Καιρό τώρα γνωρίζουμε για τη σύνδεση παζλ, επιτραπέζιων παιχνιδιών και εκμάθησης νέων δεξιοτήτων με χαμηλότερο κίνδυνο για άνοια. Ωστόσο, νέα μελέτη αποκαλύπτει ότι η ίδια η εργασία σας μπορεί να παίζει προστατευτικό ρόλο, καθώς ορισμένα επαγγέλματα από τη «φύση» τους είναι μια πρόκληση για τον εγκέφαλο.
7 σημάδια ότι η δουλειά σας είναι τοξική – Πώς να τα αναγνωρίσετε από την πρώτη ημέρα
Πώς η εργασία σας μπορεί να βοηθήσει στην προστασία του εγκεφάλου
«Πολλές μελέτες συμπεραίνουν ότι, αν οι άνθρωποι εργάζονται σε σύνθετες δουλειές κατά τη διάρκεια της ζωής τους, έχουν χαμηλότερη πιθανότητα να αναπτύξουν άνοια αργότερα στη ζωή», σημείωσε η νευρολόγος Jinshil Hyun, σύμφωνα με το Daily Mail.
Η έρευνα για την άνοια – μια προοδευτική νευρολογική πάθηση που επηρεάζει τη μνήμη – δείχνει επίσης ότι οι δουλειές που είναι απαιτητικές για τον εγκέφαλο, ακόμη και εκείνες που περιλαμβάνουν στρες, μπορεί να βοηθήσουν στην καθυστέρηση της εμφάνισής της νόσου.
Επαγγέλματα που αυξάνουν και μειώνουν τον κίνδυνο άνοιας
Σύμφωνα με μελέτη του 2025 με τίτλο «Physical and mental demands of work associated with dementia risk», οι θέσεις υψηλής εξειδίκευσης, ο έλεγχος της εργασίας, η χρήση δεξιοτήτων και οι σωματικές (όχι ψυχολογικές) απαιτήσεις συνδέθηκαν με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας.
Οι δουλειές που προκαλούν τον εγκέφαλο, περιλαμβάνουν επαφή με ανθρώπους και προσφέρουν αυτονομία τείνουν να προστατεύουν τη γνωστική υγεία, ενώ η επαναλαμβανόμενη, απομονωμένη ή ιδιαίτερα διαταρακτική εργασία μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο.
Office eye syndrome: Πώς επηρεάζει τα μάτια η πολύωρη χρήση υπολογιστή
Χαμηλότερος κίνδυνος άνοιας
- Δουλειές υψηλής εξειδίκευσης και νοητικής απαίτησης (π.χ. γιατροί, δάσκαλοι) υποστηρίζουν τη γνωστική εφεδρεία
- Εργασίες με έλεγχο και λήψη αποφάσεων μειώνουν τον κίνδυνο
- Κοινωνικοί ρόλοι μειώνουν τον κίνδυνο κατά περίπου 11%
- Επαγγέλματα με έντονη πλοήγηση συνδέονται με χαμηλότερη θνησιμότητα από Αλτσχάιμερ
Υψηλότερος κίνδυνος άνοιας
- Επαναλαμβανόμενη εργασία χαμηλής εξειδίκευσης αυξάνει τον κίνδυνο
- Η εργασία σε βάρδιες διαταράσσει τον ύπνο και την υγεία του εγκεφάλου
- Σωματικά απαιτητικές αλλά νοητικά μη διεγερτικές δουλειές αυξάνουν τον κίνδυνο
- Θέσεις χαμηλότερου κοινωνικοοικονομικού επιπέδου συνδέονται με υψηλότερο κίνδυνο
Εργασία, τρόπος ζωής και καθημερινές συνήθειες που διαμορφώνουν την υγεία του εγκεφάλου
Ρόλοι όπως η διδασκαλία, οι δημόσιες σχέσεις και ο προγραμματισμός υπολογιστών έχουν συνδεθεί με πιθανά γνωστικά οφέλη, ενώ καριέρες στη διοίκηση, τη νομική και την ιατρική σχετίζονται επίσης με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας. Αντίθετα, πιο επαναλαμβανόμενες δουλειές – όπως στις μεταφορές-μετακομίσεις, τη διοίκηση και τη βιομηχανία – θεωρείται ότι ενέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο.
Recruiter προειδοποιεί: Δεν προσλαμβάνονται όσοι απαντούν λάθος σε αυτή την εύκολη ερώτηση
Παρ’ όλα αυτά, οι ειδικοί τονίζουν ότι οι επιλογές τρόπου ζωής εκτός εργασίας μπορούν επίσης να παίξουν σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της υγείας του εγκεφάλου. «Περνάμε το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας μας στη δουλειά, τουλάχιστον οκτώ ώρες την ημέρα. Άρα αυτό είναι περίπου το ένα τρίτο του χρόνου μας αφιερωμένο στην εργασία, μερικές φορές και περισσότερο και συμβάλει πολύ στην ανάπτυξη του γνωστικού αποθέματος», εξηγεί η Βρετανίδα ψυχίατρος Naaheed Mukadam.
Η έρευνά της, βασισμένη σε σχεδόν 400.000 άτομα, διαπίστωσε ότι τα υψηλότερα επίπεδα εκπαίδευσης συνδέονται με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας, εν μέρει επειδή οδηγούν σε πιο σύνθετες και καλύτερα αμειβόμενες δουλειές.
Υποστηρίζοντας αυτό, η μελέτη της Prof Hyun το 2021 έδειξε ότι οι απόφοιτοι λυκείου έζησαν κατά 26% περισσότερο χωρίς άνοια, σημειώνοντας ότι «αν οι άνθρωποι συμμετέχουν σε δραστηριότητες που ενισχύουν τη γνωστική λειτουργία, τότε ο εγκέφαλός τους έχει ένα πιο αποδοτικό δίκτυο».
Παρόλα αυτά, οι ειδικοί τονίζουν ότι ποτέ δεν είναι αργά για να υποστηρίξει κανείς τον εγκέφαλό του. Η δια βίου μάθηση, τα ουσιαστικά χόμπι, ο εθελοντισμός και οι ισχυρές κοινωνικές σχέσεις μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση της εγκεφαλικής δραστηριότητας. Η διατήρηση της νοητικής δραστηριότητας μετά τη συνταξιοδότηση είναι επίσης σημαντική, καθώς η πολύ πρόωρη αποχώρηση από την εργασία μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τα γνωστικά αποτελέσματα.
Σύμφωνα με το NHS, η κοινωνική δραστηριότητα, η σωματική άσκηση, η ανάμνηση εμπειριών, ακόμη και η χρήση ψηφιακών συσκευών ή η συμμετοχή σε κοινοτικές εκδηλώσεις μπορούν να ενισχύσουν την ψυχική ευεξία και να προσφέρουν πολύτιμη διέγερση.
Πηγές: Daily Mail, ScienceDirect, PMC, PMC, PMC, BMJ, PMC, BMJ