Ανακαλύψτε τα ήθη, τα έθιμα και τις παραδόσεις που υπάρχουν για τη βασιλόπιτα. Ποια διαφορετικά είδη υπάρχουν και πόσες θερμίδες έχει το κομμάτι;
Στομαχικά προβλήματα: Ποιοι είναι οι «ένοχοι» στο γιορτινό τραπέζι – Πώς να το αποφύγουμε
Τι είναι η βασιλόπιτα
Η βασιλόπιτα είναι η παραδοσιακή πίτα που παρασκευάζεται από χριστιανούς σε ορισμένες χώρες την παραμονή της Πρωτοχρονιάς και κόβεται μετά την αλλαγή του χρόνου. Υπάρχουν τρεις βασικές εκδοχές της βασιλόπιτας
- η πολίτικη,
- το τσουρέκι και
- το κέικ.
Κοινό χαρακτηριστικό όλων είναι ότι περιέχουν αυγά, βούτυρο και γάλα. Η πολίτικη βασιλόπιτα παρασκευάζεται με προζύμι και ξεχωρίζει για το άρωμα της μαστίχας και του μαχλεπιού, τα οποία προστίθενται αλεσμένα και αναδεικνύουν τη γεύση της.
Στα κύρια υλικά της πολίτικης βασιλόπιτας περιλαμβάνονται το αλεύρι, η ζάχαρη, το βούτυρο, το γάλα, το προζύμι, τα αυγά, η μαστίχα, το μαχλέπι, ο γλυκάνισος και το σουσάμι που χρησιμοποιείται για την επιφάνεια. Σε αντίθεση με άλλα είδη, δεν στεγνώνει εύκολα και μπορεί να διατηρηθεί άνετα έως και δέκα ημέρες.
Συνιστάται να φυλάσσεται στην ψωμιέρα και να σερβίρεται σε λεπτές φέτες, καθώς είναι ιδιαίτερα χορταστική. Από διατροφικής άποψης, περιέχει κορεσμένα λιπαρά από ζωικά προϊόντα, υδατάνθρακες και ζάχαρη, ενώ προσφέρει και αντιοξειδωτικά στοιχεία χάρη στα μπαχαρικά της. Στη γεύση της κυριαρχούν έντονα τα αρώματα των μπαχαρικών.
Η «πολίτικη» βασιλόπιτα συναντάται κυρίως σε περιοχές της Ελλάδας όπου εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από την Κωνσταντινούπολη και τη Μικρά Ασία, ενώ σε άλλες περιοχές επικρατούν διαφορετικοί τρόποι παρασκευής, με παραλλαγές στα μπαχαρικά και τα υλικά.
Γιατί φτιάχνουμε βασιλόπιτα για την Πρωτοχρονιά – Ιστορία και παράδοση
Η βασιλόπιτα είναι ένα πρωτοχρονιάτικο έθιμο με βαθιές ρίζες στη χριστιανική και λαϊκή παράδοση. Συνδέεται με τον Άγιος Βασίλειος ο Μέγας, ο οποίος, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, μοίρασε στους κατοίκους της Καισαρείας άρτους μέσα στους οποίους είχε τοποθετήσει νομίσματα, ώστε ο καθένας να πάρει πίσω ό,τι του ανήκε. Από αυτή την αφήγηση προέρχεται το έθιμο του φλουριού, που συμβολίζει την ευλογία και την καλοτυχία για τη νέα χρονιά.
Το δημοφιλές χριστουγεννιάτικο δώρο που μπορεί να σας αρρωστήσει – Τι προκαλεί στον οργανισμό
Παράλληλα, η βασιλόπιτα λειτουργεί ως πράξη συλλογικότητας και καλής αρχής. Κόβεται την 1η Ιανουαρίου, ημέρα εορτής του Αγίου Βασιλείου, και μοιράζεται στην οικογένεια ή στην κοινότητα, με τα πρώτα κομμάτια να αφιερώνονται συμβολικά στο σπίτι και στους ανθρώπους του. Το έθιμο θεωρείται ότι ενσωματώνει και παλαιότερα στοιχεία εορτασμών του νέου έτους, μετασχηματισμένα μέσα στο χριστιανικό πλαίσιο, διατηρώντας μέχρι σήμερα τον χαρακτήρα της ευχής για υγεία, ευημερία και συνοχή.
