Κάθε νέα χρονιά ξεκινά με δυνατές προθέσεις, όμως οι περισσότερες αποφάσεις για το νέο έτος καταρρέουν σιωπηρά μέσα σε λίγες εβδομάδες. Η κατανόηση του πώς λειτουργεί πραγματικά το μυαλό – και τι δείχνει η έρευνα για τα κίνητρα, τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά – είναι το κλειδί για να μετατραπούν οι αποφάσεις σε διαρκή αλλαγή.
Ο κανόνας 80/20 που ακολουθούν οι επιτυχημένοι αλλά αγνοούν όλοι οι υπόλοιποι
Πώς να πετύχετε όλους τους στόχους σας το νέο έτος – Τι είναι αυτό που μπορεί να σας σαμποτάρει τις επιτυχίες σας;
Με τη νέα χρονιά, πολλοί θέτουν στόχους με την ελπίδα να γίνουν μια καλύτερη εκδοχή του εαυτού τους – όμως οι περισσότεροι δεν τα καταφέρνουν. Έρευνες δείχνουν ότι το 91% των New Year’s resolutions αποτυγχάνει, όχι λόγω έλλειψης θέλησης, αλλά επειδή το ανθρώπινο μυαλό σπάνια διδάσκεται πώς να συνεργάζεται αποτελεσματικά με τον ίδιο τον εαυτό έτσι ώστε να πετύχει τους στόχους. Περίπου το 95% της καθημερινής συμπεριφοράς καθοδηγείται από το υποσυνείδητο, το οποίο βασίζεται σε γρήγορες, αυτόματες νοητικές συντομεύσεις που έχουν σχεδιαστεί για εξοικονόμηση ενέργειας.
Αν και αυτές οι συντομεύσεις μπορούν να υποστηρίξουν θετικές αλλαγές, μπορούν εξίσου εύκολα να ενισχύσουν συνήθειες που υπονομεύουν ακόμη και τις καλύτερες προθέσεις, καθιστώντας την αποτυχία των στόχων πολύ πιο συνηθισμένη – και πολύ λιγότερο προσωπική – απ’ όσο φαίνεται.
Μπορεί η επίτευξη στόχων να φέρει ευτυχία;
Η επίτευξη στόχων – συμπεριλαμβανομένων των στόχων για το νέο έτος – μπορεί να προάγει την ευτυχία, όμως έρευνα δείχνει ότι ο συναισθηματικός αντίκτυπος της επιτυχίας είναι πιο σύνθετος από την απλή χαρά. Σύμφωνα με μελέτη του 2022 με τίτλο Evaluation of the Happiness through Goal-Setting Training, τα άτομα που συμμετείχαν σε εκπαίδευση θέσπισης στόχων εμφάνισαν υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας σε σύγκριση με όσους δεν συμμετείχαν. Η μελέτη κατέγραψε βελτιώσεις στα θετικά συναισθήματα, την ικανοποίηση από τη ζωή και τη συνολική ψυχολογική ευεξία μετά την εκπαίδευση.
Άλλες μελέτες δείχνουν ότι το πώς τίθενται, επιδιώκονται και προσαρμόζονται οι στόχοι έχει εξίσου μεγάλη σημασία με το αν επιτυγχάνονται πλήρως. Η επιτυχία τείνει να βελτιώνει την ευεξία όταν ενισχύει την αίσθηση ελέγχου και προόδου, ενώ η άκαμπτη ή αγχωτική επιδίωξη στόχων μπορεί να προκαλέσει μικτά συναισθήματα.
Σύμφωνα με έρευνες:
- Η επίτευξη στόχων συνδέεται με υψηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή, ιδιαίτερα όταν οι άνθρωποι αισθάνονται ικανοί και έχουν έλεγχο της προόδου τους.
- Οι στόχοι για το νέο έτος μπορεί να υποστηρίξουν την ευεξία, ειδικά όταν οι στόχοι είναι ευέλικτοι και εστιάζουν στη θετική αλλαγή αντί στον αυστηρό αυτοέλεγχο.
