Το να έχει κανείς κλίση στα μαθηματικά δεν είναι μόνο ένα «χάρισμα» με το οποίο γεννιέται. Νέα, μεγάλη έρευνα εντόπισε τις νοητικές δεξιότητες που συνδέονται με τις καλές επιδόσεις στα μαθηματικά. Ποια είναι τα συμπεράσματά της
Το θρεπτικό συστατικό στην εγκυμοσύνη που αυξάνει το IQ των παιδιών έως 8 μονάδες
Γιατί μπορεί να είναι κάποιος καλός στα μαθηματικά, σύμφωνα με νέα έρευνα
Για πολλούς, η ώρα των μαθηματικών στο σχολείο μπορεί να ήταν πηγή άγχους, ενώ άλλοι την περίμεναν με χαρά. Νέα έρευνα εξέτασε ποιες νοητικές δεξιότητες ξεχωρίζουν όσους έχουν καλές επιδόσεις στα μαθηματικά.
Πρόκειται για μια μετα-ανάλυση, δηλαδή μια έρευνα που συνδυάζει δεδομένα από πολλές διαφορετικές μελέτες. Η μελέτη με τίτλο «Cognitive–Mathematics Relations: A Meta-Analysis of Norm-Referenced Standardized Test Batteries», που δημοσιεύτηκε στο Journal of Intelligence, συγκέντρωσε στοιχεία από 122 ομάδες τυποποιημένων τεστ που αξιολογούν νοητικές και ακαδημαϊκές δεξιότητες και ανέλυσε περισσότερες από 47.000 συσχετίσεις.
Τι δείχνουν πρόσφατες έρευνες για τα μαθηματικά, την προσωπικότητα και τη νοημοσύνη
Οι έρευνες των τελευταίων ετών συμπληρώνουν την εικόνα, δείχνοντας ότι οι επιδόσεις στα μαθηματικά συνδέονται τόσο με την προσωπικότητα όσο και με τις νοητικές ικανότητες.
2 παράξενα σημάδια που αποκαλύπτουν ότι κάποιος είναι εξαιρετικά έξυπνος, σύμφωνα με τον Σοπενάουερ
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2026 με τίτλο “Beyond personality traits: a motivation–self-regulation model of mathematical problem-solving through self-efficacy and mathematical thinking”, οι μαθητές που χαρακτηρίζονται από μεγαλύτερη οργανωτικότητα, δεκτικότητα σε νέες εμπειρίες και πιο ισχυρά κίνητρα τείνουν να ασχολούνται πιο ουσιαστικά με σύνθετα μαθηματικά προβλήματα.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2025 με τίτλο “The Relationship Between the Mathematics Anxiety and Mathematics Achievement of Middle School Students: The Moderating Effect of Working Memory”, το άγχος για τα μαθηματικά συνδέθηκε με σημαντικά χαμηλότερες επιδόσεις σε μαθητές γυμνασίου, ενώ η μνήμη εργασίας, δηλαδή η ικανότητα προσωρινής συγκράτησης και επεξεργασίας πληροφοριών, φάνηκε να επηρεάζει αυτή τη σχέση.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2024 με τίτλο “Conscientiousness and Cognitive Ability as Predictors of Academic Achievement: Evidence of Synergistic Effects From Integrative Data Analysis”, η νοητική ικανότητα είναι ένας από τους πιο ισχυρούς παράγοντες πρόβλεψης της σχολικής επίδοσης. Ωστόσο, και η ευσυνειδησία, δηλαδή η επιμέλεια και η συνέπεια, παίζει σημαντικό ρόλο, με τους δύο παράγοντες να λειτουργούν συμπληρωματικά σε περισσότερους από 18.000 μαθητές.
Οι δύο δεξιότητες που ξεχωρίζουν
Η ικανότητα κατανόησης και αξιοποίησης της γνώσης αφορά τη γλώσσα, το λεξιλόγιο και τη δυνατότητα να ερμηνεύουμε νέες πληροφορίες με βάση όσα ήδη γνωρίζουμε.
«Είναι σημαντική για την ανάγνωση, είναι σημαντική για τη γραφή και τώρα βλέπουμε ότι είναι σημαντική και για τα μαθηματικά», εξηγεί ο Daniel Hajovsky, επίκουρος καθηγητής Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας στο Texas A&M University των ΗΠΑ, σύμφωνα με το Phys.org.
