Μια 70χρονη εξηγεί γιατί το σπίτι της παραμένει συνεχώς ακατάστατο, αποκαλύπτοντας έναν σοβαρό λόγο πίσω από την κατάσταση, που οι άλλοι συχνά παρερμηνεύουν ως τεμπελιά ή ακαθαρσία.
Τι μπορεί να βελτιώσει την ψυχική μας υγεία-Τα μυστικά της ψυχικής ευεξίας
Η ακαταστασία ήταν η αρχή για ένα πρόβλημα που είχε τις ρίζες του στην παιδική ηλικία
Η Jess, δεν είναι το πραγματικό της όνομα, πέρασε μια ταραγμένη παιδική ηλικία, η οποία, όπως είπε, εκδηλώθηκε στην ενήλικη ζωή ως «παραλυτικό άγχος» όταν ερχόταν αντιμέτωπη με δύσκολες καταστάσεις.
«Αισθάνομαι πως το περιβάλλον μου ήταν πάντα εκτός ελέγχου και αυτό είναι μέρος του προβλήματος», εξήγησε. «Είναι μια αδυναμία να διαχειριστώ τα πράγματα».
Η Jess, που ζει στο βόρειο Μπρίστολ, είπε πως το πρόβλημά της με την ακαταστασία ξεκίνησε αθώα, με τη συλλογή βιβλίων σε μια προσπάθεια να γίνει πιο «ανεξάρτητη», όταν μετακόμισε στο πανεπιστήμιο για να ξεφύγει από τη δύσκολη οικογενειακή της ζωή.
Με τα χρόνια, η συλλογή αυτή μεταμορφώθηκε σε μια ακαταστασία που ήταν πλέον πολύ «συντριπτική» για να την αντιμετωπίσει. Κάθε δωμάτιο του διαμερίσματός της ξεχείλιζε από κουτιά με έγγραφα, τρόφιμα, συσκευασίες και ρούχα.
Μια φορά, οι γονείς της εμφανίστηκαν απρόσμενα στην πόρτα για μια έκπληξη, αλλά εκείνη δεν άντεχε να τους αφήσει να μπουν.
«Ένιωσα φριχτά, ήμουν τόσο ντροπιασμένη» είπε. «Σε εκείνη τη στιγμή, ένιωσα τον πόνο του να μην μπορώ να είμαι αυτό που θέλω να είμαι», δήλωσε στο BBC.
Η Jess, που βρίσκεται πλέον στη δεκαετία των 70, μπαίνει σε «κατάσταση πανικού» κάθε φορά που χτυπάει το κουδούνι και δεν επιτρέπει σε κανέναν να μπει στο σπίτι της από φόβο για ντροπή και κριτική.
Περιέγραψε τον «τρόμο» που αισθάνεται όταν κάνει νέους φίλους, μήπως περιμένουν να ανταποδώσει την πρόσκληση και επιλέγει προσεκτικά τα λόγια της για να μην αποκαλύψει το «χάος» που αποκαλεί σπίτι.
«Είναι μια εξαιρετικά οδυνηρή και περιοριστική κατάσταση», εξήγησε. «Έχει τεράστιο αντίκτυπο σε κάθε πτυχή της ζωής μου. Κάποιος που έρχεται απ’ έξω, χωρίς κατανόηση, μπορεί να νομίσει ότι είμαστε τεμπέληδες, βρώμικοι ή άπληστοι. Αλλά δεν είναι επιλογή τρόπου ζωής, είναι θέμα ψυχικής υγείας».
Τι δείχνει το επάγγελμα μας για την ψυχική μας υγεία – Νέα αποκαλυπτική μελέτη
Τι είναι η διαταραχή της αποθησαύρισης;
Η διαταραχή της αποθησαύρισης, που μέρος της οποίας είναι η ακαταστασία, αναγνωρίστηκε ως μια σύνθετη ψυχική κατάσταση το 2013.
Υπολογίζεται ότι μεταξύ 2% και 5% του πληθυσμού μόνο στο Ηνωμένου Βασιλείου επηρεάζεται από τη διαταραχή αυτή, δηλαδή περίπου 1,2 εκατομμύρια άνθρωποι.
Ορίζεται, σύμφωνα με το Cleveland Clinic, ως η παρόρμηση να αποκτά κανείς υπερβολικά μεγάλο αριθμό αντικειμένων και η ανικανότητα να τα απομακρύνει, ακόμη και όταν δεν έχουν καμία πρακτική χρήση ή οικονομική αξία.
Σύμφωνα με το Εθνικό Σύστημα Υγείας του Ην. Βασιλείου (NHS), η συσσώρευση γίνεται σημαντικό πρόβλημα όταν επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα ζωής του ατόμου, προκαλεί σημαντική ψυχολογική δυσφορία και εμποδίζει την καθημερινή του λειτουργία.
Ο James Hicks, 41 ετών, θεραπευτής γνωσιακής συμπεριφορικής θεραπείας (CBT) στο Nosa στο Staple Hill, εργάζεται σε έρευνα και θεραπεία για ένα ευρύ φάσμα θεμάτων ψυχικής υγείας, όπως η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή (OCD), η συσσώρευση και οι συγκεκριμένες φοβίες.
Ο James είπε ότι συχνά η διαταραχή προέρχεται από έναν «ενισχυμένο συναισθηματικό δεσμό» με τα αντικείμενα.
«Όταν κοιτάξεις πιο βαθιά στο παρελθόν κάποιου, πολύ συχνά θα διαπιστώσεις ότι οι σημαντικοί άνθρωποι στη ζωή του τον μεταχειρίστηκαν με τρόπο λιγότερο από επιθυμητό», ανέφερε.
«Πώς θα ένιωθες αν είχες αξία και σημασία αλλά κάποιος απλώς σε απέρριπτε; Αυτό θα ήταν φρικτό, έτσι δεν είναι; Πιστεύουν ότι είναι υπεύθυνοι για την ευημερία των αντικειμένων τους και αν τα πετάξουν, τους κάνουν κακό».
«Αν κάθε φορά που έβγαζες τα σκουπίδια ένιωθες ότι αποχωρίζεσαι από ένα αγαπημένο μέλος της οικογένειας, τότε ίσως να μπορείς να φανταστείς πώς είναι να ζεις με διαταραχή συσσώρευσης», πρόσθεσε.
Η ψυχική υγεία είναι ένα θέμα που μας αφορά όλους
«Ξετυλίγοντας τις ρίζες»
Η Jess πλέον έχει καλύτερη κατανόηση του τι προκαλεί τις τάσεις ακαταστασίας, αλλά λέει πως «ήταν ένα μακρύ ταξίδι».
«Είναι πολύ δύσκολο για άτομα με διαταραχή συσσώρευσης να κατανοήσουν γιατί κάνουν αυτά που κάνουν, γιατί ζουν με αυτόν τον τρόπο», εξήγησε.
«Δεν βγάζει κανένα νόημα και είναι δύσκολο να ξετυλίξεις τις ρίζες».
Ο Horace προέτρεψε τον κόσμο να αντιμετωπίζει τα άτομα με τη διαταραχή με «καλοσύνη, υπομονή, σεβασμό και ενσυναίσθηση» και να τους επιτρέπουν να έχουν τον έλεγχο.
«Ακόμα κι αν δεν μπορείτε να το καταλάβετε, μην τους κρίνετε», παρακάλεσε.
«Προσπαθήστε να τους στηρίξετε με ενθάρρυνση, όχι λέγοντάς τους απλώς “δεν είναι αυτός τρόπος ζωής”».