Ορισμένες καθημερινές τροφές μπορούν να επιβαρύνουν την υγεία του εντέρου. Ψωμί του τοστ, παγωτό και άλλα τρόφιμα κρύβουν κινδύνους, επηρεάζοντας τη λειτουργία του και προκαλώντας πεπτικά προβλήματα.
Δυσκοιλιότητα: Τι να φάτε αν έχετε μέρες να πάτε τουαλέτα, σύμφωνα με ειδικούς
Γιατί κάποιες τροφές βλάπτουν το έντερο;
Κάποιες τροφές «βλάπτουν» το έντερο όχι επειδή είναι από μόνες τους τοξικές, αλλά επειδή, ιδίως όταν είναι έντονα επεξεργασμένες, κουβαλούν πρόσθετα και συνδυασμούς συστατικών που μπορούν να διαταράξουν τη μικροβιακή ισορροπία και τον προστατευτικό φραγμό του εντέρου.
Σε ανασκόπηση στο Nutrients (2025), ερευνητές συνοψίζουν ότι συγκεκριμένοι γαλακτωματοποιητές τροφίμων έχουν συσχετιστεί σε πειραματικά μοντέλα με προ-φλεγμονώδεις αλλαγές στο μικροβίωμα, διαταραχή της αρχιτεκτονικής της βλέννης που λειτουργεί σαν ασπίδα, αύξηση της εντερικής διαπερατότητας και ενεργοποίηση φλεγμονωδών οδών, μια αλυσίδα γεγονότων που μπορεί να κάνει το έντερο πιο «ευερέθιστο» και ευάλωτο σε φλεγμονή.
Νέα επιστημονικά στοιχεία για τη σημασία του μικροβιώματος του εντέρου, της συλλογής βακτηρίων που προστατεύουν το έντερο και βοηθούν στην πέψη των τροφών, για τη συνολική μας υγεία έχουν προκαλέσει ραγδαία αύξηση του ενδιαφέροντος στο θέμα.
Η έρευνα έχει δείξει ότι ένα υγιές έντερο μπορεί να επηρεάσει τα πάντα, από το ανοσοποιητικό σύστημα έως τον μεταβολισμό, ακόμα και την ψυχική υγεία.
Δεν αποτελεί έκπληξη, λοιπόν, που το ενδιαφέρον για το θέμα βρίσκεται στο αποκορύφωμά του. Άλλωστε, τα συμπτώματα που σχετίζονται με το έντερο αντιστοιχούν σε 1 στις 8 επισκέψεις σε γιατρό και τα προβλήματα του εντέρου αυξάνονται.
Τα περιστατικά φλεγμονώδους νόσου του εντέρου (όπως η νόσος του Crohn και η ελκώδης κολίτιδα) αυξήθηκαν κατά 34% μέσα σε δέκα χρόνια, σύμφωνα με το BMC Gastroenterology.
Έρευνες δείχνουν πως έως και 1 στους 2 ανθρώπους παρουσιάζει γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και οι τροφικές δυσανεξίες επίσης αυξάνονται.
Όμως, όσο σημαντικό είναι να ενισχύουμε τα «καλά» βακτήρια στο έντερο καταναλώνοντας τροφές πλούσιες σε προβιοτικά και πρεβιοτικά, εξίσου σημαντικό είναι να αποφεύγουμε τροφές που μπορούν να βλάψουν το μικροβίωμα, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί.
Αυτό το δημοφιλές ρόφημα μπορεί να προκαλέσει «χάος» στο έντερό μας, σύμφωνα με γαστρεντερολόγο
Ποιες τροφές που βλάπτουν το έντερο, σύμφωνα με ειδικούς;
Στην πραγματικότητα, μπορεί να σας εκπλήξει το ποιες τροφές προκαλούν τη μεγαλύτερη ζημιά στα βακτήρια του εντέρου και διαταράσσουν γενικά τη διαδικασία της πέψης.
Ας τα δούμε αναλυτικά
Ψωμί από το σούπερ μάρκετ
Είναι ευρέως γνωστό ότι τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα, πλούσια σε λιπαρά, ζάχαρη και συνήθως συσκευασμένα σε πλαστικό, βλάπτουν το έντερο.
Όμως υπάρχει μία οικογενειακή αγαπημένη τροφή που συχνά περνά απαρατήρητη, σύμφωνα με τον Jordan Haworth, φυσιολόγο του γαστρεντερικού στο Microbiome Clinic.
«Πολλά ψωμιά του σούπερ μάρκετ είναι απροσδόκητα βλαβερά για το έντερο, λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς τους σε πρόσθετα γαλακτωματοποίησης», εξηγεί.
