόνου είναι δομικά άνιση», με τους φροντιστές, τους εργαζόμενους σε βάρδιες και τους χαμηλόμισθους να αντιμετωπίζουν τους μεγαλύτερους περιορισμούς.
Η παχυσαρκία αποτελεί άλλη μία αυξανόμενη ανησυχία. Ερευνητές στις ΗΠΑ διαπίστωσαν ότι υψηλότερα επίπεδα μικροσκοπικών μορίων αποθήκευσης λίπους σε παχύσαρκα άτομα μπορεί να τα καθιστούν πιο ευάλωτα στην εξάπλωση της τοξικής πρωτεΐνης αμυλοειδούς στον εγκέφαλο. Το αμυλοειδές και η tau μπορούν να σχηματίσουν πλάκες και νευροϊνιδιακά δεμάτια που συνδέονται με τα συμπτώματα της νόσου Αλτσχάιμερ.
Η αλλαγή στο περπάτημα που μπορεί να είναι ένδειξη άνοιας
Ορισμένοι επιστήμονες προτείνουν ότι η διαλειμματική προπόνηση υψηλής έντασης μπορεί να ενισχύσει τη ροή αίματος προς τον εγκέφαλο, αλλά οι έντονες προπονήσεις κοντά στην ώρα του ύπνου μπορεί να μειώσουν τον ύπνο, γεγονός που μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο άνοιας. Οι ερευνητές προτείνουν επίσης ότι η μέση ηλικία, μεταξύ 45 και 65 ετών, μπορεί να αποτελεί κρίσιμο παράθυρο για αύξηση της άσκησης.