Οι γλυκοπατάτες κερδίζουν συνεχώς έδαφος στο τραπέζι μας, με την πορτοκαλί ποικιλία να παραμένει η πιο γνωστή και την ιαπωνική να προσελκύει όλο και μεγαλύτερο ενδιαφέρον. Αμερικανίδα διαιτολόγος εξηγεί ποιες είναι οι διαφορές ανάμεσα στις δύο ποικιλίες. Ποο λαχανικό ταιριάζει καλύτερα στις διατροφικές ανάγκες σας.
Το μανιτάρι του Δία που μπορεί να προστατεύσει την καρδιά και να ενισχύει την άμυνα του οργανισμού
Γλυκοπατάτες: Ποιες οι διαφορές ανάμεσα στην ιαπωνική και την πορτοκαλί ποικιλία
Στις πόλεις της Ιαπωνίας, μικρά φορτηγάκια με ενσωματωμένους φούρνους πωλούν στους δρόμους ψητές γλυκοπατάτες, ένα χορταστικό σνακ που είναι γνωστό ως γιάκι-ίμο. Οι πελάτες τις απολαμβάνουν σκέτες, χωρίς σάλτσες ή άλλα συνοδευτικά, καθώς η φυσική γλυκύτητα και η απαλή υφή τους δεν χρειάζονται τίποτα περισσότερο.
Με λιγότερη υγρασία από την πορτοκαλί ποικιλία, η ιαπωνική γλυκοπατάτα, γνωστή στην πατρίδα της ως σατσουμάιμο, έχει πιο πλούσια γεύση, με νότες ξηρών καρπών, και πυκνή, κρεμώδη υφή. Η σάρκα της είναι υπόλευκη όταν είναι ωμή και αποκτά κιτρινωπή απόχρωση με το ψήσιμο, ενώ η θερμότητα ενισχύει τη φυσική γλυκύτητά της.
Στη Δύση, ιδιαίτερα διαδεδομένες είναι οι πορτοκαλί ποικιλίες Beauregard και Jewel. «Η Jewel είναι η γλυκοπατάτα που έχουν στο μυαλό τους οι περισσότεροι όταν ακούν τη λέξη γλυκοπατάτα», αναφέρει στο TODAY.com η Αμερικανίδα διαιτολόγος Erin Palinski-Wade. «Έχει χάλκινη φλούδα, έντονα πορτοκαλί σάρκα και ήπια, γλυκιά γεύση».
Τι δείχνουν πρόσφατες έρευνες για τις γλυκοπατάτες
Οι έρευνες των τελευταίων ετών προσφέρουν ενδιαφέροντα ευρήματα για τα πιθανά οφέλη της γλυκοπατάτας, αλλά και για τους παράγοντες που επηρεάζουν τη διατροφική της αξία.
- Σύμφωνα με τη μετα-ανάλυση του 2026 με τίτλο “The Effect of Ipomoea batatas on Glycemic Control and Lipid Profiles in Animal Models: A Systematic Review and Meta-Analysis”, η κατανάλωση γλυκοπατάτας βελτίωσε τα επίπεδα γλυκόζης νηστείας και το λιπιδαιμικό προφίλ σε πειραματόζωα με αντίσταση στην ινσουλίνη. Ωστόσο, τα δεδομένα από μελέτες σε ανθρώπους παραμένουν περιορισμένα.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2024 με τίτλο “Biofortified Orange-Fleshed Sweetpotato Can Meaningfully Reduce the Burden of Vitamin A Deficiency”, οι πορτοκαλί γλυκοπατάτες, που είναι πλούσιες σε β-καροτίνη, μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην αντιμετώπιση της ανεπάρκειας βιταμίνης Α σε πληθυσμούς όπου το πρόβλημα είναι συχνό.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2025 με τίτλο “Biofortified Sweet Potato Submitted to Different Domestic Cooking Processes: Impact on β-Carotene Retention and Antioxidant Capacity”, η διατήρηση της β-καροτίνης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο μαγειρέματος. Το βράσιμο και το μαγείρεμα υπό πίεση διατήρησαν το μεγαλύτερο μέρος της, ενώ οι μεγαλύτερες απώλειες παρατηρήθηκαν στο μαγείρεμα με φριτέζα αέρος.
