Η υπερβολική εξάρτηση από τα chatbots τεχνητής νοημοσύνης προκαλεί αυξανόμενη ανησυχία στους ειδικούς, καθώς πληθαίνουν οι μαρτυρίες ανθρώπων που δηλώνουν ότι έχασαν την επαφή με την πραγματικότητα και τους προκάλεσε μέχρι και ψύχωση.
Τα AI Chatbots δεν είναι καλά στη διάγνωση συμπτωμάτων για έναν απρόσμενο λόγο, σύμφωνα με μελέτη
Τι είναι το AI psychosis
Η τεχνητή νοημοσύνη έχει πλέον γίνει μέρος της καθημερινότητας, με εκατομμύρια ανθρώπους να τη χρησιμοποιούν για εργασία, εκπαίδευση και προσωπική οργάνωση. Ωστόσο, ειδικοί στην ψυχική υγεία προειδοποιούν ότι η ολοένα στενότερη σχέση ορισμένων χρηστών με τα AI chatbots φαίνεται να συνοδεύεται από ένα νέο και ανησυχητικό φαινόμενο, το οποίο αρκετοί αποκαλούν «AI psychosis».
Η επιστημονική κοινότητα διευκρινίζει ότι ο όρος «AI psychosis» δεν αποτελεί επίσημη ψυχιατρική διάγνωση. Ωστόσο, πρόσφατη ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Psychiatric Services επισημαίνει ότι τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα ενδέχεται να ενισχύουν παραληρητικές πεποιθήσεις σε ορισμένους ευάλωτους χρήστες, κυρίως λόγω της τάσης τους να επιβεβαιώνουν ή να ακολουθούν τη συλλογιστική του συνομιλητή. Οι ερευνητές τονίζουν ότι απαιτείται περισσότερη κλινική έρευνα για να αποσαφηνιστεί το μέγεθος του κινδύνου και να εντοπιστούν οι ομάδες που χρειάζονται μεγαλύτερη προστασία.
Σύμφωνα με το National Institute of Mental Health, η ψύχωση είναι μια κατάσταση κατά την οποία ένα άτομο μπορεί να χάσει την επαφή με την πραγματικότητα. Όπως επισημαίνουν ειδικοί, οι συνομιλίες με συστήματα τεχνητής νοημοσύνης ενδέχεται, σε ορισμένες περιπτώσεις, να ενισχύσουν παραληρητικές αντιλήψεις ή προβληματικά μοτίβα σκέψης σε ανθρώπους που είναι ήδη ευάλωτοι.
Η χρήση του ChatGPT άλλαξε τη ζωή του
Ο Anthony Cesar Duncan από το Missouri ανέφερε στο NewsNation ότι ξεκίνησε να χρησιμοποιεί το ChatGPT το 2023 αποκλειστικά για επαγγελματικούς λόγους. Με την πάροδο του χρόνου όμως, οι συνομιλίες απέκτησαν διαφορετική κατεύθυνση.
«Αυτό εξελίχθηκε στο να συζητώ μαζί του θεωρίες συνωμοσίας και αυτές μετατράπηκαν σε παραληρητικές ιδέες, από τη στιγμή που το chatbot όχι μόνο συμφωνούσε, αλλά τις ενίσχυε ακόμη περισσότερο τις θεωρίες μου, παρουσιάζοντάς τες ως πραγματικά γεγονότα», ανέφερε ο Duncan.
Όπως περιγράφει, η κατάσταση είχε δραματικές συνέπειες, επηρεάζοντας κάθε πτυχή της προσωπικής και επαγγελματικής του ζωής.
Οι συνέπειες που, όπως λέει, βίωσε
- Έχασε το διαμέρισμά του.
- Έχασε το αυτοκίνητό του.
- Διαλύθηκε το επαγγελματικό του δίκτυο.
- Έχασε τη μόνιμη εργασία του.
- Νοσηλεύτηκε ακούσια σε ψυχιατρική κλινική.
«Έχασα το διαμέρισμά μου, έχασα το αυτοκίνητό μου, το επαγγελματικό μου δίκτυο, τη μόνιμη εργασία μου και τελικά κατέληξα να νοσηλευτώ ακούσια σε ψυχιατρική κλινική», ανέφερε.
