Η αργή και παρατεταμένη εκπνοή φαίνεται να ενισχύει την εστίαση του εγκεφάλου στις πιθανές ανταμοιβές, αυξάνοντας την προθυμία για ανάληψη ρίσκου, σύμφωνα με νέα επιστημονική έρευνα.
3 ερωτήσεις που πρέπει να κάνουμε πριν πάρουμε μια σημαντική απόφαση
Η τεχνική αναπνοής που βρέθηκε στο επίκεντρο της έρευνας
Οι βαθιές αναπνοές αποτελούν διαχρονικά μία από τις πιο γνωστές τεχνικές διαχείρισης του στρες. Ωστόσο, νέα έρευνα από επιστήμονες του Charité – Universitätsmedizin Berlin υποστηρίζει ότι μια συγκεκριμένη μορφή αργής αναπνοής ίσως δεν οδηγεί πάντα σε πιο συνετές αποφάσεις. Αντίθετα, φαίνεται να αυξάνει την προδιάθεση για ανάληψη ρίσκου, μεταβάλλοντας τον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος αξιολογεί τις πιθανές ανταμοιβές.
Πριν από μια σημαντική απόφαση, πολλοί άνθρωποι κλείνουν τα μάτια, παίρνουν μια βαθιά ανάσα και εκπνέουν αργά, πιστεύοντας ότι έτσι θα σκεφτούν πιο καθαρά. Η πρακτική αυτή θεωρείται εδώ και χρόνια αποτελεσματική στη μείωση του άγχους, ενώ αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι συγκεκριμένες τεχνικές αναπνοής συμβάλλουν και στη μείωση της αρτηριακής πίεσης.
Η νέα μελέτη, όμως, υποστηρίζει ότι η επίδραση της αναπνοής δεν είναι πάντα αυτή που περιμένουμε. Ανάλογα με τον τρόπο που αναπνέει κάποιος, ενδέχεται να αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο αξιολογεί τις επιλογές που έχει μπροστά του.
Ποιος είναι ο κανόνας του 37% που βοηθά να πάρουμε σωστές αποφάσεις
Τι είναι η παρατεταμένη εκπνοή
Οι ερευνητές εξέτασαν την τεχνική της «παρατεταμένης εκπνοής» (prolonged exhalation), κατά την οποία μια σύντομη εισπνοή ακολουθείται από πολύ μεγαλύτερης διάρκειας εκπνοή.
Η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται ήδη στην εκπαίδευση στρατιωτικών και στελεχών των σωμάτων ασφαλείας, καθώς βοηθά στη διατήρηση της ψυχραιμίας και της συγκέντρωσης σε συνθήκες έντονης πίεσης.
Είναι επίσης γνωστό ότι ενεργοποιεί περισσότερο το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα, οδηγώντας τον οργανισμό στην κατάσταση «ανάπαυσης και πέψης», η οποία λειτουργεί αντίθετα από την αντίδραση «μάχης ή φυγής».
Μέχρι σήμερα, ωστόσο, δεν είχε διερευνηθεί εάν αυτή η μεταβολή της φυσιολογικής κατάστασης του οργανισμού επηρεάζει και τις ίδιες τις αποφάσεις που λαμβάνει ο άνθρωπος.
Πώς πραγματοποιήθηκε η μελέτη
Η ομάδα της νευροεπιστήμονα Soyoung Q. Park ζήτησε από 41 υγιείς εθελοντές να συμμετάσχουν σε μια δοκιμασία λήψης αποφάσεων ενώ βρίσκονταν μέσα σε μαγνητικό τομογράφο.
Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να αποφασίσουν αν θα αποδέχονταν ή θα απέρριπταν μια σειρά χρηματικών στοιχημάτων με πιθανότητες επιτυχίας 50%-50%. Η διαδικασία πραγματοποιήθηκε δύο φορές: Μία με φυσιολογική αναπνοή και μία με ελεγχόμενη αναπνοή, κατά την οποία η εισπνοή διαρκούσε δύο δευτερόλεπτα και η εκπνοή οκτώ.
Παράλληλα, οι επιστήμονες κατέγραφαν τον καρδιακό ρυθμό, τη συχνότητα της αναπνοής, την αγωγιμότητα του δέρματος και τη διάμετρο της κόρης των ματιών.
Είστε αναποφάσιστοι; Έρευνα δείχνει ότι μπορεί τελικά να παίρνετε τις καλύτερες αποφάσεις
Τα βασικά ευρήματα της έρευνας
Η αργή αναπνοή λειτούργησε ακριβώς όπως περίμεναν οι επιστήμονες, καθώς:
- επιμήκυνε σημαντικά τη διάρκεια της εκπνοής,
- επιβράδυνε τον ρυθμό της αναπνοής,
- αύξησε δύο διαφορετικούς δείκτες παρασυμπαθητικής καρδιακής δραστηριότητας,
- δεν επηρέασε τους δείκτες που σχετίζονται με το συμπαθητικό νευρικό σύστημα, όπως η αγωγιμότητα του δέρματος και το μέγεθος της κόρης των ματιών.
Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η τεχνική ενεργοποίησε ειδικά το σύστημα που σχετίζεται με τη χαλάρωση και όχι μια γενική μείωση της διέγερσης του οργανισμού.
Γιατί οι συμμετέχοντες επέλεγαν περισσότερο το ρίσκο
Το πιο ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι όσοι ακολουθούσαν την τεχνική της παρατεταμένης εκπνοής αποδέχονταν συχνότερα τα ριψοκίνδυνα στοιχήματα.
Παρόλα αυτά, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι συμμετέχοντες δεν αδιαφορούσαν για τις πιθανές απώλειες. Αντίθετα, η αναπνοή αύξησε μόνο την ευαισθησία τους απέναντι στο πιθανό κέρδος, χωρίς να αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο αξιολογούσαν τον κίνδυνο απώλειας.
Με άλλα λόγια, η προσοχή τους στρεφόταν περισσότερο σε όσα θα μπορούσαν να κερδίσουν παρά σε όσα ενδεχομένως θα έχαναν.
Ένστικτο: Μπορείτε να το εμπιστευτείτε; Πώς να παίρνετε τις σωστές αποφάσεις
Τι έδειξαν οι απεικονίσεις του εγκεφάλου
Οι εξετάσεις μαγνητικής τομογραφίας αποκάλυψαν ότι όσοι εμφάνισαν τη μεγαλύτερη αύξηση της παρασυμπαθητικής δραστηριότητας παρουσίασαν και ισχυρότερη ενεργοποίηση σε δύο περιοχές του εγκεφάλου.
Πρόκειται για τον ventromedial prefrontal cortex, που συμμετέχει στην αξιολόγηση της υποκειμενικής αξίας των επιλογών, και τον precuneus, περιοχή που συνδέεται με την αυτοαναφορική σκέψη και την ενσωμάτωση των σημάτων του σώματος στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
Παράλληλα, οι χρόνοι αντίδρασης παρέμειναν ίδιοι μεταξύ των δύο συνθηκών, γεγονός που δείχνει ότι η διαφορά στις επιλογές δεν οφειλόταν στο ότι οι συμμετέχοντες σκέφτονταν λιγότερο.
«Η σκόπιμη τροποποίηση της αυτόνομης κατάστασης του οργανισμού μπορεί να διαμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο αξιολογούμε τον κόσμο, επηρεάζοντας τελικά τις επιλογές μας», αναφέρουν οι ερευνητές στο Neuron.
Επιπλέον σημειώνουν ότι «παραμένει ασαφές εάν και με ποιον τρόπο η εκούσια ρύθμιση του αυτόνομου νευρικού συστήματος επηρεάζει τη λήψη αποφάσεων στον άνθρωπο».
Σε άλλο σημείο της δημοσίευσης επισημαίνουν ότι «αυτό το πρότυπο αναδεικνύει τον ουσιαστικό ρόλο της κατάστασης του σώματος στη διαμόρφωση των ανθρώπινων αποφάσεων, αποτελώντας μια εμπειρική επιβεβαίωση της νευροσπλαχνικής ολοκλήρωσης».
Οι περιορισμοί της μελέτης
Οι ίδιοι οι επιστήμονες τονίζουν ότι τα αποτελέσματα θα πρέπει να αντιμετωπιστούν με προσοχή.
Το δείγμα περιλάμβανε μόλις 41 υγιείς νέους ανθρώπους με μέση ηλικία τα 25 χρόνια, ενώ οι αποφάσεις αφορούσαν εργαστηριακά χρηματικά στοιχήματα και όχι πραγματικές καταστάσεις υψηλής πίεσης.
Παράλληλα, τα πιθανά κέρδη και οι απώλειες είχαν σχεδιαστεί έτσι ώστε να είναι ευκολότερο να καταγραφεί η επίδραση της τεχνικής αναπνοής. Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές χαρακτηρίζουν τα αποτελέσματα ως μια πρώτη απόδειξη της βασικής αρχής και όχι ως οριστικό συμπέρασμα.
Σύμφωνα με την ομάδα, θα χρειαστούν μεγαλύτερες μελέτες, με περισσότερους συμμετέχοντες και πιο ρεαλιστικά σενάρια, ώστε να διαπιστωθεί αν το ίδιο φαινόμενο εμφανίζεται και στην καθημερινή ζωή.
Παρ’ όλα αυτά, οι συγγραφείς εκτιμούν ότι ο συγκεκριμένος μηχανισμός θα μπορούσε μελλοντικά να αξιοποιηθεί σε θεραπευτικές παρεμβάσεις για καταστάσεις όπου η επεξεργασία της ανταμοιβής παρουσιάζει διαταραχές, όπως η κατάθλιψη και οι αγχώδεις διαταραχές.
Αναπνοή από τη μύτη ή από το στόμα; Τι είναι καλύτερο, σύμφωνα με ειδικό του Κλίβελαντ
Μέχρι τότε, πάντως, ίσως αξίζει να μην θεωρείτε δεδομένο ότι μερικές αργές, βαθιές αναπνοές πριν από μια σημαντική οικονομική απόφαση θα σας οδηγήσουν απαραίτητα στη πιο συνετή επιλογή.