Οι αρρυθμίες μπορούν να πυροδοτηθούν από καθημερινούς παράγοντες όπως το άγχος, η άσκηση, η καφεΐνη ή οι ορμονικές αλλαγές, καθώς και από ιατρικές παθήσεις όπως προβλήματα στον θυρεοειδή ή διαταραχές του καρδιακού ρυθμού. Πότε μπορεί να είναι επικίνδυνα τα φτερουγίσματα στην καρδιά;
Καρδιά: Το συμπλήρωμα που καθαρίζει τις αρτηρίες – Μπορεί να αναστρέψει σπάνια στεφανιαία νόσο
Αρρυθμίες: Τι αίσθηση έχουν, ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο και τι μπορεί να τις προκαλεί
Οι αρρυθμίες μπορεί να προκαλέσουν ανησυχία. Μπορεί να νιώσετε την καρδιά σας να χτυπά δυνατά, να φτερουγίζει γρήγορα ή να φαίνεται ότι «χάνει» παλμούς, δημιουργώντας μια ξαφνική επίγνωση του καρδιακού σας ρυθμού. Πολλοί περιγράφουν αυτά τα συναισθήματα ως τρομακτικά. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ωστόσο, οι αρρυθμίες δεν είναι σοβαρές και σπάνια απαιτούν θεραπεία.
Η κατανόηση του τι σημαίνουν αυτές οι αισθήσεις και η αναγνώριση των κοινών παραγόντων που τις πυροδοτούν μπορεί να σας βοηθήσει να παραμείνετε ψύχραιμοι αν συμβούν. Μπορεί επίσης να σας βοηθήσει να αποφασίσετε πότε είναι σκόπιμο να επικοινωνήσετε με τον γιατρό σας για περαιτέρω αξιολόγηση.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο να εμφανίσουν αρρυθμίες;
Ορισμένες ομάδες είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν αρρυθμίες, ειδικά όταν αυτές συνδέονται με διαταραχές του καρδιακού ρυθμού. Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο «Assessment of palpitations in patients with frequent premature ventricular contractions», μόνο ένας στους τρεις ασθενείς με συχνούς έκτακτους καρδιακούς παλμούς ένιωθε πραγματικά αρρυθμίες που αντιστοιχούσαν άμεσα σε αυτούς τους ακανόνιστους χτύπους. Η μελέτη διαπίστωσε ότι ορισμένα μοτίβα αυτών των έκτακτων παλμών ήταν πιο πιθανό να προκαλέσουν αισθητά συμπτώματα, ενώ πολλοί συνέβαιναν χωρίς οι ασθενείς να τους αισθάνονται καθόλου.
Άλλες έρευνες δείχνουν ότι οι γυναίκες αναφέρουν αρρυθμίες πιο συχνά από τους άνδρες (περίπου 18,7% έναντι 8,1%). Ο κίνδυνος αυξάνεται επίσης με την ηλικία, ιδιαίτερα λόγω παθήσεων όπως η κολπική μαρμαρυγή, αν και οι νεότεροι ενήλικες διαγιγνώσκονται όλο και συχνότερα. Άτομα με γνωστές διαταραχές ρυθμού, συχνές PVCs (πρόωρες κοιλιακές συστολές) ή δομικά καρδιακά προβλήματα διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο.
Η υπνική άπνοια σχετίζεται επίσης στενά με τις αρρυθμίες. Το στρες, το άγχος και οι διεγερτικές ουσίες όπως η καφεΐνη μπορούν να πυροδοτήσουν επεισόδια, ακόμη και όταν δεν υπάρχει σοβαρή καρδιοπάθεια.
Οι ομάδες υψηλότερου κινδύνου περιλαμβάνουν:
- Ηλικιωμένοι, ειδικά με κολπική μαρμαρυγή
- Γυναίκες
- Άτομα με διαγνωσμένες ανωμαλίες του ρυθμού
- Άτομα με υπνική άπνοια ή χρόνιο στρες/άγχος
- Όσοι είναι ευαίσθητοι σε διεγερτικά όπως η καφεΐνη ή η νικοτίνη
Τι προκαλεί τα φτερουγίσματα στην καρδιά
- Στρες και άγχος: Τα έντονα συναισθήματα μπορούν να πυροδοτήσουν την απελευθέρωση ορμονών που επιταχύνουν τον καρδιακό παλμό. Οι κρίσεις πανικού μπορούν να προκαλέσουν ταχυπαλμία, εφίδρωση, δύσπνοια και πόνο στο στήθος, θυμίζοντας συμπτώματα εμφράγματος.
