Οι αρτηρίες μεταφέρουν αίμα πλούσιο σε οξυγόνο σε όλο το σώμα, αλλά με την πάροδο του χρόνου μπορεί να στενέψουν ή να φράξουν λόγω συσσώρευσης πλάκας που αποτελείται από χοληστερίνη, λιπίδια, ασβέστιο, κυτταρικά απόβλητα και υλικά που συμμετέχουν στην πήξη του αίματος. Ποια τα σημάδια ότι έχουν φράξει και πώς να προστατευθείτε.
Τι προκαλεί την αρτηριακή πλάκα; Βασικοί παράγοντες κινδύνου, συμπτώματα και τρόποι διαχείρισης
Αυτή η διαδικασία, γνωστή ως αθηροσκλήρωση, μπορεί να μειώσει τη ροή του αίματος και να αυξήσει σημαντικά τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής, εγκεφαλικού επεισοδίου και θανάτου.
Αν και η ακριβής αιτία δεν είναι πλήρως κατανοητή, ο σχηματισμός πλάκας συνδέεται με βλάβη στα τοιχώματα των αρτηριών και με αρκετούς καλά τεκμηριωμένους παράγοντες κινδύνου.
Αυτοί περιλαμβάνουν υψηλή LDL («κακή») χοληστερόλη, χαμηλή HDL («καλή») χοληστερόλη, υψηλή αρτηριακή πίεση, κάπνισμα τσιγάρων, διαβήτη, αυξημένα επίπεδα σακχάρου στο αίμα, παχυσαρκία, καθιστικό τρόπο ζωής, στρες και οικογενειακό ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου.
Η συσσώρευση πλάκας μπορεί να ξεκινήσει ήδη από την παιδική ή εφηβική ηλικία και να εξελίσσεται σταδιακά για δεκαετίες πριν προκαλέσει σοβαρά προβλήματα υγείας.
Ποιοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν αρτηριακή πλάκα
Η έρευνα δείχνει ότι ο κίνδυνος αρτηριακής πλάκας (αθηροσκλήρωσης) είναι υψηλότερος σε άτομα με συνδυασμό γνωστών παραγόντων καρδιαγγειακού κινδύνου και ορισμένων γενετικών κινδύνων.
- Υψηλή LDL («κακή») χοληστερόλη – σημαντικός παράγοντας ανάπτυξης πλάκας στις αρτηρίες, σύμφωνα με άρθρο του 2025 με τίτλο «Atherosclerotic plaque, cardiovascular risk, and lipid-lowering strategies: a narrative review».
- Υψηλή αρτηριακή πίεση – μπορεί να προκαλέσει βλάβη στα τοιχώματα των αρτηριών και να καταστήσει πιο πιθανό τον σχηματισμό πλάκας.
- Διαβήτης – αυξάνει τη φλεγμονή και επιταχύνει την ανάπτυξη πλάκας.
- Κάπνισμα – προάγει τη βλάβη των αρτηριών και την αστάθεια της πλάκας.
- Παχυσαρκία – συνδέεται με φλεγμονή, αντίσταση στην ινσουλίνη και μη υγιή επίπεδα χοληστερίνης που ευνοούν τον σχηματισμό πλάκας.
- Μεγαλύτερη ηλικία – ο κίνδυνος αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου, καθώς οι αρτηρίες εκτίθενται στη χοληστερίνη, τη φλεγμονή και τη μηχανική καταπόνηση.
- Υψηλή λιποπρωτεΐνη(a) [Lp(a)] – κληρονομικός παράγοντας κινδύνου που σχετίζεται με αυξημένο σχηματισμό πλάκας και αυξημένο κίνδυνο καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικού επεισοδίου.
Ποιοι είναι οι κίνδυνοι της αρτηριακής πλάκας και των φραγμένων αρτηριών;
Οι κίνδυνοι για την υγεία από την αρτηριακή πλάκα εξαρτώνται από το σημείο όπου εμφανίζεται η συσσώρευση. Όταν η πλάκα συσσωρεύεται στις αρτηρίες που τροφοδοτούν την καρδιά με αίμα, μπορεί να οδηγήσει σε στεφανιαία νόσο, η οποία μπορεί να προκαλέσει πόνο στο στήθος, δύσπνοια και να αυξήσει τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής.
Κρύα πόδια, ζάλη και πόνος στο περπάτημα – Πότε μπορεί να δείχνουν αθηροσκλήρωση
Η πλάκα στις καρωτιδικές αρτηρίες, οι οποίες τροφοδοτούν τον εγκέφαλο με αίμα, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.
Όταν η πλάκα αναπτύσσεται στις αρτηρίες που μεταφέρουν αίμα στα πόδια, μπορεί να προκαλέσει περιφερική αρτηριακή νόσο, μειώνοντας τη ροή του αίματος και την παροχή οξυγόνου στα άκρα και ενδεχομένως οδηγώντας σε πόνο, μούδιασμα, λοιμώξεις ή άλλες επιπλοκές.