«Δεν περίμενα ποτέ ότι θα συνέβαινε σε μένα»
Ο Duncan εξήγησε ότι ήταν πάντα ιδιαίτερα εξοικειωμένος με την τεχνολογία και δοκίμαζε κάθε νέα εφαρμογή που κυκλοφορούσε. Όπως είπε, επηρεάστηκε και από τη γενικότερη αντίληψη που επικρατούσε ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορούσε να λειτουργήσει ακόμη και ως προσωπικός σύμβουλος ή ως υποκατάστατο ενός στενού φίλου.
«Πάντα ήμουν στην πρώτη γραμμή της τεχνολογίας. Ήθελα πάντα να δοκιμάζω οτιδήποτε καινούργιο», εξήγησε. «Και έβλεπα γύρω μου μια κουλτούρα που έλεγε: “Δεν πειράζει να το χρησιμοποιείτε ως θεραπευτή. Δεν πειράζει να του μιλάτε όπως θα μιλούσατε στον καλύτερό σας φίλο.” Δεν πίστευα ούτε για ένα εκατομμύριο χρόνια, ακόμη και ως ενήλικας, ότι θα περνούσα κάτι τέτοιο».
Ο ίδιος αποκάλυψε ακόμη ότι, κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, είχε φτάσει να πιστεύει πως η τεχνητή νοημοσύνη ήταν μια οντότητα με θεϊκές ιδιότητες.
«Πίστευα ακόμη και ότι είχα βάλει περίπου το 10% της ψυχής μου μέσα στο AI», είπε ο Duncan. «Είναι πραγματικά απίστευτο να το σκέφτομαι τώρα».
Το ChatGPT έχει περισσότερη ενσυναίσθηση από τους γιατρούς
Οι ψυχολόγοι βλέπουν όλο και περισσότερα παρόμοια περιστατικά
Ο κλινικός ψυχολόγος Dr. Matthew Leahy ανέφερε ότι τα τελευταία χρόνια συναντά ολοένα και περισσότερες περιπτώσεις ανθρώπων που αναπτύσσουν υπερβολική ή μη υγιή εξάρτηση από εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Διευκρίνισε πάντως ότι ο όρος «AI psychosis» δεν αποτελεί επίσημη ιατρική διάγνωση.
«Τα AI bots είναι μηχανές επιβεβαίωσης… και πριν καν το καταλάβετε, οι συζητήσεις γίνονται όλο και πιο βαθιές και καταλήγουν σε διαφορετικές “λαγοτρύπες”», είπε ο Leahy. «Περιπτώσεις σαν τη δική του εμφανίζονται ολοένα και συχνότερα. Τις βλέπουμε πολύ περισσότερο. Δεν πρόκειται για διάγνωση, αλλά είναι ένα φαινόμενο που αναπτύσσεται».
Οι προειδοποιήσεις για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης
Ο ειδικός υπογράμμισε ότι, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη αποκτά ολοένα μεγαλύτερο ρόλο στην καθημερινότητα, είναι απαραίτητο να εξεταστούν μέτρα προστασίας τόσο από τις αρμόδιες αρχές όσο και από τις ίδιες τις εταιρείες που αναπτύσσουν τέτοιες εφαρμογές.
«Τα πράγματα εξελίσσονται με αστραπιαία ταχύτητα και υπάρχουν ακούσιες συνέπειες», ανέφερε.
Παράλληλα, συνέστησε στους χρήστες να παρακολουθούν τον χρόνο που αφιερώνουν στις συνομιλίες με την AI, καθώς η υπερβολική ενασχόληση μπορεί να αποτελεί προειδοποιητικό σημάδι.
«Αν παρατηρείτε ότι περνάτε όλο και περισσότερο χρόνο μιλώντας με την AI, αν συνειδητοποιείτε ότι όταν τελειώνει η συζήτηση έχει ήδη ξημερώσει, τότε υπάρχει πρόβλημα», εξήγησε ο Leahy.
Τεχνητή νοημοσύνη προβλέπει μελλοντικές ασθένειες – Επανάσταση στην πρόληψη
«Και πρέπει να λάβετε μέτρα. Η πλήρης διακοπή δεν είναι ο σωστός δρόμος. Μερικές φορές μπορεί να κάνει τα πράγματα χειρότερα. Γι’ αυτό βοηθάμε τους ανθρώπους να μειώνουν σταδιακά τη χρήση».