Τα διαφορετικά είδη της βασιλόπιτας
Η βασιλόπιτα τύπου τσουρέκι γίνεται με αλεύρι, ζάχαρη, βούτυρο, γάλα, μαγιά, αυγά, και ξύσμα πορτοκαλιού. Μοιάζει αρκετά με το πασχαλινό τσουρέκι με τη διαφορά ότι έχει συνήθως λιγότερα αυγά και ότι δεν πλέκεται πλεξούδα, όπως το τσουρέκι. Διατηρείται 4 μέρες γιατί μετά ξεραίνεται. Περιέχει λίγο παραπάνω ζάχαρη συνήθως σε σχέση με την πολίτικη.
Τέλος, η βασιλόπιτα τύπου κέικ γίνεται με αλεύρι, ζάχαρη, βούτυρο, μπέικιν πάουντερ, κονιάκ, αυγά, ξύσμα πορτοκαλιού και βανίλια. Δεν διαφέρει πολύ από το απλό κέικ και αν πετύχει είναι αφράτη και νόστιμη. Δεν περιέχει γάλα όπως οι άλλοι δύο τύποι βασιλόπιτας, ενώ διατηρείται για μια εβδομάδα περίπου.
Κοινό χαρακτηριστικό όλων των τύπων πάντως είναι ότι στο εσωτερικό τους τοποθετείται το λεγόμενο φλουρί, ένα νόμισμα, συνήθως κοινό ή σε κάποιες περιπτώσεις χρυσό ή ασημένιο.
Στη δυτική Μακεδονία συχνά η βασιλόπιτα είναι μια τυρόπιτα ή πρασόπιτα. Στην επαρχία, ανάλογα με το έθιμο, τοποθετείται στο εσωτερικό της βασιλόπιτας μικρό κομμάτι ελιάς ή τυρί καθώς πιστεύεται ότι αυτό θα φέρει καλή τύχη στην παραγωγή. Συχνά γράφεται πάνω στη βασιλόπιτα ο αριθμός του νέου έτους, με ζάχαρη ή αμύδγαλα.
Πόσες θερμίδες έχει;
- Βασιλόπιτα κέικ (1 κομμάτι): 420 θερμίδες
- Βασιλόπιτα πολίτικη (1 κομμάτι): 380 θερμίδες
- Βασιλόπιτα τσουρέκι (1 κομμάτι): 255 θερμίδες
Μελομακάρονα, άγχος και ύπνος: Τι συμβαίνει στις ορμόνες των γυναικών τις γιορτές
Έχει διατροφικά οφέλη;
Με βάση τα συστατικά της ορισμένα από τα οφέλη της συνίστανται στα εξής:
- Αυγά: Τα αυγά είναι μια καλή πηγή πρωτεΐνης, η οποία είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη και τη διατήρηση των μυών. Τα αυγά περιέχουν επίσης βιταμίνες και μέταλλα, όπως βιταμίνη Α, βιταμίνη D, βιταμίνη Β12, σίδηρο και ψευδάργυρο.
- Γάλα: Το γάλα είναι μια καλή πηγή πρωτεΐνης, ασβεστίου και άλλων θρεπτικών συστατικών. Το γάλα περιέχει επίσης βιταμίνες και μέταλλα, όπως βιταμίνη D, βιταμίνη Β12, φώσφορο και κάλιο.
- Βούτυρο: Το βούτυρο είναι μια καλή πηγή λίπους, το οποίο είναι απαραίτητο για την καλή λειτουργία του οργανισμού. Το βούτυρο περιέχει επίσης βιταμίνες και μέταλλα, όπως βιταμίνη Α, βιταμίνη D και βιταμίνη Β12.
- Μπαχαρικά: Η κανέλα και τα άλλα μπαχαρικά που περιέχει αποτελούν μια καλή πηγή αντιοξειδωτικών, τα οποία βοηθούν στην προστασία του οργανισμού από τις ελεύθερες ρίζες.