Τα πρόσθετα αυτά, που χρησιμοποιούνται για να προσθέσουν όγκο στα τρόφιμα, βρίσκονται σε πολλά δημοφιλή προϊόντα, από κέικ έως γιαούρτια για παιδιά.
Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι μπορούν να «διαταράξουν» τον διαχωρισμό μεταξύ του λιπαρού και του υδάτινου στρώματος στο έντερο, οδηγώντας σε κενά στο προστατευτικό φράγμα του εντέρου.
Αυτό πιστεύεται ότι αυξάνει τον κίνδυνο βακτηριακών λοιμώξεων στο έντερο, μερικές από τις οποίες είναι γνωστό ότι μπορούν να οδηγήσουν στην εμφάνιση καρκίνου του εντέρου.
Και παρόλο που τα φυσικά γαλακτωματοποιητικά, φυτικής προέλευσης, με ονομασίες όπως λεκιθίνη, κόμμι γκουάρ και πηκτίνη, είναι λιγότερο βλαβερά για το έντερο, τα περισσότερα ψωμιά σούπερ μάρκετ περιέχουν συνθετικά υποκατάστατα, καθώς βελτιώνουν την αντοχή της ζύμης και τη φρεσκάδα.
Η επεξεργασία του λευκού ψωμιού αφαιρεί επίσης τις φυτικές ίνες, που είναι κρίσιμες για την τροφή των καλών βακτηρίων και την απομάκρυνση των τοξινών, οδηγώντας σε φτωχή μικροβιακή ποικιλομορφία, προσθέτει ο Haworth.
«Ως αποτέλεσμα, τα ψωμιά του σούπερ μάρκετ αντικαθιστούν τα δημητριακά ολικής άλεσης στη διατροφή, πράγμα που σημαίνει ότι τρώτε λιγότερες ίνες και περισσότερη ζάχαρη, λιπαρά και πρόσθετα όπως γαλακτωματοποιητές», εξηγεί.
«Οι μεγάλες μάρκες είναι συνήθως οι χειρότερες όσον αφορά το προ-συσκευασμένο ψωμί».
Αλλά ακόμα και τα φαινομενικά «υγιεινά για το έντερο ψωμιά με προζύμι» που βρίσκουμε στα σούπερ μάρκετ έχουν δεχτεί αυστηρή κριτική από διατροφολόγους τους τελευταίους μήνες.
Ο διάσημος επιστήμονας διατροφής Καθηγητής Tim Spector, ιδρυτής της δημοφιλούς εφαρμογής διατροφής Zoe, προειδοποίησε πέρυσι μέσω Instagram τους ακολούθους του να μην αγοράζουν «υγιεινά» ψωμιά με προζύμι από το σούπερ μάρκετ.
Ο καθηγητής Spector είπε ότι πολλά ψωμιά χαρακτηρίζονται ως «προζυμένια» για να μας παραπλανούν και να νομίζουμε ότι είναι υγιεινά.
Ορισμένα προϊόντα χρησιμοποιούν επίσης χαρακτηρισμούς όπως «υψηλή περιεκτικότητα σε ίνες», πρόσθεσε. Ωστόσο, αυτοί οι ισχυρισμοί δεν είναι τίποτε άλλο από ένα περιτύλιγμα υγείας.
Στην πραγματικότητα, αυτά τα ψωμιά περιέχουν «πολλές χημικές ουσίες, συμπεριλαμβανομένων βιομηχανικών ζυμών, αρωμάτων και γαλακτωματοποιητών, για να μιμηθούν τη γεύση του αληθινού προζυμιού σε πολύ λιγότερο χρόνο».
Για να είστε ασφαλείς, εξηγεί ο Haworth, προτιμήστε να αγοράζετε ψωμί από τοπικό φούρνο ή να διαβάζετε τις ετικέτες θρεπτικών συστατικών και να διαλέγετε πάντα την πολυδημητριακή επιλογή.
Η διάρκεια που μένουν τα κόπρανα στο έντερο μας μπορεί να επηρεάσει την υγεία μας, σύμφωνα με μελέτη
Παγωτό
Όλοι έχουμε νιώσει εκείνο τον έντονο πόνο στο στομάχι μετά από υπερκατανάλωση παγωτού.
Όμως δεν είναι μόνο η πλούσια υφή και οι τεράστιες ποσότητες ζάχαρης, που κάνουν κακό στο έντερο, αναφέρει ο φυσιολόγος γαστρεντερικού Jordan Haworth.
