Οι λέξεις που επιλέγουμε όταν επικοινωνούμε μπορεί να αποκαλύψουν διακριτικά αλλά ουσιαστικά μοτίβα για το πώς σκεφτόμαστε, πώς νιώθουμε και πώς σχετιζόμαστε με τους ανθρώπους γύρω μας. Έρευνα δείχνει ότι κάποιες λέξεις μπορεί να σχετίζονται με διαταραχή προσωπικότητας και άλλα προβλήματα ψυχικής υγείας.
Πότε η ερωτική εμμονή μπορεί να είναι σημάδι διαταραχής προσωπικότητας – Ειδικός απαντά
Ποια τα χαρακτηριστικά στην επικοινωνία όσων έχουν διαταραχές προσωπικότητας; Τι συμπεραίνει νέα μελέτη
Μπορούν να εντοπιστούν δυσκολίες προσωπικότητας μόνο από τις λέξεις που χρησιμοποιεί κάποιος; Έρευνα δείχνει ότι συχνά αυτό είναι εφικτό – και μερικές φορές πολύ νωρίτερα απ’ όσο θα περιμέναμε. Σε μηνύματα, emails, καθημερινές συζητήσεις ή διαδικτυακά σχόλια, οι επιλογές λέξεων μπορούν σιωπηλά να αποκαλύψουν πώς σκέφτονται, πώς νώθουν και πώς σχετίζονταιμε τους άλλους. Όλοι έχουν χαρακτηριστικά προσωπικότητας, αλλά όταν αυτά τα μοτίβα γίνονται άκαμπτα ή έντονα, μπορούν να επηρεάσουν τα συναισθήματα, την ταυτότητα και τις σχέσεις – από ήπιες δυσκολίες έως διαταραχές προσωπικότητας, όπως η ναρκισσιστική, η αντικοινωνική ή η οριακή διαταραχή προσωπικότητας.
Πολλοί βρίσκονται σε μια ενδιάμεση κατάσταση, παρουσιάζοντας εναλλαγές διάθεσης, αρνητικότητα, άκαμπτη σκέψη ή πιο σκοτεινά χαρακτηριστικά, όπως χειριστικότητα ή αναλγησία, και αυτά τα μοτίβα συχνά εμφανίζονται στη γλώσσα πριν φανούν καθαρά στη συμπεριφορά. Μελέτες έχουν δείξει, για παράδειγμα, ότι τα άτομα που βρίσκονται σε ψυχική δυσφορία χρησιμοποιούν περισσότερες αυτοαναφορικές και αρνητικές λέξεις, ενώ όσοι έχουν πιο σκοτεινά χαρακτηριστικά χρησιμοποιούν περισσότερη εχθρική γλώσσα, όπως «μισώ» ή «έχω νεύρα», και λιγότερες κοινωνικές λέξεις, όπως «εμείς».
Οι ακραίες περιπτώσεις το κάνουν ακόμη πιο σαφές. Αναλύσεις επιστολών από πρόσωπα όπως ο Jack Unterweger έδειξαν ασυνήθιστα συχνή χρήση των «εγώ» και «εμένα» μαζί με επίπεδο συναισθηματικό τόνο, ενώ η γραφή του Dennis Rader εμφάνιζε μεγαλοπρεπές και αποστασιοποιημένο λεξιλόγιο, προσανατολισμένο στην κυριαρχία. Σημαντικό είναι ότι αυτά τα γλωσσικά μοτίβα δεν είναι σκόπιμα – αναδύονται φυσικά, επειδή η γλώσσα αντανακλά την προσοχή, το συναίσθημα και τη σκέψη. Η σύγχρονη ανάλυση κειμένου επιτρέπει πλέον στους ερευνητές να ανιχνεύουν αυτά τα διακριτικά σήματα γρήγορα και σε μεγάλη κλίμακα, βοηθώντας μας να κατανοούμε καλύτερα τους άλλους και να κινούμαστε πιο με ασφάλεια στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, τόσο διαδικτυακά όσο και εκτός διαδικτύου.
