Η τροφική δηλητηρίαση, ένας τύπος τροφιμογενούς νόσου, είναι μια ασθένεια που εμφανίζεται όταν κάποιος καταναλώσει κάτι που έφαγε ή ήπιε. Οι αιτίες είναι μικρόβια ή άλλες επιβλαβείς ουσίες που υπάρχουν στα τρόφιμα ή στα ποτά.
Τι μπορεί να προκαλέσει τροφική δηλητηρίαση – Με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλωθεί και πότε μπορεί να είναι επικίνδυνη
Τα συμπτώματα της τροφικής δηλητηρίασης συχνά περιλαμβάνουν στομαχικές διαταραχές, διάρροια και εμετό. Τα συμπτώματα συνήθως εμφανίζονται μέσα σε λίγες ώρες ή ημέρες μετά την κατανάλωση της τροφής.
Οι περισσότεροι με τροφική δηλητηρίαση παρουσιάζουν ήπια νόσο και αναρρώνουν χωρίς θεραπεία. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις η τροφική δηλητηρίαση μπορεί να προκαλέσει σοβαρή νόσο ή επιπλοκές.
Αιτίες της τροφικής δηλητηρίασης
Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι η τροφική δηλητηρίαση προκαλείται συνήθως από βακτήρια, ιούς, παράσιτα και χημικούς ρύπους. Οι μελέτες υπογραμμίζουν επίσης ότι ο μη ασφαλής χειρισμός τροφίμων και οι περιβαλλοντικές αλλαγές εξακολουθούν να παίζουν σημαντικό ρόλο στις τροφιμογενείς νόσους παγκοσμίως.
- Συνήθεις βακτηριακές αιτίες περιλαμβάνουν τα Salmonella, Campylobacter, παθογόνα στελέχη του E. coli και Listeria, σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο “Epidemiology, Prevention and Control of Foodborne Microbial Pathogens”
- Ιοί όπως ο νοροϊός και η ηπατίτιδα Α παραμένουν σημαντικές αιτίες τροφιμογενούς νόσου
- Η κακή υγιεινή, η διασταυρούμενη επιμόλυνση, το ανεπαρκές μαγείρεμα και η ακατάλληλη αποθήκευση τροφίμων αποτελούν βασικούς παράγοντες κινδύνου
- Τα πουλερικά, τα αυγά και τα φρέσκα προϊόντα αποτελούν συχνές πηγές επιδημικών εξάρσεων
- Η κλιματική αλλαγή, το μολυσμένο νερό, η μικροβιακή αντοχή στα αντιβιοτικά και οι σύνθετες αλυσίδες εφοδιασμού τροφίμων ενδέχεται να αυξήσουν τους κινδύνους για την ασφάλεια των τροφίμων
Στο καστανό ρύζι βρέθηκε τοξικό μέταλλο που σχετίζεται με καρκίνο και αυτισμό – Προσοχή στα παιδιά
Συμπτώματα
Τα συμπτώματα της τροφικής δηλητηρίασης, ενός τύπου τροφιμογενούς νόσου, διαφέρουν ανάλογα με την αιτία. Μπορεί να εμφανιστούν μέσα σε λίγες ώρες ή ακόμη και εβδομάδες, ανάλογα με τον παράγοντα που προκάλεσε τη νόσο.
Κοινά συμπτώματα περιλαμβάνουν:
- Στομαχική διαταραχή.
- Εμετός.
- Διάρροια, μερικές φορές με αίμα.
- Πόνος και κράμπες στην κοιλιά.
- Πυρετός.
Λιγότερο συχνά, η τροφική δηλητηρίαση επηρεάζει το νευρικό σύστημα. Τότε τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:
- Θολή ή διπλή όραση.
- Πονοκέφαλο.
- Απώλεια κίνησης στα χέρια και τα πόδια, που ονομάζεται παράλυση.
- Μυρμήγκιασμα ή μούδιασμα του δέρματος.
