Νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό PNAS διαπίστωσε ότι οι πιο γρήγορες αποφάσεις συνδέονται, κατά μέσο όρο, με κινήσεις υψηλότερης ποιότητας. Τι είναι αυτό που επηρεάζει τη συμπεριφορά μας όταν πρέπει να πάρουμε αποφάσεις;
Γιατί εξακολουθεί να μου λείπει κάποιος που με πλήγωσε; Έρευνα αποκαλύπτει τον λόγο
Οι πιο γρήγορες αποφάσεις μπορεί να οδηγούν σε καλύτερες επιλογές, σύμφωνα με μελέτη
Ερευνητές από το LMU, το Erasmus University Rotterdam και το UniDistance Suisse ανέλυσαν δεδομένα από επαγγελματικές παρτίδες σκακιού για να εξετάσουν πώς ο χρόνος που αφιερώνεται σε σύνθετες στρατηγικές αποφάσεις σχετίζεται με την ποιότητα της απόφασης.
Σύμφωνα με τον καθηγητή οικονομικών από το LMU, Uwe Sunde, και τους συνεργάτες του, τα ευρήματα δείχνουν ότι ο χρόνος λήψης απόφασης μπορεί να αντανακλά το πόσο δύσκολη αντιλαμβάνεται ένας παίκτης μια κατάσταση, υποκειμενικά, ανάλογα με τις συνθήκες.
Είναι καλύτερο να παίρνετε αποφάσεις γρήγορα ή να καθυστερείτε;
Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο «Individual differences in speed–accuracy trade-off influence social decision-making in dyads», τα άτομα που προτιμούσαν πιο αργές αλλά ακριβείς αποφάσεις επηρέαζαν τους συνεργάτες τους κατά τη διάρκεια κοινών εργασιών, οδηγώντας τα ζευγάρια να προσαρμόσουν τη συμπεριφορά τους και να λαμβάνουν συνολικά πιο ακριβείς συλλογικές αποφάσεις.
Άλλες πρόσφατες έρευνες υποστηρίζουν ότι, για πολλές καθημερινές αποφάσεις, το να αφιερώνει κάποιος υπερβολικό χρόνο συγκρίνοντας επιλογές μπορεί να κάνει περισσότερο κακό παρά καλό.
2 λόγοι που οι ευφυείς νιώθουν μεγαλύτερη μοναξιά
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι η πιο αποτελεσματική προσέγγιση είναι συχνά το «satisficing» – δηλαδή η επιλογή μιας λύσης που καλύπτει ξεκάθαρα τις βασικές ανάγκες, αντί της ατελείωτης αναζήτησης της τέλειας επιλογής. Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι οι αποφάσεις υψηλού ρίσκου και οι μη αναστρέψιμες αποφάσεις απαιτούν ακόμη προσεκτική αξιολόγηση και αξιόπιστες πληροφορίες.
- Η υπερβολική ποσότητα πληροφοριών μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την κρίση και να μειώσει την ποιότητα των αποφάσεων
- Ακόμη και μικρές ποσότητες άσχετων πληροφοριών μπορεί να επιδεινώσουν σημαντικά τις αποφάσεις
- Η αναποφασιστικότητα συνδέεται στενά με το στρες, την αβεβαιότητα και τη δυσφορία
- Τα άτομα που προσπαθούν συνεχώς να βελτιστοποιούν κάθε επιλογή συχνά αναφέρουν μεγαλύτερη ψυχική επιβάρυνση και μικρότερη ικανοποίηση
Bullying: Η Νο1 συνήθεια των γονιών που μπορεί να κάνει τα παιδιά νταήδες
Η συσχέτιση μεταξύ ταχύτητας και ποιότητας
Ως οικονομολόγος συμπεριφοράς, ο Uwe Sunde ενδιαφέρεται να εξερευνήσει πώς οι άνθρωποι παίρνουν αποφάσεις. «Προηγουμένως, οι περισσότερες μελέτες που εξέταζαν τον χρόνο και την ποιότητα λήψης αποφάσεων ανέλυαν σχετικά απλές αποφάσεις, συχνά με φοιτητές σε τυποποιημένα εργαστηριακά περιβάλλοντα», λέει ο Sunde, σύμφωνα με το Neuroscience News.