Η ευέλικτη λογική σκέψη είναι η ικανότητα να αναγνωρίζουμε κανόνες και μοτίβα σε άγνωστες καταστάσεις. «Πόσο καλά μπορεί ένας μαθητής να μάθει ένα παιχνίδι χωρίς να γνωρίζει εκ των προτέρων τους κανόνες του ή να έχει σχετικές γνώσεις;», εξηγεί ο ίδιος. Αυτή η μορφή σκέψης μάς βοηθά επίσης να ξεχωρίζουμε τις σχετικές από τις άσχετες πληροφορίες.
11 φράσεις που λένε όσοι προσπαθούν να φανούν έξυπνοι αλλά δεν είναι
Η αίσθηση των αριθμών είναι εξίσου σημαντική
Οι γενικές νοητικές δεξιότητες, όμως, δεν εξηγούν από μόνες τους τις μαθηματικές επιδόσεις. Σημαντικό ρόλο παίζει και η αίσθηση των αριθμών, δηλαδή η βασική κατανόηση των αριθμών, των ποσοτήτων και των μεταξύ τους σχέσεων.
«Διαπιστώσαμε ότι η αίσθηση των αριθμών ήταν εξίσου σημαντική και ήταν ισχυρή βάση για την ανάπτυξη μεταγενέστερων μαθηματικών δεξιοτήτων», τονίζει ο Hajovsky. Όπως εξηγεί, οι γενικές νοητικές ικανότητες είναι σημαντικές για τη μάθηση και τη σχολική επίδοση, αλλά δεν αρκούν από μόνες τους για να εξηγήσουν τη μαθηματική ικανότητα ενός ατόμου.
Οι δεξιότητες αυτές δεν παραμένουν σταθερές σε όλη τη διάρκεια της ζωής, αλλά μπορούν να αναπτυχθούν και να καλλιεργηθούν με την εξάσκηση και την κατάλληλη υποστήριξη.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα της μελέτης για τη νοημοσύνη
Μία από τις πιο σταθερές παρατηρήσεις της ψυχολογίας είναι ότι οι επιδόσεις σε διαφορετικές νοητικές δοκιμασίες σχετίζονται θετικά μεταξύ τους. Για παράδειγμα, κάποιος που λύνει εύκολα οπτικούς γρίφους τείνει συχνά να διαθέτει και πιο πλούσιο λεξιλόγιο.
«Και οι δύο ικανότητες βασίζονται σε αυτή τη “νοητική μηχανή” που επηρεάζει την απόδοσή μας σε κάθε επιμέρους νοητική εργασία», εξηγεί ο Hajovsky. Το να είναι κάποιος καλός στα μαθηματικά δεν σημαίνει ότι διαθέτει κάποιο ιδιαίτερο «μαθηματικό γονίδιο». Αντίθετα, η καλή επίδοση συνδέεται με την αποτελεσματική λειτουργία των γενικότερων νοητικών του ικανοτήτων.
Αντίστοιχα, η δυσκολία στα μαθηματικά δεν σημαίνει απαραίτητα χαμηλότερη νοημοσύνη. Μπορεί να σχετίζεται με συγκεκριμένες αδυναμίες στη γλωσσική κατανόηση, στη λογική σκέψη ή στην επεξεργασία των αριθμών, οι οποίες μπορούν να αντιμετωπιστούν με στοχευμένη εκπαιδευτική υποστήριξη.
Τι μπορεί να αποκαλύψουν τα λάθη ενός μαθητή
Επειδή οι νέες μαθηματικές γνώσεις βασίζονται σε όσα έχουν ήδη διδαχθεί οι μαθητές, η έγκαιρη υποστήριξη είναι ιδιαίτερα σημαντική.
Το Νο1 χόμπι που έχουν οι ευφυείς, σύμφωνα με ψυχολόγο – Δεν είναι το σκάκι
«Αντί να εξετάζουμε μόνο τους βαθμούς ενός μαθητή, μπορούμε να προσέχουμε το είδος των λαθών που κάνει, ώστε να εντοπίζουμε σε ποιον τομέα χρειάζεται περισσότερη βοήθεια», υποστηρίζει ο Hajovsky.
Η ανάλυση των λαθών μπορεί να αποκαλύψει αν μια δυσκολία σχετίζεται με τη γλωσσική κατανόηση, τη λογική σκέψη ή την ταχύτητα επεξεργασίας των πληροφοριών. Με αυτόν τον τρόπο, η διδασκαλία μπορεί να προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε μαθητή, βοηθώντας τον να αναπτύξει σταδιακά τις μαθηματικές του δεξιότητες.
Πηγές: Phys.org, MDPI – Journal of Intelligence, Frontiers in Psychology, Behavioral Sciences, European Journal of Personality