- Αδυναμία.
Δηλητηρίαση από νοθευμένα ποτά: Ποια είναι τα συμπτώματα
Πρόληψη
Τα παρακάτω μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη της τροφικής δηλητηρίασης στο σπίτι.
Καθαριότητα
- Πλένετε καλά τα χέρια σας. Πλένετε τα χέρια σας με σαπούνι και νερό για τουλάχιστον 20 δευτερόλεπτα. Κάντε το μετά τη χρήση της τουαλέτας, πριν από το φαγητό και πριν και μετά τον χειρισμό τροφίμων.
- Πλένετε τα φρούτα και τα λαχανικά. Ξεπλένετε τα φρούτα και τα λαχανικά κάτω από τρεχούμενο νερό πριν τα καταναλώσετε, τα ξεφλουδίσετε ή τα χρησιμοποιήσετε στο μαγείρεμα.
- Πλένετε καλά τα σκεύη της κουζίνας. Πλένετε επιφάνειες κοπής, μαχαίρια και άλλα σκεύη με ζεστό νερό και σαπούνι μετά την επαφή με ωμά κρέατα ή άπλυτα φρούτα και λαχανικά.
- Καθαρίζετε το ψυγείο σας. Καθαρίζετε το εσωτερικό του ψυγείου κάθε λίγους μήνες. Φτιάξτε διάλυμα καθαρισμού με 1 κουταλιά της σούπας (14,2 γραμμάρια) μαγειρική σόδα και 1 λίτρο περίπου (0,9 λίτρα) νερό. Καθαρίστε τυχόν μούχλα που είναι ορατή στο ψυγείο ή στα λάστιχα της πόρτας. Χρησιμοποιήστε μείγμα από 1 κουταλιά της σούπας (15 χιλιοστόλιτρα) χλωρίνη σε 1 λίτρο περίπου (0,9 λίτρα) νερό.
Πρέπει να πετάξετε αμέσως τις πατάτες αν παρατηρήσετε αυτό το σημάδι, σύμφωνα με διατροφολόγο
Προετοιμασία, κατανάλωση και αποθήκευση τροφίμων
- Κρατήστε τα ωμά τρόφιμα μακριά από τα υπόλοιπα. Μην αφήνετε ωμά τρόφιμα όπως κρέας, πουλερικά, θαλασσινά και αυγά να έρχονται σε επαφή με λαχανικά, φρούτα και άλλα τρόφιμα. Αποθηκεύστε τα σε διαφορετικά σημεία στο ψυγείο και χρησιμοποιείτε ξεχωριστές επιφάνειες κοπής.
- Ξεπαγώνετε, μαγειρεύετε και αποθηκεύετε τα τρόφιμα με ασφάλεια. Μπορείτε να ξεπαγώσετε κατεψυγμένα τρόφιμα με τρεις ασφαλείς τρόπους – στον φούρνο μικροκυμάτων, στο ψυγείο κατά τη διάρκεια της νύχτας ή μέσα σε αδιάβροχο δοχείο τοποθετημένο σε κρύο νερό. Ζεσταίνετε τα περισσεύματα μέχρι η εσωτερική θερμοκρασία να φτάσει τους 74°C.
- Μην καταναλώνετε ωμό ή ανεπαρκώς μαγειρεμένο κρέας ή ψάρι. Χρησιμοποιείτε θερμόμετρο τροφίμων για να βεβαιωθείτε ότι το κρέας έχει μαγειρευτεί επαρκώς. Τα ολόκληρα κομμάτια κρέατος και τα ψάρια πρέπει να φτάνουν τουλάχιστον τους 63°C και να παραμένουν για τουλάχιστον τρία λεπτά πριν την κατανάλωση. Ο κιμάς πρέπει να φτάνει τους 71°C. Τα ολόκληρα ή αλεσμένα πουλερικά πρέπει να φτάνουν τους 74°C.
