Δύσκολοι άνθρωποι υπάρχουν σε κάθε χώρο εργασίας. Ορισμένοι, όμως, δεν είναι απλώς δύσκολοι συνεργάτες, αλλά εμφανίζουν έντονα ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά ή ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας (NPD). Ποια τα 9 σημάδια για να αναγνωρίσετε έναν ναρκισσιστή συνάδερφο.
5 διακριτικά σημάδια ότι φίλος σας είναι ναρκισσιστής
Πόσο συχνός είναι ο ναρκισσισμός στην εργασία;
Εκτιμάται ότι το 1-2% των ενηλίκων έχει ναρκισσιστική διαταραχή, ενώ έως και το 75% των διαγνώσεων αφορά άνδρες. Μεταξύ των CEO το ποσοστό αυξάνεται σημαντικά. Μελέτη διαπίστωσε ότι το 18% εμφανίζει μέτρια ή υψηλά ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά, τουλάχιστον εννέα φορές περισσότερο από τον γενικό πληθυσμό.
Οι εργαζόμενοι υπό ναρκισσιστές προϊσταμένους αναφέρουν χαμηλότερη εργασιακή ικανοποίηση, περισσότερο στρες και περισσότερες αρνητικές συναισθηματικές αντιδράσεις.
6 φράσεις που χρησιμοποιούν οι ναρκισσιστές στους καβγάδες για να σας χειραγωγήσουν
Ποιες είναι οι συνέπειες όταν έχετε έναν ναρκισσιστή συνάδελφο;
Το να εργάζεστε δίπλα σε έναν ιδιαίτερα ναρκισσιστή συνάδελφο, ειδικά σε κάποιον με έντονο ανταγωνισμό, μπορεί να επηρεάσει τόσο τους εργαζομένους όσο και ολόκληρη την ομάδα.
Έρευνες δείχνουν ότι αυτοί οι συνάδελφοι μπορεί να προκαλούν περισσότερα αρνητικά συναισθήματα, ανταγωνισμό και τεταμένες σχέσεις. Είναι σημαντικό ότι οι περισσότερες μελέτες εξετάζουν ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά και όχι κλινικά διαγνωσμένη Ναρκισσιστική Διαταραχή Προσωπικότητας (NPD).
- Αρνητικά συναισθήματα και τεταμένες σχέσεις: Ο ναρκισσιστικός ανταγωνισμός ενός συναδέλφου συνδέθηκε με αρνητικά συναισθήματα και κοινωνική υπονόμευση.
- Χαμηλότερη συνοχή και απόδοση της ομάδας: Οι ομάδες με υψηλότερα επίπεδα ναρκισσιστικού ανταγωνισμού είχαν μικρότερη συνοχή και χειρότερη απόδοση, σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο “Narcissism in Action: Perceptions, Team Dynamics, and Performance in Naturalistic Escape Room Settings”.
- Απόκρυψη γνώσεων: Ο ναρκισσιστικός ανταγωνισμός συσχετίστηκε με την απόκρυψη χρήσιμων πληροφοριών από τους άλλους.
- Δυνητικά ανήθικη συμπεριφορά: Ο ναρκισσιστικός ανταγωνισμός συνδέθηκε με ανήθικη συμπεριφορά που αποσκοπούσε στο να ωφελήσει την εργασία ή τον οργανισμό.
Τα στοιχεία είναι πιο ισχυρά όσον αφορά τον ναρκισσιστικό ανταγωνισμό, επομένως είναι πιο ακριβές να αποφεύγεται η γενίκευση ότι κάθε ναρκισσιστής συνάδελφος συμπεριφέρεται με αυτόν τον τρόπο.
Πότε η αυτοπεποίθηση γίνεται ναρκισσισμός
Ο όρος «ναρκισσιστής» χρησιμοποιείται συχνά για κάποιον δύσκολο, εγωιστή ή ματαιόδοξο. Ωστόσο, η NPD είναι κλινική διάγνωση, τονίζει η ψυχοθεραπεύτρια Charlotte Fox Weber, σύμφωνα με το Science Focus.