Προκαλούν συμπτώματα οι φραγμένες αρτηρίες;
Οι φραγμένες αρτηρίες συχνά αναπτύσσονται σιωπηρά και μπορεί να μην προκαλέσουν συμπτώματα μέχρι να συμβεί ένα σοβαρό συμβάν, όπως καρδιακή προσβολή ή εγκεφαλικό επεισόδιο.
Ωστόσο, όταν μια αρτηρία στενέψει σημαντικά, τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:
- Πόνο στο στήθος (στηθάγχη)
- Δύσπνοια
- Αίσθημα παλμών
- Αδυναμία ή ζάλη
- Ναυτία
- Εφίδρωση
Η μειωμένη ροή αίματος προς την καρδιά είναι κοινή αιτία στηθάγχης
Στην καρωτιδική νόσο, μπορεί να εμφανιστούν παροδικά επεισόδια που μοιάζουν με εγκεφαλικό, γνωστά ως παροδικά ισχαιμικά επεισόδια (TIAs).
Περιφερική αρτηριοπάθεια: Πώς γίνεται η διάγνωση και ποιες είναι οι νέες θεραπευτικές επιλογές
Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:
- Αδυναμία ή μούδιασμα στη μία πλευρά του σώματος
- Αδυναμία κίνησης ενός χεριού ή ποδιού
- Απώλεια όρασης στο ένα ή και στα δύο μάτια
- Δυσαρθρία ή ασαφής ομιλία
Η περιφερική αρτηριακή νόσος μπορεί να προκαλέσει
- Πόνο στα πόδια
- Έντονο πονοκέφαλο χωρίς προφανή αιτία
- Αργή επούλωση τραυματισμών στα πόδια ή στα πέλματα
- Κρύα πόδια
- Γάγγραινα
Υπάρχουν εξετάσεις για τις φραγμένες αρτηρίες;
Οι γιατροί μπορεί να συστήσουν διαφορετικές εξετάσεις ανάλογα με τα συμπτώματα και το ιατρικό ιστορικό ενός ατόμου.
Οι συνηθισμένες διαγνωστικές εξετάσεις περιλαμβάνουν:
- Έλεγχο χοληστερόλης
- Ακτινογραφία θώρακος
- Αξονική τομογραφία
- Υπερηχογράφημα
- Υπερηχοκαρδιογράφημα
- Δοκιμασία κόπωσης καρδιάς
- Ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ)
- Μαγνητική τομογραφία ή σάρωση PET
- Αγγειογράφημα
Πρέπει να πάρετε στατίνες; Το 10λεπτο τεστ που δείχνει αν πρέπει να το κάνετε
Πώς αντιμετωπίζονται οι φραγμένες αρτηρίες;
Η θεραπεία εξαρτάται από τη σοβαρότητα της πάθησης και τους ατομικούς παράγοντες κινδύνου.
Αλλαγές στον τρόπο ζωής
- Υιοθέτηση διατροφής χαμηλής σε κορεσμένα λιπαρά, χοληστερίνη, σάκχαρα και επεξεργασμένους υδατάνθρακες
- Αύξηση της κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών
- Διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους
- Αποφυγή καπνίσματος
- Τακτική άσκηση
- Διαχείριση του στρες
- Έλεγχος της αρτηριακής πίεσης, της χοληστερίνης και των επιπέδων σακχάρου στο αίμα
Επεμβάσεις και χειρουργική αντιμετώπιση
- Τοποθέτηση stent: Ένας μικρός σωλήνας τοποθετείται μέσα σε μια αρτηρία για να τη διατηρεί ανοιχτή και να εξασφαλίζει τη ροή του αίματος.
- Εγχείρηση bypass: Υγιή αιμοφόρα αγγεία χρησιμοποιούνται για να παρακάμψουν μια φραγμένη αρτηρία και να ανακατευθύνουν τη ροή του αίματος.
- Αγγειοπλαστική με μπαλόνι: Ένα μικρό μπαλόνι χρησιμοποιείται για τη διάνοιξη μιας στενωμένης αρτηρίας και τη βελτίωση της ροής του αίματος.
Αρτηριακή πίεση 135/90; Οι 3 τρόποι που τη μειώνουν εύκολα
Φάρμακα
- Φάρμακα για τη μείωση της χοληστερίνης
- Φάρμακα για την αρτηριακή πίεση
- Ασπιρίνη και άλλα αντιπηκτικά φάρμακα που συμβάλλουν στη μείωση του κινδύνου σχηματισμού θρόμβων αίματος
Πηγές: WebMD, PMC, PMC, PMC, PMC, Archives of Medical Science