- Άσκηση: Η έντονη προπόνηση αυξάνει φυσιολογικά τους παλμούς. Αν όμως νιώθετε φτερούγισμα, μπορεί να οφείλεται στην έλλειψη φυσικής κατάστασης ή σε κάποια υποκείμενη αρρυθμία που εκδηλώνεται κατά την προσπάθεια.
- Καφεΐνη: Ως διεγερτικό, η καφεΐνη (σε καφέ, τσάι, αναψυκτικά, σοκολάτα) αυξάνει τον καρδιακό ρυθμό. Ενώ συνήθως δεν επηρεάζει τις υγιείς καρδιές, μπορεί να αποτελέσει έναυσμα για άτομα με υπάρχοντα προβλήματα ρυθμού.
- Νικοτίνη: Η νικοτίνη αυξάνει την αρτηριακή πίεση και τους παλμούς. Αρρυθμίες μπορεί να εμφανιστούν τόσο κατά τη χρήση (π.χ. επιθέματα νικοτίνης) όσο και ως σύμπτωμα στέρησης κατά τη διακοπή του καπνίσματος.
- Ορμονικές αλλαγές: Οι γυναίκες μπορεί να παρατηρήσουν αρρυθμίες κατά την περίοδο, την εγκυμοσύνη ή την εμμηνόπαυση. Στην εγκυμοσύνη, οι αρρυθμίες μπορεί επίσης να οφείλονται σε αναιμία.
- Πυρετός: Όταν έχετε πυρετό (συνήθως πάνω από 38°C), το σώμα χρησιμοποιεί ενέργεια πιο γρήγορα, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει τον καρδιακό ρυθμό.
- Φάρμακα: Ορισμένα φάρμακα (αντιβιοτικά, εισπνεόμενα για το άσθμα, φάρμακα για το κρυολόγημα, χάπια αδυνατίσματος ή θυρεοειδούς) έχουν τις αρρυθμίες ως παρενέργεια.
- Χαμηλό σάκχαρο: Η πτώση του σακχάρου απελευθερώνει αδρεναλίνη, η οποία επιταχύνει την καρδιά.
- Υπερθυρεοειδισμός: Ένας υπερδραστήριος θυρεοειδής παράγει υπερβολική ποσότητα ορμονών, επιταχύνοντας τον μεταβολισμό και τον καρδιακό ρυθμό.
- Προβλήματα καρδιακού ρυθμού: Παθήσεις όπως η κολπική μαρμαρυγή (AFib), η υπερκοιλιακή ταχυκαρδία και η κοιλιακή ταχυκαρδία προκαλούν σοβαρές ανωμαλίες στον παλμό.
- Αλκοόλ: Η υπερβολική κατανάλωση μπορεί να οδηγήσει στο «σύνδρομο της καρδιάς των διακοπών» (αγγ. «holiday heart syndrome»).
- Πρόωρες κοιλιακές συστολές (PVCs): Είναι «έκτακτοι» χτύποι που δίνουν την αίσθηση ότι η καρδιά κάνει άλμα ή φτερουγίζει.
- Ναρκωτικές ουσίες: Ουσίες όπως η κοκαΐνη και οι αμφεταμίνες είναι εξαιρετικά επικίνδυνες, καθώς διεγείρουν το νευρικό σύστημα και καταπονούν τον καρδιακό μυ.
Πότε να δείτε γιατρό
Αν είστε υγιείς και οι αρρυθμίες συμβαίνουν σπάνια για λίγα δευτερόλεπτα, συνήθως δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Προγραμματίστε όμως ένα ραντεβού αν γίνουν συχνές ή αν συνοδεύονται από:
- Πόνο ή πίεση στο στήθος
- Δύσπνοια
- Ζάλη
- Λιποθυμία
Πώς διαγιγνώσκονται
Οι παρακάτω εξετάσεις βοηθούν τον γιατρό να βρει την αιτία:
- Ηλεκτροκαρδιογράφημα (ECG/ΗΚΓ): Καταγράφει τα ηλεκτρικά σήματα της καρδιάς.
- Holter ρυθμού: Μια φορητή συσκευή ΗΚΓ που φοράτε για 24 έως 72 ώρες.
- Event Monitor: Συσκευή που φοράτε για εβδομάδες και την ενεργοποιείτε μόνο όταν νιώθετε συμπτώματα.
- Υπερηχογράφημα καρδιάς (Triplex): Χρησιμοποιεί ηχητικά κύματα για να ελέγξει τη δομή της καρδιάς.
Πηγές: WebMD, MDPI, ESC, PubMed, ARXIV, PubMed, Penn Medicine, WILEY