Η έλλειψη σιδήρου εκτιμάται ότι επηρεάζει το 16,7% του παγκόσμιου πληθυσμού, ενώ τα πρώτα της σημάδια συχνά μοιάζουν με μικρές, καθημερινές ενοχλήσεις. Οικογενειακός γιατρός εξηγεί ποια είναι τα 7 συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοήσετε.
Πρόσωπο φερριτίνης: Το viral φαινόμενο στο TikTok, τα νέα όρια και τα συμπτώματα που αγνοούμε
Έλλειψη σιδήρου: Με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλωθεί
Ο οργανισμός χρησιμοποιεί τον σίδηρο για την παραγωγή της αιμοσφαιρίνης, μιας πρωτεΐνης που βρίσκεται στα ερυθρά αιμοσφαίρια. «Η αιμοσφαιρίνη βοηθά το αίμα να μεταφέρει οξυγόνο σε όλο το σώμα», εξηγεί ο οικογενειακός γιατρός της Cleveland Clinic David Brill. «Αν όμως δεν προσλαμβάνετε αρκετό σίδηρο, τα επίπεδα της αιμοσφαιρίνης μπορεί να μειωθούν, περιορίζοντας τη μεταφορά οξυγόνου στους ιστούς».
Η έλλειψη σιδήρου είναι η συχνότερη αιτία αναιμίας, μπορεί όμως να εμφανιστεί και χωρίς να έχει αναπτυχθεί αναιμία.
«Οι αιτίες μπορεί να σχετίζονται με τη διατροφή ή με κάποια υποκείμενη πάθηση», σημειώνει ο ειδικός, σύμφωνα με την Cleveland Clinic. Η ηλικία, το φύλο και το ιατρικό ιστορικό παίζουν επίσης σημαντικό ρόλο.
Τι δείχνουν πρόσφατες έρευνες για την έλλειψη σιδήρου
Οι πρόσφατες έρευνες αναδεικνύουν πόσο διαδεδομένο παραμένει το πρόβλημα και πόσο σημαντική είναι η έγκαιρη διάγνωσή του.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2025 με τίτλο «Global, regional, and national anemia burden among women of reproductive age (15–49 years) from 1990 to 2021: an analysis of the Global Burden of Disease Study 2021», περίπου 657 εκατομμύρια γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας ζουν με αναιμία, ενώ η διατροφική έλλειψη σιδήρου ευθύνεται για σχεδόν το 70% των περιπτώσεων.
- Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του 2026 με τίτλο «American Society of Hematology 2026 guidelines for diagnosis of iron deficiency», η διάγνωση της έλλειψης σιδήρου στους ενήλικες μπορεί να βασιστεί σε επίπεδα φερριτίνης έως 30 ng/mL, ενώ σε άτομα με συμπτώματα ή παράγοντες κινδύνου μπορεί να χρησιμοποιηθεί όριο έως 50 ng/mL.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2025 με τίτλο «Beyond anemia: a comprehensive analysis of iron deficiency symptoms in women and their correlation with biomarkers», η κόπωση ήταν το πιο κοινό σύμπτωμα που ανέφεραν οι γυναίκες με αναιμία, ενώ η τριχόπτωση παρουσίασε συσχέτιση με τους δείκτες σιδήρου.
Τριχόπτωση στις γυναίκες: Πότε φταίνε σίδηρος, θυρεοειδής ή εμμηνόπαυση και πότε χρειάζεται γιατρός
7 σημάδια έλλειψης σιδήρου που χρειάζονται ιατρικό έλεγχο
1. Ωχρότητα και κιτρινωπή απόχρωση του δέρματος
«Η έλλειψη σιδήρου μπορεί να σας κάνει να φαίνεστε πιο χλωμοί, ιδιαίτερα στο πρόσωπο, στα χείλη και στην εσωτερική πλευρά των βλεφάρων. Μπορεί επίσης να παρατηρήσετε μια κιτρινωπή απόχρωση που δεν υπήρχε προηγουμένως», αναφέρει ο Brill.
Στα άτομα με πιο σκούρο δέρμα, οι αλλαγές στο χρώμα μπορεί να είναι δυσκολότερο να εντοπιστούν. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να παρατηρούνται και άλλα σημεία, όπως η εσωτερική πλευρά των βλεφάρων, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου για έλλειψη σιδήρου.
2. Συνεχής κούραση και αδυναμία
«Αν νιώθετε διαρκώς εξαντλημένοι χωρίς προφανή αιτία, ακόμη και μετά από επαρκή ξεκούραση, αυτό μπορεί να είναι σημάδι χαμηλών επιπέδων σιδήρου», αναφέρει ο Brill.
Μπορεί επίσης να νιώθετε γενικότερη αδυναμία και να έχετε λιγότερη ενέργεια από ό,τι συνήθως, ακόμη και για απλές καθημερινές δραστηριότητες.
3. Δύσπνοια
«Τα χαμηλά επίπεδα σιδήρου μπορούν να περιορίσουν την παροχή οξυγόνου στους ιστούς, προκαλώντας δύσπνοια», επισημαίνει ο Brill.