«Τα παγωτά είναι γεμάτα με γαλακτωματοποιητές, που χρησιμοποιούνται για να δημιουργήσουν αυτή την λεία υφή, να αποτρέψουν την δημιουργία παγοκρυστάλλων και να αναμείξουν τα λιπαρά με το νερό», εξηγεί.
Τα πιο κοινά συνθετικά γαλακτωματοποιητικά στα παγωτά του εμπορίου περιλαμβάνουν μονο- και διγλυκερίδια (γνωστά ως Ε471), καθώς και καραγενάνη και πολυσορβικό 80 (ή Ε433).
Για μια πιο φιλική προς το έντερο εναλλακτική, δοκιμάστε ζυμωμένο γιαούρτι, όπως κεφίρ, ή παραλλαγές ελληνικού γιαουρτιού, προτείνει ο Haworth.
Η έρευνα δείχνει ότι αυτά τα προϊόντα εισάγουν ζωντανά, ευεργετικά βακτήρια που ενισχύουν το υπάρχον μικροβίωμα, προάγοντας καλύτερη ισορροπία και αναστέλλοντας την ανάπτυξη επιβλαβών βακτηρίων.
Η ζύμωση προ-χωνεύει ορισμένα θρεπτικά συστατικά, διευκολύνοντας την απορρόφηση τους και ενισχύοντας τον εντερικό φραγμό.
«Είναι ενδιαφέρον ότι τα δεδομένα δείχνουν πως όσοι καταναλώνουν περισσότερα ζυμωμένα γαλακτοκομικά έχουν συνήθως χαμηλότερα επίπεδα φλεγμονής από εκείνους που καταναλώνουν λιγότερα», εξηγεί ο Haworth.
«Αν και το στομάχι σας μπορεί να αντιδρά σε ορισμένες μορφές γαλακτοκομικών, όπως το παγωτό, άλλοι τύποι μπορούν πραγματικά να βοηθήσουν στην ανάπτυξη υγιών βακτηρίων του εντέρου».
5 σημάδια ότι έχετε παράσιτα στο έντερο – Τι να κάνετε
Αναψυκτικά και γλυκίσματα με λίγη ζάχαρη
Αν και η υπερβολική ζάχαρη τρέφει τα επιβλαβή βακτήρια του εντέρου και ενισχύει τη φλεγμονή, τα τεχνητά γλυκαντικά δεν είναι πολύ καλύτερα, προειδοποιούν οι ειδικοί.
Μελέτες σε ζώα έδειξαν ότι οι γλυκαντικές ουσίες μπορούν να μεταβάλλουν την ισορροπία των μικροβίων στο έντερο, μειώνοντας τα ευεργετικά και αυξάνοντας τα επιβλαβή, δημιουργώντας ανθυγιεινό εντερικό περιβάλλον.
Έχουν επίσης συσχετιστεί με εξασθένηση του εντερικού φραγμού, αυξάνοντας την ευαισθησία σε φλεγμονή και λοιμώξεις.
«Αν έχετε παραπανίσια κιλά ή θέλετε να διατηρήσετε το βάρος σας, πιθανότατα καταναλώνετε περισσότερα γλυκαντικά», αναφέρει ο Haworth.
«Αυτό όμως μπορεί να έχει αρνητική επίδραση στο μικροβίωμα του εντέρου, αλλά και στον μεταβολισμό γενικότερα».
Η Adrienne Benjamin, διατροφολόγος με εξειδίκευση στην υγεία του εντέρου από την ProVen Biotics, προειδοποιεί επίσης ότι πολλές «light» σοκολάτες, καραμέλες χαμηλής ζάχαρης και «υγιεινά» αρτοσκευάσματα βασίζονται σε αλκοόλες ζάχαρης και εναλλακτικά γλυκαντικά.
«Συστατικά όπως η ερυθριτόλη, η σορβιτόλη και οι ίνες ρίζας κιχωρίου μειώνουν μεν τη ζάχαρη, αλλά είναι διαβόητα για τις παρενέργειές τους στην πέψη», εξηγεί.
«Παραδόξως, αυτά τα “υγιεινότερα” γλυκά μπορούν να προκαλέσουν περισσότερη δυσφορία στο έντερο από τις παραδοσιακές εκδοχές τους».
Τι προειδοποιεί ειδικός του Harvard για όσους πίνουν τσάι
Βίγκαν τυρί
Τα φυτικά τυριά μπορεί να αποτελούν βασικό προϊόν για όσους ακολουθούν φυτοφαγική διατροφή, όμως η σύστασή τους μπορεί να είναι εκπληκτικά επιβλαβής για το έντερο, όπως εξηγεί η διατροφολόγος Adrienne Benjamin.