Μπορεί η γλώσσα να αποτελεί δείκτη ψυχικής νόσου;
Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο «Increased self-focus and diminished informativity: referential and structural properties of narrative speech production in borderline personality disorder», τα άτομα με οριακή διαταραχή προσωπικότητας χρησιμοποιούσαν περισσότερη αυτοαναφορική γλώσσα και παρήγαγαν αφηγήσεις με λιγότερες πληροφοριακές λέξεις περιεχομένου. Η ομιλία τους ήταν επίσης δομικά πιο απλή, γεγονός που δείχνει μειωμένη γλωσσική πολυπλοκότητα και χαμηλότερη συνολική πληροφοριακή αξία σε σύγκριση με υγιή άτομα.
Άλλες πρόσφατες μελέτες επιβεβαιώνουν το ότι ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τη γλώσσα μπορεί να αντανακλά την ψυχική τους υγεία. Αναλύοντας γραπτό λόγο, όπως αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ή προσωπικές αφηγήσεις, οι ερευνητές έχουν εντοπίσει μοτίβα που συνδέονται με παθήσεις όπως η κατάθλιψη, το άγχος, η ΜΤΔΣ και η ΔΕΠΥ. Αυτά τα μοτίβα δεν διαγιγνώσκουν από μόνα τους ασθένειες, αλλά μπορούν να υποστηρίξουν την έρευνα και τον πρώιμο εντοπισμό όταν συνδυάζονται με κλινική αξιολόγηση.
- Μελέτες δείχνουν ότι ο συναισθηματικός τόνος και οι αλλαγές του με την πάροδο του χρόνου στα κείμενα διαφέρουν μεταξύ ατόμων με και χωρίς αυτοαναφερόμενες ψυχικές παθήσεις, υποδηλώνοντας ότι η γλώσσα μπορεί να λειτουργήσει ως συμπεριφορικός δείκτης.
- Τυχαιοποιημένη δοκιμή του 2025 διαπίστωσε ότι ορισμένα γλωσσικά χαρακτηριστικά συνδέονται με την κατάθλιψη και το άγχος, αλλά η χρησιμότητά τους εξαρτάται από το είδος της γραπτής εργασίας και το πλαίσιο.
- Έρευνα για τη μείζονα καταθλιπτική διαταραχή δείχνει ότι τα άτομα με κατάθλιψη χρησιμοποιούν τη γλώσσα διαφορετικά όταν περιγράφουν προσωπικές εμπειρίες, συμπεριλαμβανομένων διαφορών στις συναισθηματικές λέξεις και στη χρήση αντωνυμιών.
- Μεγάλη ανασκόπηση διαπίστωσε ότι τα γλωσσικά μοτίβα που σχετίζονται με την ψυχική υγεία διαφέρουν μεταξύ πολιτισμών και γλωσσών, ειδικά στα κείμενα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, επηρεάζοντας τον τρόπο λειτουργίας των μοντέλων ανίχνευσης.
- Συνολικά, οι ερευνητές συμφωνούν ότι η ανάλυση γλώσσας υποστηρίζει αλλά δεν αντικαθιστά την κλινική διάγνωση και ότι τα αποτελέσματα επηρεάζονται από τον πολιτισμό, το πλαίσιο και τις συνθήκες γραφής.