Το φυλλώδες λαχανικό της θεάς Αφροδίτης που μπορεί να προστατεύει όραση και καρδιά
Διατροφικό προφίλ των δύο ποικιλιών
Μια μέτρια ωμή πορτοκαλί γλυκοπατάτα, βάρους περίπου 130 γραμμαρίων, περιέχει:
- 100–112 θερμίδες,
- 2 γραμμάρια πρωτεΐνης,
- 0 γραμμάρια λιπαρών,
- 26–27 γραμμάρια υδατανθράκων,
- 4–5 γραμμάρια σακχάρων,
- 4 γραμμάρια φυτικών ινών.
Στην αντίστοιχη ιαπωνική γλυκοπατάτα, οι διαφορές είναι μικρές:
- 115–120 θερμίδες,
- 2–3 γραμμάρια πρωτεΐνης,
- 0 γραμμάρια λιπαρών,
- 27 γραμμάρια υδατανθράκων,
- 5–7 γραμμάρια σακχάρων,
- 4 γραμμάρια φυτικών ινών.
Οι τιμές είναι ενδεικτικές και μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με την ποικιλία, το μέγεθος και τις συνθήκες καλλιέργειας.
Φυτικές ίνες: Σχεδόν ίδια η περιεκτικότητα και στις δύο ποικιλίες
«Η περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες είναι σχεδόν ίδια», σημειώνει η ειδικός. Κάθε μέτρια γλυκοπατάτα, ανεξάρτητα από την ποικιλία, προσφέρει περίπου 3,8–4 γραμμάρια φυτικών ινών, μια σημαντική ποσότητα, δεδομένου ότι πολλοί άνθρωποι δεν καλύπτουν τη συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη.
Οι φυτικές ίνες ενισχύουν την αίσθηση κορεσμού, υποστηρίζουν την καλή λειτουργία του εντέρου και συμβάλλουν στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα και της χοληστερόλης. Και οι δύο ποικιλίες περιέχουν διαλυτές και αδιάλυτες φυτικές ίνες.
Το μανιτάρι του δέντρου shii που μπορεί να προστατεύσει την καρδιά και να ενισχύσει το ανοσοποιητικό
Οι διαλυτές φυτικές ίνες σχηματίζουν στο έντερο μια παχύρρευστη ουσία που μοιάζει με ζελέ, επιβραδύνοντας την πέψη και την απορρόφηση των υδατανθράκων. Παράλληλα, ορισμένες διαλυτές ίνες συμβάλλουν στη μείωση της LDL, της λεγόμενης «κακής» χοληστερόλης, δεσμεύοντας χολικά οξέα και διευκολύνοντας την αποβολή τους. Η διατήρηση χαμηλότερων επιπέδων LDL συνδέεται με μικρότερο κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου, σύμφωνα με την Cleveland Clinic.
Οι αδιάλυτες φυτικές ίνες περνούν από το πεπτικό σύστημα χωρίς να διασπώνται πλήρως, αυξάνουν τον όγκο των κοπράνων και βοηθούν στην πρόληψη της δυσκοιλιότητας. Η επαρκής πρόσληψη φυτικών ινών συνδέεται επίσης με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων παθήσεων, μεταξύ των οποίων και ο καρκίνος του παχέος εντέρου.
Γλυκαιμικός δείκτης: Οι ιαπωνικές γλυκοπατάτες μπορεί να υπερτερούν
Και οι δύο ποικιλίες περιέχουν σύνθετους υδατάνθρακες, με το μεγαλύτερο μέρος των περίπου 27 γραμμαρίων υδατανθράκων ανά μέτρια γλυκοπατάτα να προέρχεται από άμυλο και όχι από απλά σάκχαρα.
Ωστόσο, η επίδρασή τους στο σάκχαρο του αίματος εξαρτάται από την ποικιλία, τον βαθμό ωρίμανσης, τον τρόπο μαγειρέματος και το τι άλλο περιλαμβάνει το γεύμα.