«Πολλά υποκατάστατα τυριού φτιάχνονται με επεξεργασμένα έλαια, άμυλα και σταθεροποιητές που έχουν ελάχιστη θρεπτική αξία και μπορούν να ερεθίσουν τον εντερικό βλεννογόνο», εξηγεί.
Τα βίγκαν τυριά στερούνται επίσης των ζωντανών καλλιεργειών που βρίσκουμε στα ζυμωμένα γαλακτοκομικά και οι οποίες μπορεί να είναι ωφέλιμες για το μικροβίωμα.
Για να το αποφύγετε αυτό, οι ειδικοί προτείνουν να επιλέγετε τυριά χωρίς γαλακτοκομικά, τα οποία βασίζονται κυρίως σε ολόκληρες τροφές, όπως καρποί, σπόροι ή μαγειρεμένα λαχανικά με προσθήκη μπαχαρικών για να μιμούνται την τυρένια γεύση.
Αυτές οι λιγότερο επεξεργασμένες εκδοχές είναι πιθανότερο να περιέχουν περισσότερες φυτικές ίνες, υγιεινά λιπαρά και λιγότερα βιομηχανικά πρόσθετα.
Το χειρότερο τυρί για την υγεία του εντέρου, σύμφωνα με ειδικούς
Στρείδια
Η χειρότερη τροφή για την υγεία του εντέρου, σύμφωνα με τον φυσιολόγο Jordan Haworth, είναι οτιδήποτε μπορεί να σας προκαλέσει τροφική δηλητηρίαση.
Και στην κορυφή αυτής της λίστας βρίσκονται τα στρείδια.
«Η τροφική δηλητηρίαση και οι γαστρεντερικές λοιμώξεις είναι η πιο κοινή αιτία εμφάνισης μακροχρόνιων προβλημάτων του εντέρου, όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου», εξηγεί.
Οι βακτηριακές τοξίνες που προκαλούν τροφική δηλητηρίαση βλάπτουν το έντερο, προκαλώντας φλεγμονή και υπερδιέγερση των νεύρων, κάτι που οδηγεί στους χαρακτηριστικούς έντονους πόνους και τη διάρροια.
Το ανοσοποιητικό σύστημα αντιδρά επιθετικά, αλλά αυτή η υπεραντίδραση μπορεί μερικές φορές να το οδηγήσει στο να επιτίθεται σε υγιή κύτταρα του εντέρου, επιτείνοντας τη βλάβη.
«Αν έχετε ήδη διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες, έχετε περισσότερες πιθανότητες να αναρρώσετε, ενώ αν η διατροφή σας είναι φτωχή, έχετε λιγότερα “καλά” βακτήρια για να καταπολεμήσουν τα μικρόβια», αναφέρει ο Haworth.
Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, το μόνο που μπορείτε να κάνετε για να προλάβετε τη δηλητηρίαση είναι να αποφύγετε εντελώς την τροφή.
Τηγανητές τροφές
Οι τηγανητές τροφές, ειδικά όσες τηγανίζονται σε υψηλές θερμοκρασίες, μπορούν επίσης να βλάψουν το έντερο, αναφέρει ο Haworth.
«Όταν τηγανίζουμε λάδια σε υψηλές θερμοκρασίες, αυτά οξειδώνονται, δηλαδή διασπώνται», εξηγεί.
«Οι οξειδωμένες αυτές ενώσεις έχουν συσχετιστεί με αρνητικές μεταβολές στο μικροβίωμα του εντέρου, γι’ αυτό προσπαθώ να περιορίζω τις τηγανητές τροφές όσο γίνεται».
Τα λιπαρά και τα έλαια που χρησιμοποιούνται συνήθως στο τηγάνισμα, όπως φυτικό λάδι, σογιέλαιο και κραμβέλαιο, είναι επίσης δύσπεπτα, προκαλώντας αέρια, πόνους στο στομάχι και διάρροια.
Αν πρόκειται να τηγανίσετε κάτι, επιλέξτε εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο, προτείνει ο Haworth, καθώς είναι το πιο υγιεινό λάδι για μαγείρεμα.
Θέλετε να ξαναπάτε τουαλέτα αμέσως μετά από την κένωση; Πότε μπορεί να είναι σύμπτωμα πάθησης
«Τα πολυφαινόλες που περιέχει το εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο προστατεύουν τα τρόφιμα από την οξείδωση», εξηγεί, «κάνοντάς το πολύ καλύτερη επιλογή για μαγείρεμα».