- Οι στόχοι προσέγγισης – που στοχεύουν στην απόκτηση κάτι θετικού – διατηρούνται ευκολότερα από τους στόχους αποφυγής και συνδέονται με καλύτερα αποτελέσματα.
- Η επιτυχία συχνά συνοδεύεται από συναισθήματα πέρα από την ευτυχία, όπως υπερηφάνεια, ικανοποίηση και κίνητρο, αλλά και προσωρινή ένταση ή άγχος κατά την πορεία προς τον στόχο.
- Η αποτυχία ή οι ανεκπλήρωτοι στόχοι μειώνουν τα θετικά συναισθήματα, δείχνοντας ότι οι συναισθηματικές αντιδράσεις εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την αντιλαμβανόμενη επιτυχία και πρόοδο.
Γιατί μπορεί να μην καταφέρουμε να φτάσουμε τους στόχους για το νέο έτος
Τώρα που γνωρίζετε τι πραγματικά καθοδηγεί τη συμπεριφορά σας, μπορείτε να κατανοήσετε γιατί αποτυγχάνουν πολλοί στόχοι παρά τις καλές προθέσεις. Συνήθως συμβαίνει το εξής:
- Ο συνειδητός εαυτός σας καταστρώνει το σχέδιο. «Αυτό είναι που πρέπει να κάνω είναι…».
- Ο υποσυνείδητος εαυτός απαντά: «Μη βιάζεσαι. Αυτό που κάνουμε ήδη είναι γρήγορο, εύκολο και συνηθισμένο. Δεν πρόκειται να το σταματήσουμε τώρα…».
- Συνειδητοποιείτε ότι το σχέδιο να βασιστείτε αποκλειστικά στη δύναμη της θέλησης δεν είχε ποτέ πραγματικές πιθανότητες.
Η ευτυχία μπορεί να οδηγήσει στην επιτυχία, όχι το ανάποδο – Τι δείχνει νέα μεγάλη μελέτη
Όταν λέτε «ξέρω τι πρέπει να κάνω… αλλά δεν ξέρω γιατί δεν το κάνω», δεν είναι τόσο μεγάλο μυστήριο όσο νομίζετε. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι δεν έχετε λάβει υπόψη τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνετε αποφάσεις καθημερινά. Δεν έχετε υπολογίσει τον τρόπο λειτουργίας του υποσυνείδητου στον κόσμο. Αν θέλετε να πετύχετε τους στόχους σας, βοηθά να μάθετε πώς να συνεργάζεστε με τις αυτόματες συμπεριφορές που δημιουργεί ο εγκέφαλος – και να τον βοηθήσετε να δημιουργήσει περισσότερες θετικές και λιγότερες αρνητικές.
Πώς να πετύχετε τους στόχους σας το 2026
Η αποτυχία του να φτάσει κανείς τους στόχους του για τη νέα χρονιά συνήθως δεν οφείλεται σε έλλειψη κινήτρου ή πειθαρχίας. Συνήθως συμβαίνει επειδή οι περισσότεροι δεν μαθαίνουν ποτέ πώς να κάνουν τις επιθυμητές συμπεριφορές πιο εύκολες για τον εγκέφαλο, ώστε να εκτελούνται αυτόματα. Οι παρακάτω στρατηγικές εστιάζουν στη συνεργασία με το μυαλό – θέτοντας ρεαλιστικούς στόχους και δημιουργώντας κίνητρο – ώστε οι αποφάσεις να έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να γίνουν συνήθειες.
1. Κάντε τη σωστή επιλογή την πιο εύκολη επιλογή
Ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους επίτευξης ενός στόχου είναι να τον κάνετε την απλούστερη επιλογή και να μετατρέψετε τους περισπασμούς σε εμπόδια. Ο εγκέφαλος βασίζεται σε αυτόματες συντομεύσεις για εξοικονόμηση ενέργειας, επομένως η συμπεριφορά επηρεάζεται έντονα από το περιβάλλον. Οπτικά ερεθίσματα, υπενθυμίσεις και μικρές αλλαγές στη διαρρύθμιση μπορούν να καθοδηγήσουν τις πράξεις χωρίς συνεχή προσπάθεια.