«Στην έρευνά μας, όταν εξετάζουμε πραγματικές αποφάσεις εκτός εργαστηρίου, συχνά πρέπει να βασιστούμε σε παρατηρήσεις που δεν είναι αυστηρά συγκρίσιμες».
Σε συνεργασία με την ομάδα του, ο οικονομολόγος βρήκε έναν εναλλακτικό τρόπο εξέτασης σύνθετων στρατηγικών αποφάσεων. Ανέλυσαν μεμονωμένες κινήσεις παικτών σε επαγγελματικά τουρνουά σκακιού.
Μέτρησαν τον χρόνο που χρειάζονταν οι παίκτες για να πάρουν την απόφασή τους και συνέκριναν το αποτέλεσμα με τα πρότυπα που έθεταν οι σκακιστικές μηχανές, ώστε να αποκτήσουν μια αντικειμενική αξιολόγηση της ποιότητας. Οι ερευνητές συνέκριναν αποφάσεις που έπαιρνε ένας παίκτης σε διαφορετικές διαμορφώσεις της σκακιέρας απέναντι στον ίδιο αντίπαλο.
Κρατάτε ακόμα σημειώσεις στο χαρτί και όχι στο κινητό; Ιαπωνική μελέτη αποκαλύπτει τι σημαίνει αυτό
Η σημασία της διαίσθησης
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι πιο γρήγορες αποφάσεις συνδέονται με υψηλότερη ποιότητα λήψης αποφάσεων – ακόμη και όταν λαμβάνονται υπόψη η υπολογιστική πολυπλοκότητα της απόφασης, η διαφοροποίηση των εναλλακτικών επιλογών και η πίεση χρόνου.
«Η συσχέτιση μεταξύ της ταχύτητας με την οποία λαμβάνονται σύνθετες στρατηγικές αποφάσεις και της ποιότητας αυτών των αποφάσεων είναι εκ των προτέρων αμφίσημη», λέει ο Sunde.
Η αφιέρωση περισσότερου χρόνου για τη λήψη μιας απόφασης μπορεί να οδηγήσει σε μια πιο προσεκτικά εξετασμένη επιλογή, αλλά μπορεί επίσης να δείχνει ότι το ερώτημα που απαιτεί απάντηση γίνεται αντιληπτό ως πιο δύσκολο, κάτι που ενδέχεται να συνδέεται με χαμηλότερη ποιότητα απόφασης.
«Με αυτή τη μελέτη μπορέσαμε να δείξουμε ότι, αν διατηρήσετε σταθερή την αντικειμενικά μετρήσιμη δυσκολία της απόφασης, κάποιος που σκέφτεται περισσότερο θα πάρει χειρότερες αποφάσεις», λέει ο ερευνητής.
Ένα άτομο που εξετάζει ένα ζήτημα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα ενδέχεται να αντιλαμβάνεται υποκειμενικά το επίπεδο πολυπλοκότητας ως υψηλότερο. Αντίθετα, ένας μικρότερος χρόνος λήψης απόφασης μπορεί να σημαίνει ότι ο παίκτης διαθέτει ισχυρή διαίσθηση, δηλαδή μια έμφυτη αίσθηση για το ποια είναι η καλύτερη κίνηση.
«Αυτό είναι που ξεχωρίζει τους ανθρώπους από τις μηχανές. Οι άνθρωποι μπορούν συχνά να αναγνωρίσουν τι είναι καλό ή όχι μέσα από την κατάσταση. Αλλά αν κάποιος δεν καταφέρει να κατανοήσει γρήγορα την κατάσταση, δυσκολεύεται να συνεχίσει να επεξεργάζεται το πρόβλημα ορθολογικά », λέει ο ειδικός.
Τι είναι το «μυαλό της γιαγιάς» – Οι επιστήμονες απαντούν
Ο ερευνητής του LMU θεωρεί πιθανό το αποτέλεσμα να μπορεί να εφαρμοστεί και σε καταστάσεις εκτός του παιχνιδιού του σκακιού, όπου πρέπει να ληφθούν σύνθετες αποφάσεις.
Πηγές: Neuroscience News, PNAS, PMC, Stevens, Cambridge University Press, DL, RSP