Νέες οδηγίες για την έλλειψη σιδήρου: Αλλάζουν τα όρια της φερριτίνης
Το σύμπτωμα μπορεί να γίνεται πιο αισθητό κατά τη σωματική άσκηση, ιδιαίτερα σε αθλητές και αθλήτριες, που έχουν αυξημένες ανάγκες σε σίδηρο και μπορεί να διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο έλλειψης.
4. Ρίγη και αίσθηση κρύου
Η σιδηροπενική αναιμία μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα του οργανισμού να ρυθμίζει τη θερμοκρασία του, προκαλώντας μεγαλύτερη ευαισθησία στο κρύο.
«Είναι συνηθισμένο τα άτομα με αναιμία να έχουν ρίγη ή να κρυώνουν συνεχώς, ιδιαίτερα στα χέρια και στα πόδια», σημειώνει ο Brill.
5. Έντονη επιθυμία για πάγο
Η έντονη επιθυμία για μάσημα πάγου ή για κατανάλωση ουσιών που δεν είναι τρόφιμα μπορεί να συνδέεται με την έλλειψη σιδήρου. Η δεύτερη κατάσταση είναι γνωστή ως πίκα.
«Η πίκα μπορεί να έχει πολλές αιτίες, αλλά τα χαμηλά επίπεδα σιδήρου είναι μία από αυτές», εξηγεί ο Brill.
Η συνεχής μάσηση πάγου, γνωστή ως παγοφαγία, μπορεί να προκαλέσει φθορά στα δόντια και πόνο στη γνάθο. Αν παρατηρείτε ότι μασάτε συστηματικά πάγο, καλό είναι να συζητήσετε με τον γιατρό σας το ενδεχόμενο αιματολογικού ελέγχου.
6. Αλλαγές στα νύχια
Η έλλειψη σιδήρου μπορεί να κάνει τα νύχια λεπτά και εύθραυστα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αποκτούν επίπεδο ή κοίλο σχήμα, σαν μικρά κουτάλια.
Η κατάσταση αυτή ονομάζεται κοιλονυχία και μπορεί να εμφανιστεί σε άτομα με σιδηροπενική αναιμία, αν και δεν οφείλεται αποκλειστικά στην έλλειψη σιδήρου.
7. Απώλεια μαλλιών
Η τριχόπτωση είναι ένα λιγότερο χαρακτηριστικό σύμπτωμα της έλλειψης σιδήρου, το οποίο παρατηρείται ιδιαίτερα στις γυναίκες.
Όταν τα αποθέματα σιδήρου μειώνονται, ο οργανισμός δίνει προτεραιότητα σε ζωτικές λειτουργίες, με αποτέλεσμα να μπορεί να επηρεαστεί και η ανάπτυξη των μαλλιών.
Ωστόσο, η τριχόπτωση έχει πολλές πιθανές αιτίες και δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει έλλειψη σιδήρου.
Πότε να συμβουλευτείτε γιατρό – Διάγνωση και θεραπεία
Αν παρατηρείτε ένα ή περισσότερα από αυτά τα συμπτώματα, συμβουλευτείτε τον γιατρό σας. Οι εξετάσεις αίματος, όπως η γενική αίματος και η μέτρηση της φερριτίνης, μπορούν να βοηθήσουν στη διάγνωση. Εξίσου σημαντική είναι η αξιολόγηση των καθημερινών συνηθειών, της διατροφής και του ατομικού και οικογενειακού ιστορικού.
«Η προσεκτική λήψη ιστορικού και η κλινική εξέταση παραμένουν εργαλεία που καμία τεχνολογία δεν μπορεί να αντικαταστήσει», τονίζει ο Brill.
Χλωμό δέρμα, κόπωση και άλλα 5 συμπτώματα της έλλειψης σιδήρου, σύμφωνα με το Cleveland Clinic
Μετά τη διάγνωση, ο γιατρός καθορίζει τη συχνότητα του εργαστηριακού επανελέγχου, ανάλογα με τη σοβαρότητα της έλλειψης, την ανταπόκριση στη θεραπεία και τους παράγοντες κινδύνου.
Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία και τη βαρύτητα της κατάστασης. Μπορεί να περιλαμβάνει τροφές πλούσιες σε σίδηρο, συμπληρώματα σιδήρου ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, ενδοφλέβια χορήγηση σιδήρου.
Είναι επίσης σημαντικό να εντοπιστεί η αιτία της έλλειψης, καθώς ορισμένες φορές μπορεί να σχετίζεται με απώλεια αίματος, προβλήματα απορρόφησης ή κάποια υποκείμενη πάθηση.
«Δεν υπάρχει κάποια άμεση λύση, αλλά συχνά μπορούμε να βοηθήσουμε τους ασθενείς να νιώσουν καλύτερα μέσα σε λίγους μήνες», καταλήγει ο Brill.
Πηγές: Cleveland Clinic, Frontiers in Nutrition, Blood Advances, BMC Women’s Health