Η τοποθέτηση φωτογραφιών αγαπημένων προσώπων στο σπίτι μπορεί να ενθαρρύνει την επαφή, οι υπενθυμίσεις στο κινητό μπορούν να βοηθήσουν στις τακτικές κλήσεις και η απομάκρυνση της τηλεόρασης από το δωμάτιο που περνάτε τον περισσότερο χρόνο σας μπορεί να μειώσει τον χρόνο που βρίσκεστε μπροστά σε οθόνες. Το ίδιο ισχύει και για τη διατροφή: ο περιορισμός της πρόσβασης σε ανθυγιεινά σνακ κάνει τις πιο υγιεινές επιλογές πιο εύκολες. Η επιτυχία εξαρτάται πολύ περισσότερο από την κατάσταση παρά από τη δύναμη της θέλησης.
2. Να είστε συγκεκριμένοι και να ξεκινάτε με μικρούς και ρεαλιστικούς στόχους
Πολλοί στόχοι αποτυγχάνουν επειδή είναι υπερβολικά γενικοί ή μη ρεαλιστικοί. Μεγάλοι, ασαφείς στόχοι – όπως η ταχεία απώλεια βάρους ή οι απότομες αλλαγές τρόπου ζωής – μπορεί γρήγορα να φανούν υπερβολικοί. Μικρότεροι και πιο ρεαλιστικοί στόχοι είναι πιο εφικτοί και προσφέρουν ξεκάθαρη πορεία. Στόχοι όπως η απώλεια μικρής ποσότητας βάρους μέσα σε έναν μήνα ή ο προγραμματισμός συγκεκριμένων υγιεινών γευμάτων μερικές φορές την εβδομάδα μειώνουν την κόπωση από τις αποφάσεις και περιορίζουν τους πειρασμούς. Η σαφήνεια αφαιρεί την αβεβαιότητα και βοηθά τη μετατροπή της πρόθεσης σε πράξη.
3. Σκεφτείτε γιατί θέλετε να πετύχετε τον στόχο σας
Το κίνητρο είναι ισχυρότερο όταν οι στόχοι συνδέονται με προσωπικό νόημα και όχι με εξωτερική πίεση. Το να ρωτάτε συχνά «γιατί» βοηθά στην αποκάλυψη του βαθύτερου λόγου πίσω από έναν στόχο, είτε αφορά την υγεία, τη σταθερότητα, τη σύνδεση ή την ικανοποίηση. Οι στόχοι που βασίζονται σε εσωτερικό κίνητρο – ευθυγραμμισμένοι με προσωπικές αξίες και επιθυμίες – έχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες να διαρκέσουν και να υλοποιηθούν από εκείνους που επιδιώκονται επειδή «πρέπει». Ο χρόνος για να σκεφτείτε μπορεί να ξεκαθαρίσει αν ένας στόχος εξυπηρετεί πραγματικά την πορεία σας.
8 νοητικές παγίδες που μπαίνουν εμπόδιο στην επιτυχία – Πώς να τις ξεπεράσετε
4. Θέστε τους στόχους σας με θετική σκέψη, όχι με αυτοκριτική
Οι στόχοι που βασίζονται στην αυτοκριτική ή στην ανάγκη να «διορθωθούν» υποτιθέμενα ελαττώματα σπάνια διαρκούν. Οι στόχοι που διαμορφώνονται ως πράξεις αυτοφροντίδας και αυτοσεβασμού είναι πιο βιώσιμοι, επειδή καθοδηγούνται από ενθάρρυνση και όχι από εσωτερική πίεση. Όταν οι στόχοι αντιμετωπίζονται ως τρόποι ενίσχυσης της υγείας, της ανάπτυξης και της ισορροπίας – και όχι ως τιμωρία για αδυναμίες – δημιουργείται ένα πιο υποστηρικτικό πλαίσιο. Η μακροπρόθεσμη αλλαγή είναι πιο πιθανή όταν οι αποφάσεις πηγάζουν από συμπόνια και φροντίδα, όχι από αυστηρή αυτοκριτική.
Πηγές: The happiness doctor, PMC, PMC, PLOS One, Springer Nature Link, PMC, ResearchGate