- Βάζετε τα περισσεύματα στο ψυγείο ή στην κατάψυξη. Τοποθετήστε τα αμέσως μετά το γεύμα σε σκεπασμένα δοχεία μέσα στο ψυγείο. Μπορούν να διατηρηθούν για 3 έως 4 ημέρες. Αν δεν σκοπεύετε να τα καταναλώσετε μέσα σε τέσσερις ημέρες, καταψύξτε τα αμέσως.
- Αν έχετε αμφιβολίες, πετάξτε το τρόφιμο. Αν δεν είστε βέβαιοι ότι ένα τρόφιμο έχει παρασκευαστεί, σερβιριστεί ή αποθηκευτεί με ασφάλεια, απορρίψτε το. Ακόμη κι αν φαίνεται και μυρίζει φυσιολογικό, μπορεί να μην είναι ασφαλές για κατανάλωση.
- Πετάξτε τα τρόφιμα με μούχλα. Απορρίψτε αρτοσκευάσματα με μούχλα. Πετάξτε μαλακά φρούτα και λαχανικά με μούχλα, όπως ντομάτες, μούρα ή ροδάκινα. Απορρίψτε επίσης ξηρούς καρπούς ή προϊόντα ξηρών καρπών με μούχλα. Από σκληρά τρόφιμα με χαμηλή υγρασία, όπως καρότα, πιπεριές και σκληρά τυριά, μπορείτε να αφαιρέσετε τη μούχλα κόβοντας τουλάχιστον 2,5 εκατοστά γύρω από το σημείο που έχει προσβληθεί.
Πόση ώρα μπορεί να μείνει το φαγητό εκτός ψυγείου – Τι συμβουλεύει ειδικός του Κλίβελαντ
Πότε να επισκεφθείτε γιατρό
Βρέφη και παιδιά
Οι εμετοί και η διάρροια μπορούν γρήγορα να προκαλέσουν αφυδάτωση στα βρέφη και τα παιδιά. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή νόσο.
Καλέστε ιατρό εάν το παιδί σας έχει εμετούς και διάρροια μαζί με οποιοδήποτε από τα παρακάτω:
- Αλλαγές στον τρόπο σκέψης ή συμπεριφοράς.
- Έντονη δίψα.
- Ελάχιστη ή καθόλου ούρηση.
- Αδυναμία ή ζάλη.
- Διάρροια που διαρκεί περισσότερο από μία ημέρα.
- Συχνούς εμετούς.
- Κόπρανα με αίμα ή πύον.
- Έντονο πόνο στην κοιλιά ή στο ορθό.
- Οποιονδήποτε πυρετό σε παιδιά κάτω των 2 ετών.
- Πυρετό 38,9°C ή υψηλότερο σε μεγαλύτερα παιδιά.
- Ιστορικό άλλων ιατρικών παθήσεων.
Ποιος είναι ο σωστός τρόπος για να ξαναζεστάνετε το φαγητό – Έτσι δεν θα πάθετε δηλητηρίαση
Ενήλικες
Επισκεφθείτε ιατρό ή αναζητήστε επείγουσα ιατρική φροντίδα εάν έχετε:
- Συμπτώματα από το νευρικό σύστημα, όπως θολή όραση, μυϊκή αδυναμία και μυρμήγκιασμα στο δέρμα.
- Αλλαγές στη σκέψη ή τη συμπεριφορά.
- Πυρετό 39,4°C ή υψηλότερο.
- Συχνούς εμετούς.
- Διάρροια που διαρκεί περισσότερο από τρεις ημέρες.
- Συμπτώματα αφυδάτωσης, όπως έντονη δίψα, ξηροστομία, ελάχιστη ή καθόλου ούρηση και αίσθημα αδυναμίας, ζάλης ή λιποθυμικής τάσης.
Πηγές: Mayo Clinic, MDPI, CDC, PMC, ScienceDirect, Springer, ResearchGate