Αν θέλετε να μάθετε πότε κάποιος σας ακούει πραγματικά, μπορείτε να μετρήσετε πόσες φορές ανοιγοκλείνει τα μάτια του/της. Έρευνες στην επικοινωνία και τη συμπεριφορά δείχνουν ότι όταν αυξάνεται η προσοχή και η νοητική προσπάθεια, επηρεάζεται ο ρυθμός με τον οποίο βλεφαρίζουμε.
7 πράγματα που πρέπει να κρατάτε πάντα μυστικά, ακόμη και από τους φίλους σας
Πώς επηρεάζεται το βλεφάρισμα όταν ακούμε πραγματικά και προσέχουμε κάποιον
Το βλεφάρισμα διατηρεί τα μάτια μας υγιή και οι περισσότεροι από εμάς το κάνουμε πολλές φορές το λεπτό χωρίς να το συνειδητοποιούμε – όμως νέα έρευνα δείχνει ότι αντανακλά και το πόσο έντονα εργάζεται ο εγκέφαλός μας. Μελέτη από τον Καναδά διαπίστωσε ότι οι άνθρωποι ανοιγοκλείνουν λιγότερο τα μάτια τους όταν ακούνε κάποιον να μιλά, ιδιαίτερα όταν υπάρχει θόρυβος στο περιβάλλον, καθώς η κατανόηση της ομιλίας απαιτεί μεγαλύτερη νοητική προσπάθεια.
«Θέλαμε να δούμε αν το βλεφάρισμα επηρεάζεται από περιβαλλοντικούς παράγοντες και πώς σχετίζεται με την εκτελεστική λειτουργία», λέει η Pénélope Coupal, ερευνήτρια ψυχολογίας στο Concordia University στο Μόντρεαλ, σύμφωνα με το Science Alert. «Για παράδειγμα, υπάρχει στρατηγικός συγχρονισμός στο πότε κάποιος ανοιγοκλείνει τα μάτια του ώστε να μη χάνει όσα λέγονται».
Σε πειράματα με 49 συμμετέχοντες, τα ποσοστά βλεφαρίσματος των ματιών μειώνονταν σταθερά όταν διαβάζονταν προτάσεις δυνατά και ακόμη περισσότερο όταν υπήρχε πρόσθετος θόρυβος, ενώ ο φωτισμός δεν έκανε καμία διαφορά – πράγμα που δείχνει ότι το βλεφάρισμα αλλάζει με βάση τη γνωστική προσπάθεια και όχι την καταπόνηση των ματιών. «Δεν ανοιγοκλείνουμε απλώς τυχαία τα μάτια μας», εξηγεί η Coupal. «Στην πραγματικότητα, ανοιγοκλείνουμε συστηματικά λιγότερο τα μάτια όταν παρουσιάζονται σημαντικές πληροφορίες».
Τι σημαίνει το να ανοιγοκλείνουμε τα μάτια μας όταν μιλάμε
Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο “Monitoring the Dynamic Evolution of Attention in Learning Processes Using Eye Blink Signals: A Study on Educational Applications”, οι ερευνητές έδειξαν ότι τα μοτίβα βλεφαρίσματος των ματιών μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση των αλλαγών της προσοχής κατά τη διάρκεια μαθησιακών δραστηριοτήτων. Η μελέτη διαπίστωσε ότι τα σήματα από το βλεφάρισμα αντανακλούν το πώς η προσοχή αυξάνεται και μειώνεται με την πάροδο του χρόνου, υποδηλώνοντας ότι μπορούν να αποτελέσουν έναν πρακτικό, μη λεκτικό δείκτη εμπλοκής του μαθητή.
Άλλες πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι παίζει έναν διακριτικό ρόλο στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι κατανοούν ο ένας τον άλλον, σηματοδοτούν την προσοχή και διαχειρίζονται τη ροή της ομιλίας. Οι επιστήμονες έχουν διαπιστώσει ότι τα βλεφαρίσματα των ματιών μπορούν να λειτουργήσουν ως σιωπηρή ανατροφοδότηση, να αντικατοπτρίζουν τη νοητική προσπάθεια και ακόμη και να συγχρονίζονται μεταξύ ανθρώπων που συμμετέχουν στην ίδια συζήτηση.
