Το έλαιο από το βότανο του Διοσκουρίδη έχει συνδεθεί στη βοτανική παράδοση με φυτά που περιγράφονται από τον Διοσκουρίδη και τον Πλίνιο τον Πρεσβύτερο, αν και η ακριβής ταύτιση του αρχαίου φυτού με το σημερινό είδος δεν θεωρείται απολύτως βέβαιη. Ποια είναι τα οφέλη του για την υγεία.
Ποιο είναι το έλαιο από το βότανο του Διοσκουρίδη και ποια είναι τα οφέλη του για την υγεία
Η μπουράντζα (Borago officinalis) είναι ένα εδώδιμο φυτό με χαρακτηριστικά μπλε άνθη. Οι τρυφεροί βλαστοί και τα φύλλα της έχουν δροσερή γεύση που θυμίζει αγγούρι και μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε σαλάτες, σούπες και πίτες.
Στην Ελλάδα ανθίζει κυρίως από τον Μάιο έως τον Σεπτέμβριο. Από τους σπόρους της παράγεται το starflower ή borage oil, το οποίο ξεχωρίζει για την περιεκτικότητά του σε γ-λινολενικό οξύ (GLA).
Τι γνωρίζουμε για την τοπική χρήση των εκχυλισμάτων της μπουράντζας
Το GLA και τα λιπαρά οξέα του ελαίου μπουράντζας έχουν προσελκύσει το ενδιαφέρον για πιθανές εφαρμογές στο δέρμα. Ωστόσο, τα διαθέσιμα κλινικά δεδομένα ειδικά για την τοπική χρήση της Borago officinalis είναι περιορισμένα και αρκετές σχετικές μελέτες είναι παλαιότερες.
Η νεότερη βιβλιογραφία εξετάζει τη χημική σύσταση και τις βιολογικές ιδιότητες του φυτού και του ελαίου του, χωρίς όμως να παρέχει ακόμη επαρκείς πρόσφατες κλινικές δοκιμές ώστε να υποστηριχθούν συγκεκριμένοι θεραπευτικοί ισχυρισμοί για τοπική εφαρμογή. Επομένως, το έλαιο μπουράντζας δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως αποδεδειγμένη θεραπεία δερματικών παθήσεων.
Το «βότανο που μπορεί να προβλέψει το μέλλον» ενισχύει την υγεία της καρδιάς και του αναπνευστικού
Διατροφική αξία
Η σύσταση του ελαίου διαφέρει ανάλογα με την πρώτη ύλη και τη μέθοδο παραγωγής. Σύμφωνα με μελέτη του 2025 «Fatty Acid Profile and Some Useful Biological Aspects of Borage, Calophyllum, and Prickly Pear Seed Oils: Implications for Health and Dietary Use», το έλαιο από σπόρους μπουράντζας περιέχει κυρίως:
- λινολεϊκό οξύ (ωμέγα-6)
- γ-λινολενικό οξύ – GLA (ωμέγα-6), σε υψηλή αναλογία
- ελαϊκό οξύ
- παλμιτικό οξύ
- μικρότερες ποσότητες άλλων λιπαρών οξέων
Το GLA είναι το συστατικό που διαφοροποιεί περισσότερο το έλαιο μπουράντζας από πολλά κοινά φυτικά έλαια.
Έλαιο μπουράντζας: Οφέλη για την υγεία
1. Μπορεί να έχει αντιφλεγμονώδη δράση
Το GLA μεταβολίζεται στον οργανισμό σε ενώσεις που συμμετέχουν στη ρύθμιση της φλεγμονώδους απόκρισης. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους το έλαιο μπουράντζας έχει μελετηθεί σε φλεγμονώδεις παθήσεις.
Τα δεδομένα δεν σημαίνουν, ωστόσο, ότι η κατανάλωση του ελαίου προλαμβάνει χρόνιες ασθένειες όπως ο διαβήτης, η καρδιοπάθεια ή η νόσος Αλτσχάιμερ.
2. Έχει μελετηθεί για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα
Η ρευματοειδής αρθρίτιδα είναι αυτοάνοση φλεγμονώδης νόσος που προσβάλλει κυρίως τις αρθρώσεις. Το GLA έχει διερευνηθεί ως συμπληρωματική παρέμβαση για συμπτώματα όπως ο πόνος και η δυσκαμψία.