Η έρευνα δείχνει ότι η δυσλειτουργία της προσωπικότητας αποτυπώνεται στη γλώσσα
Σε τέσσερις μελέτες που χρησιμοποίησαν υπολογιστική ανάλυση κειμένου – οι τρεις εκ των οποίων αποτέλεσαν μέρος διδακτορικής έρευνας της Βρετανίδας Charlotte Entwistle – προέκυψαν σαφείς ενδείξεις ότι η δυσλειτουργία της προσωπικότητας αφήνει ανιχνεύσιμα ίχνη στην καθημερινή επικοινωνία. Σε μελέτη με 530 άτομα, που δημοσιεύτηκε στο Journal of Personality Disorders, αναλύθηκαν γραπτά δοκίμια για στενές σχέσεις παράλληλα με μετρήσεις δυσλειτουργίας της προσωπικότητας. Τα άτομα με μεγαλύτερη δυσλειτουργία της προσωπικότητας χρησιμοποιούσαν γλώσσα που μετέδιδε αίσθηση επείγοντος και αυτοαναφοράς – «εγώ πρέπει να…», «είμαι…».
Αυτή η γλώσσα συνοδευόταν από μηρυκαστική διατύπωση σε παρελθοντικό χρόνο. Τα άτομα αυτά χρησιμοποιούσαν επίσης περισσότερους αρνητικούς συναισθηματικούς όρους, ιδιαίτερα λέξεις που σχετίζονται με τον θυμό, όπως «εξαγρίωση» και «ενόχληση». Ταυτόχρονα, χρησιμοποιούσαν αισθητά λιγότερο οικεία ή συνδετική γλώσσα, όπως λέξεις «εμείς», «αγάπη» και «οικογένεια». Σε ένα δεύτερο έργο, που δημοσιεύτηκε στο Journal of Affective Disorders Reports, αναλύθηκαν εκ νέου γραπτά δοκίμια από 530 άτομα, καθώς και απομαγνητοφωνημένες συνομιλίες από 64 συντρόφους οι οποίοι ήταν σε ρομαντική σχέση, στα οποία περιλαμβάνονταν γυναίκες με διάγνωση διαταραχών προσωπικότητας.
Τόσο στη γραπτή όσο και στην προφορική επικοινωνία, τα άτομα με πιο δυσλειτουργικές ή διαταραγμένες προσωπικότητες χρησιμοποιούσαν περισσότερες λέξεις αρνητικών συναισθημάτων, καθώς και μεγαλύτερη ποικιλία αυτών. Ακόμη και σε καθημερινές, συνηθισμένες συνομιλίες, η γλώσσα τους έφερε βαρύτερο αρνητικό συναισθηματικό φορτίο, υποδεικνύοντας ενασχόληση με αρνητικά συναισθήματα. Στρέφοντας την προσοχή στην online επικοινωνία, μελέτη που δημοσιεύτηκε στο npj Mental Health Research ανέλυσε σχεδόν 67.000 αναρτήσεις στο Reddit από 992 άτομα που αυτοπροσδιορίζονταν ως άτομα με διαταραχή προσωπικότητας. Όσοι εμπλέκονταν συχνά σε αυτοτραυματισμό χρησιμοποιούσαν γλώσσα που ήταν αισθητά πιο αρνητική και περιορισμένη.
Οι αναρτήσεις τους περιείχαν περισσότερη αυτοαναφορική γλώσσα και περισσότερες αρνήσεις, όπως «δεν». Χρησιμοποιούσαν επίσης περισσότερους όρους που σχετίζονται με τη λύπη και τον θυμό, καθώς και περισσότερη βωμολοχία, ενώ αναφέρονταν λιγότερο συχνά σε άλλα άτομα. Η διατύπωσή τους ήταν επίσης πιο απόλυτη, αντανακλώντας σκέψη «όλα ή τίποτα», με προτίμηση σε λέξεις όπως «πάντα», «ποτέ» ή «απόλυτα». Συνολικά, αυτά τα χαρακτηριστικά δημιούργησαν μία γλωσσική εικόνα συναισθηματικής υπερφόρτωσης, αρνητικότητας, απόσυρσης και άκαμπτης σκέψης.