«Η βασική διαφορά αφορά τον γλυκαιμικό δείκτη της καθεμίας», εξηγεί η ειδικός. Ο γλυκαιμικός δείκτης δείχνει πόσο γρήγορα ένα τρόφιμο που περιέχει υδατάνθρακες αυξάνει τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα.
Σύμφωνα με την Palinski-Wade, οι ιαπωνικές γλυκοπατάτες μπορεί να έχουν χαμηλότερο γλυκαιμικό δείκτη από ορισμένες πορτοκαλί ποικιλίες, «γεγονός που σημαίνει ότι ενδέχεται να επηρεάζουν λιγότερο τα επίπεδα σακχάρου».
Ωστόσο, αυτό δεν ισχύει απαραίτητα για κάθε ποικιλία ή τρόπο παρασκευής. Επομένως, για όσους παρακολουθούν το σάκχαρό τους, σημασία έχουν επίσης η ποσότητα και η συνολική σύνθεση του γεύματος.
Το μανιτάρι του Βασιλιά των Μαϊμούδων που μπορεί να προστατεύσει τον εγκέφαλο και το στομάχι
Ποια ποικιλία έχει περισσότερες βιταμίνες;
Όσον αφορά τη βιταμίνη Α, η πορτοκαλί γλυκοπατάτα έχει σαφές πλεονέκτημα. Η υψηλή περιεκτικότητά της σε β-καροτίνη, στην οποία οφείλει το έντονο πορτοκαλί χρώμα της, μπορεί να καλύψει το 200–400% της ημερήσιας συνιστώμενης πρόσληψης ανά μερίδα, ανάλογα με το μέγεθος και την ποικιλία. Άλλες καλές πηγές β-καροτίνης είναι τα καρότα, το μάνγκο και το πεπόνι.
Η βιταμίνη Α είναι απαραίτητη για την όραση, την υγεία του δέρματος, τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, την ανάπτυξη των κυττάρων και των οστών, καθώς και την αναπαραγωγική υγεία.
«Οι ιαπωνικές γλυκοπατάτες περιέχουν ελαφρώς περισσότερη βιταμίνη C και βιταμίνη E από τις Jewel», αναφέρει η ειδικός.
Η βιταμίνη C συμβάλλει στην παραγωγή κολλαγόνου, στην υγεία του δέρματος, των οστών, των δοντιών και των ούλων, καθώς και στη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Επιπλέον, ενισχύει την απορρόφηση του σιδήρου από φυτικές τροφές, βοηθά στην επούλωση των τραυμάτων και προστατεύει τα κύτταρα από το οξειδωτικό στρες.
Η βιταμίνη E έχει αντιοξειδωτική δράση, συμβάλλει στην προστασία των κυττάρων από τις βλάβες που προκαλούν οι ελεύθερες ρίζες και υποστηρίζει τη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
Ποια γλυκοπατάτα να επιλέξετε
Καμία από τις δύο ποικιλίες δεν υπερτερεί σε όλα τα θρεπτικά συστατικά. «Και οι δύο τύποι γλυκοπατάτας προσφέρουν οφέλη για την υγεία και κανένας δεν είναι συνολικά καλύτερος από τον άλλον», καταλήγει η ειδικός, τονίζοντας ότι η επιλογή εξαρτάται από τις διατροφικές ανάγκες και τις γευστικές προτιμήσεις κάθε ανθρώπου.
Αν σας ενδιαφέρει η ρύθμιση του σακχάρου και θέλετε μια ποικιλία με πυκνή, κρεμώδη υφή και ελαφρώς υψηλότερη περιεκτικότητα σε βιταμίνες C και E, η ιαπωνική σατσουμάιμο μπορεί να είναι μια καλή επιλογή. Αν θέλετε να αυξήσετε την πρόσληψη β-καροτίνης και βιταμίνης Α, η πορτοκαλί γλυκοπατάτα έχει το πλεονέκτημα.
Και οι δύο μπορούν να ενταχθούν σε μια ισορροπημένη διατροφή, προσφέροντας φυτικές ίνες, σύνθετους υδατάνθρακες και πολύτιμα μικροθρεπτικά συστατικά.
Πηγές: TODAY, PubMed, Current Developments in Nutrition, PubMed