Παλαιότερες κλινικές μελέτες έχουν αναφέρει βελτιώσεις σε ορισμένους ασθενείς που έλαβαν GLA, αλλά τα δεδομένα είναι περιορισμένα και δεν δικαιολογούν την αντικατάσταση της καθιερωμένης θεραπείας με έλαιο μπουράντζας.
3. Δεν έχει αποδειχθεί ότι αντιμετωπίζει το προεμμηνορροϊκό σύνδρομο
Το αρχικό υλικό συνδέει το GLA με βελτίωση του προεμμηνορροϊκού συνδρόμου (PMS). Ωστόσο, τα στοιχεία δεν είναι αρκετά ώστε να θεωρηθεί ότι το έλαιο μπουράντζας είναι τεκμηριωμένη θεραπεία του PMS.
Η συγκεκριμένη διάκριση είναι σημαντική, καθώς μια μελέτη λιπαρών οξέων δεν αποδεικνύει αυτομάτως ότι το έλαιο μπουράντζας έχει την ίδια κλινική αποτελεσματικότητα.
4. Αποτελεί ιδιαίτερα πλούσια πηγή GLA
Σύμφωνα με μελέτη του 2025 «Fatty Acid Profile and Some Useful Biological Aspects of Borage, Calophyllum, and Prickly Pear Seed Oils: Implications for Health and Dietary Use», το έλαιο από σπόρους μπουράντζας εμφάνισε υψηλή περιεκτικότητα σε GLA και εργαστηριακές αντιοξειδωτικές και άλλες βιολογικές δράσεις.
Πρόκειται όμως κυρίως για εργαστηριακά ευρήματα και όχι για απόδειξη ότι η κατανάλωση του ελαίου θεραπεύει ή προλαμβάνει συγκεκριμένες ασθένειες στον άνθρωπο.
Πιθανοί κίνδυνοι και παρενέργειες
Η μπουράντζα χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή λόγω των πυρρολιζιδινικών αλκαλοειδών (PAs), μιας ομάδας φυσικών ουσιών ορισμένες από τις οποίες παρουσιάζουν ηπατοτοξικές και γονοτοξικές ιδιότητες.
Σύμφωνα με μελέτη του 2025 «Exploring time dependent trends and risks of pyrrolizidine alkaloids and their N-oxides in food», εξακολουθούν να εντοπίζονται δείγματα μπουράντζας και άλλων τροφίμων που περιέχουν φυσικά PAs σε επίπεδα που προκαλούν ανησυχία από πλευράς αξιολόγησης κινδύνου.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε εξευγενισμένο έλαιο από σπόρους μπουράντζας περιέχει αντίστοιχες ποσότητες PAs. Το ίδιο το φυτό, τα φύλλα, τα φυτικά παρασκευάσματα και το επεξεργασμένο έλαιο δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ταυτόσημα προϊόντα ως προς την έκθεση σε αυτές τις ουσίες.
Το αρωματικό νερό της Περσίας που μπορεί να μειώσει φλεγμονή, δερματικούς ερεθισμούς και άγχος
Η κατανάλωση συμπληρωμάτων ελαίου μπουράντζας, ιδιαίτερα από άτομα που παίρνουν φάρμακα ή αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας, χρειάζεται να συζητείται με επαγγελματία υγείας.
Βιβλιογραφία:
- American Herbal Products Association – Herbs in History: Borage
https://www.ahpa.org/herbs_in_history_borage - Fratianni F. et al. (2025). Fatty Acid Profile and Some Useful Biological Aspects of Borage, Calophyllum, and Prickly Pear Seed Oils: Implications for Health and Dietary Use.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40563295/ - Slama M. et al. (2024). Borago Officinalis L.: A Review Oon Extraction, Phytochemical, and Pharmacological Activities.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38426739/ - Exploring time dependent trends and risks of pyrrolizidine alkaloids and their N-oxides in food (2025).
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41270928/ - Pyrrolizidine alkaloids in borage (Borago officinalis): Comprehensive profiling and development of a validated LC-MS/MS method for quantification (2023).
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36924638/ - Pyrrolizidine Alkaloids in Foods, Herbal Drugs, and Food Supplements: Chemistry, Metabolism, Toxicological Significance, Analytical Methods, Occurrence, and Challenges for Future (2024).
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38393157/ - Borage oil in the treatment of atopic dermatitis.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20579590/ - Herbal medicines for the treatment of rheumatoid arthritis: a systematic review.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12709541/