Τέλος, ένα έργο που αναλύει πάνω από 830.000 αναρτήσεις από τα ίδια 992 άτομα με διαταραχές προσωπικότητας, παράλληλα με 1,3 εκατομμύρια αναρτήσεις από μία συγκριτική ομάδα γενικού πληθυσμού 945 ατόμων, εξέτασε τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι εκφράζουν πεποιθήσεις για τον εαυτό τους («είμαι…», «νιώθω…», «το δικό μου…»). Χρησιμοποιώντας ένα προηγμένο εργαλείο ταξινόμησης αυτοπεποιθήσεων, η ανάλυση έδειξε ότι τα άτομα με διαταραχές προσωπικότητας μοιράζονταν αυτοπεποιθήσεις σε online φόρουμ συζήτησης πολύ συχνότερα και ότι η διατύπωσή τους διέφερε βαθιά.
Οι αυτοπεποιθήσεις τους ήταν πιο αρνητικές, ακραίες και επικεντρωμένες στη διαταραχή, περιλαμβάνοντας φράσεις όπως «η ψυχική μου υγεία», «συμπτώματα», «διάγνωση» και «φάρμακα». Χρησιμοποιούσαν επίσης περισσότερους συναισθηματικούς περιγραφικούς όρους, όπως «καταθλιπτικό», «αυτοκτονικό» και «πανικός». Πολλές δηλώσεις αυτοπεποιθήσεων επικεντρώνονταν στον πόνο και το τραύμα – «κατάχρηση», «εγκατάλειψη», «πληγώθηκα», «υποφέρω».
Οι αναφορές στην παιδική ηλικία ή σε σημαντικές σχέσεις («μητέρα», «σύντροφος», «σχέση») ήταν επίσης συχνές. Αυτά τα μοτίβα εμφανίστηκαν σε ένα ευρύ φάσμα πλαισίων συζήτησης, υποδηλώνοντας ότι βαθύτερες δυσκολίες με την ταυτότητα μπορεί να αναδύονται καθολικά μέσα από τη γλώσσα.
Οι ανεπαίσθητες αλλαγές στη γλώσσα δεν πρέπει να αγνοούνται
Η κατανόηση αυτών των γλωσσικών μοτίβων δεν αφορά τη διάγνωση ανθρώπων βάσει των κειμένων τους, αλλά την αναγνώριση ουσιαστικών αλλαγών που μπορεί να είναι ενδείξεις δυσφορίας. Μηνύματα που γίνονται ασυνήθιστα επείγοντα, ακραία, συναισθηματικά αρνητικά, εσωστρεφή ή κοινωνικά αποστασιοποιημένα μπορούν να λειτουργήσουν ως ήπιες ενδείξεις ότι κάποιος δυσκολεύεται.
Σε καθημερινά πλαίσια όπως το dating, οι φιλίες ή οι online αλληλεπιδράσεις, η επαναλαμβανόμενη εχθρότητα, η έντονη αρνητικότητα και η άκαμπτη, απόλυτη γλώσσα μπορεί να δείχνουν πιο σκοτεινά στυλ προσωπικότητας, όπως ο ναρκισσισμός ή η ψυχοπάθεια, ιδιαίτερα όταν οι συχνές αυτοαναφορές («εγώ», «εμένα»), ο θυμός ή η βωμολοχία εμφανίζονται παράλληλα με την απουσία κοινωνικών λέξεων όπως «εμείς» ή «εμάς».
Ποια μουσική προτιμούν τα άτομα με οριακή διαταραχή της προσωπικότητας σύμφωνα με έρευνα
Καμία μεμονωμένη λέξη δεν είναι καθοριστική. Αυτό που έχει σημασία είναι το μοτίβο στον χρόνο. Αυτές οι επαναλαμβανόμενες γλωσσικές συνήθειες μπορεί να προσφέρουν πρώιμη εικόνα για τη συναισθηματική κατάσταση, την ταυτότητα και τους τρόπους με τους οποίους κάποιος σχετίζεται και αλληλεπιδρά, πριν εκφραστούν ανοιχτά οι δυσκολίες.
Πηγές: Conversation, ARXIV, NPJ, Frontiers, ARXIV, MDPI, SN Link