4 συμβουλές για να κερδίσετε τις εντυπώσεις και να θέλουν όλοι να συζητήσουν μαζί σας
Έρευνες για το βλεφάρισμα στη λεκτική επικοινωνία δείχνουν ότι:
- Το βλεάρισμα των ματιών μπορεί να είναι ένδειξη ότι κάποιος παρακολουθεί ενεργά. Πιο παρατεταμένα ή σωστά χρονισμένα βλεφαρίσματα από τον/την ακροατή μπορεί να ωθήσουν τον/την ομιλητή να συντομεύσει ή να ολοκληρώσει όσα λέει ασυνείδητα, υποδηλώνοντας ότι λειτουργούν ως σιωπηρά σήματα ανατροφοδότησης.
- Το βλεφάρισμα συνδέεται με τη σκέψη και την επεξεργασία της ομιλίας. Οι άνθρωποι τείνουν να ανοιγοκλείνουν περισσότερο τα μάτια όταν επεξεργάζονται ουσιαστικές πληροφορίες ή σχεδιάζουν τι θα πουν στη συνέχεια, δείχνοντας σύνδεση με τη νοητική προσπάθεια.
- Τα μοτίβα βλεφαρίσματος των ματιών μπορεί να συγχρονίζονται μεταξύ ομιλητών και ακροατών. Όταν οι άνθρωποι είναι συγκεντρωμένοι στην ίδια εργασία ή συζήτηση, το βλεφάρισμά τους μπορεί να συγχρονιστεί, αντανακλώντας κοινή προσοχή και εμπλοκή.
Τι μπορεί να αποκαλύπτει το βλεφάρισμα για την προσοχή και το γνωστικό φορτίο
Οι ερευνητές δεν μελέτησαν γιατί η σκέψη και το βλεφάρισμα συνδέονται, όμως έχουν κάποιες υποθέσεις. Για παράδειγμα, ο εγκέφαλος μπορεί να επιβραδύνει τον ρυθμό βλεφαρίσματος ώστε να υπάρχουν λιγότερες διακοπές στις οπτικές πληροφορίες που λαμβάνουμε από τα μάτια μας. «Η μελέτη μας δείχνει ότι το βλεφάρισμα συνδέεται με την απώλεια πληροφοριών, τόσο οπτικών όσο και ακουστικών», λέει ο ερευνητής ψυχολογίας και μηχανικός ακουστικής Mickael Deroche, από το Concordia University, σύμφωνα με την ίδια πηγή.
«Αυτός είναι πιθανότατα ο λόγος που καταστέλλουμε το βλεφάρισμα όταν φτάνουν σημαντικές πληροφορίες». Υπάρχει επίσης έρευνα που δείχνει ότι τα βλεφαρίσματα λειτουργούν σαν ένα είδος νοητικής παύσης για τον εγκέφαλο, καθώς επεξεργάζεται γραπτές προτάσεις ή ανταποκρίνεται σε συναισθηματικά ερεθίσματα. Τα λιγότερο συχνά βλεφαρίσματα μπορεί να είναι ένδειξη ότι ο εγκέφαλος δίνει προσοχή.
«Είναι πιθανό ένας παρόμοιος ρυθμιστικός μηχανισμός να λειτουργεί και στο ακουστικό σύστημα, προσαρμόζοντας τις αρχές που παρατηρούνται στην όραση ώστε να υποστηρίζεται η ακουστική επεξεργασία, βελτιστοποιώντας τον χρονισμό του βλεφαρίσματος για τη μείωση των διακοπών στην ακουστική προσοχή», γράφουν οι ερευνητές στη μελέτη τους.
Η ομάδα προτείνει ότι τα μοτίβα βλεφαρίσματος θα μπορούσαν μια μέρα να χρησιμοποιηθούν ως ένας ακόμη τρόπος αξιολόγησης του γνωστικού φορτίου και της γνωστικής επεξεργασίας, για την κατανόηση του πότε ο εγκέφαλος είναι πιο απασχολημένος και ίσως για τον εντοπισμό ενδείξεων γνωστικών προβλημάτων – παρόμοια με την ομιλία και την ακοή. Ωστόσο, οι επιστήμονες θα χρειαστεί να συλλέξουν πολύ περισσότερα δεδομένα για να διαπιστώσουν αν αυτές οι συνδέσεις ισχύουν.
«Για να είναι πραγματικά πειστικό, πρέπει να χαρτογραφήσουμε τον ακριβή χρονισμό και το μοτίβο του πώς χάνονται οι οπτικές και ακουστικές πληροφορίες κατά τη διάρκεια ενός βλεφαρίσματος των ματιών. Αυτό είναι το λογικό επόμενο βήμα», καταλήγει ο Deroche.
Πηγές: ScienceAlert, SageJournals, PubMed, SageJournals, ACM