«Νομίζω ότι είναι πιο χρήσιμο – και πιο ειλικρινές – να μιλάμε για ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά και να αναγνωρίζουμε ότι όλοι έχουμε κάποια τάση προς αυτά», λέει. «Όλοι θέλουμε να μας βλέπουν, να μας θαυμάζουν, να μας καταλαβαίνουν, να μας δικαιώνουν. Το πρόβλημα είναι τι συμβαίνει όταν αυτή η ανάγκη γίνεται τυραννική».
Τα 9 σημάδια ενός ναρκισσιστή στη δουλειά
Σύμφωνα με τη Dr Sarah Davies, ψυχολόγο και συγγραφέα του Narcissists At Work, τα χαρακτηριστικά είναι:
- Έλλειψη ενσυναίσθησης: «Πραγματικά δεν νοιάζονται για τους άλλους», λέει. Οι ναρκισσιστές προϊστάμενοι μπορεί να εξαντλούν τους εργαζομένους και να τους αντικαθιστούν όταν δεν είναι πλέον χρήσιμοι.
- Μεγαλειώδης αίσθηση σημασίας του εαυτού: Μπορεί να παίρνουν όλα τα εύσημα για τη δουλειά της ομάδας.
- Φαντασιώσεις επιτυχίας, δύναμης ή αγάπης: «Μπορεί να παρατηρήσετε ότι μιλούν πολύ για το πόσο σπουδαίοι είναι», λέει η Davies. Ενδέχεται να υπερβάλλουν ή να λένε ψέματα για προσόντα και επιτεύγματα.
- Πιστεύουν ότι είναι ξεχωριστοί: «Λειτουργούν και συμπεριφέρονται σαν να μην ισχύουν γι’ αυτούς οι συνηθισμένοι κανόνες».
- Ανάγκη για θαυμασμό: «Θα επιδιώκουν κομπλιμέντα ή επαίνους και θα εκνευρίζονται και θα δυσανασχετούν εάν ή όταν δεν τους λαμβάνουν».
- Έντονη αίσθηση δικαιώματος: «Απαιτούν επιπλέον χρόνο για έργα, θα πάρουν την καλύτερη θέση στάθμευσης και θέλουν το καλύτερο γραφείο στο γραφείο».
- Αλαζονεία: «Για να αντισταθμίσουν τη βαθιά, ασυνείδητη ανασφάλεια, οι ναρκισσιστές θα είναι αλαζόνες και υπεροπτικοί».
- Φθόνος: «Αντί να υποστηρίζουν τους άλλους ή να συγχαίρουν οποιονδήποτε άλλον – ακόμη και για την επιτυχία της ομάδας – θα ζηλεύουν». Μπορεί ακόμη και να σαμποτάρουν άλλους.
- Εκμετάλλευση και χειραγώγηση: «Οι ναρκισσιστές στη δουλειά είναι ουσιαστικά ομάδα του ενός». Χρησιμοποιούν άλλους για προσοχή, θαυμασμό ή προσωπικούς και επαγγελματικούς στόχους.
7 τρόποι να αντιμετωπίσετε έναν ναρκισσιστή που μιλάει ακατάπαυστα
Το βασικό ερώτημα που πρέπει να κάνετε
Οι συμπεριφορές μπορεί να είναι εμφανείς ή διακριτικές και να αλλάζουν ανάλογα με το άτομο. Έρευνα δείχνει ότι οι ναρκισσιστές επενδύουν στις σχέσεις με ανώτερους, ενώ δημιουργούν δυσπιστία και ένταση στους υπόλοιπους.
Η Fox Weber προτείνει να αναρωτηθείτε: «Νιώθω ότι κάνω τη δουλειά μου ή ότι διαχειρίζομαι το εγώ αυτού του ανθρώπου;».
«Εάν προβλέπετε συνεχώς τη διάθεσή του, μετριάζετε τη γλώσσα σας, εξηγείτε υπερβολικά τον εαυτό σας ή προσπαθείτε να αποφύγετε να τον πυροδοτήσετε, κάτι δεν πάει καλά», καταλήγει.
Πηγές: ScienceFocus, SageJournals, PubMed, SBPIJ, ScienceDirect