Η προέλευση της πρωτεΐνης φαίνεται να σχετίζεται με την ανδρική ορμονική υγεία. Τι διαπίστωσαν επιστήμονες εξετάζοντας 2.546 άνδρες και γιατί τα γαλακτοκομικά και το κρέας συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον σε σχέση με την τεστοστερόνη.
Καφές και σωματικό λίπος: Τι έδειξε μελέτη σε 2.264 ανθρώπους για μεταβολισμό και τεστοστερόνη
Τεστοστερόνη: Γιατί η διατροφή δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας
Δεν έχει σημασία μόνο πόση πρωτεΐνη καταναλώνει ένας άνδρας, αλλά ενδεχομένως και από ποιες τροφές την προσλαμβάνει. Νέα επιστημονικά δεδομένα συνδέουν τις φυτικές πρωτεΐνες με ελαφρώς υψηλότερες συγκεντρώσεις τεστοστερόνης, ενώ καταγράφουν αντίθετη συσχέτιση για τις ζωικές.
Η τεστοστερόνη επηρεάζει σημαντικές λειτουργίες του ανδρικού οργανισμού, από τη σεξουαλική επιθυμία και τη μυϊκή ανάπτυξη μέχρι την υγεία των οστών, την ενέργεια και την παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων.
Τα επίπεδά της μεταβάλλονται με την ηλικία, ενώ το αυξημένο σωματικό βάρος και ο διαβήτης τύπου 2 μπορούν επίσης να συμβάλουν στη μείωσή τους.
Μάλιστα, μετα-ανάλυση 44 μελετών με 1.774 συμμετέχοντες, που δημοσιεύθηκε το 2023 στο Andrology, διαπίστωσε ότι η απώλεια βάρους σε άνδρες με υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία συνδεόταν με αύξηση της ολικής και της ελεύθερης τεστοστερόνης.
Τι αποκάλυψε η νέα μελέτη για τις ζωικές και φυτικές πρωτεΐνες
Ερευνητές του University of Eastern Finland ανέλυσαν στοιχεία από 2.546 άνδρες ηλικίας 42 έως 60 ετών, εξετάζοντας τη σχέση ανάμεσα στις διατροφικές τους συνήθειες και τις συγκεντρώσεις τεστοστερόνης στο αίμα.
Η διατροφή τους είχε καταγραφεί σε τετραήμερα ημερολόγια κατά την περίοδο 1984-1989. Οι επιστήμονες συνέκριναν ομάδες διαφορετικής πρόσληψης ζωικής και φυτικής πρωτεΐνης.
Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο International Journal of Food Sciences and Nutrition το 2026, έδειξαν δύο αντίθετες συσχετίσεις:
- Ζωική πρωτεΐνη: Οι άνδρες με τη μεγαλύτερη κατανάλωση είχαν κατά μέσο όρο 1,2 nmol/L χαμηλότερη ολική τεστοστερόνη από εκείνους με τη μικρότερη πρόσληψη.
- Φυτική πρωτεΐνη: Όσοι κατανάλωναν τις μεγαλύτερες ποσότητες παρουσίαζαν κατά μέσο όρο 1,1 nmol/L υψηλότερη ολική τεστοστερόνη.
- Γαλακτοκομικά: Η μεγαλύτερη πρόσληψη πρωτεΐνης από γαλακτοκομικά συνδεόταν με χαμηλότερες συγκεντρώσεις της ορμόνης.
- Φυτικές τροφές εκτός δημητριακών: Λαχανικά, όσπρια, ξηροί καρποί και σπόροι συνδέθηκαν με υψηλότερες τιμές τεστοστερόνης.
Οι διαφορές ήταν στατιστικά σημαντικές, αλλά σχετικά μικρές, χωρίς να έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζουν την υγεία.
Κρέας ή γαλακτοκομικά: Πού εντοπίστηκε η ισχυρότερη συσχέτιση;
Μια σημαντική λεπτομέρεια είναι ότι δεν παρουσίασαν όλες οι ζωικές πρωτεΐνες την ίδια σχέση με την τεστοστερόνη.
Σύμφωνα με την αναλυτική ανακοίνωση του φινλανδικού πανεπιστημίου, η πρωτεΐνη από γαλακτοκομικά συνδέθηκε με χαμηλότερη ολική τεστοστερόνη. Αντίθετα, η πρωτεΐνη από κρέας συνδέθηκε με χαμηλότερη SHBG, αλλά όχι με χαμηλότερη ολική τεστοστερόνη όταν εξετάστηκε ξεχωριστά.
Η SHBG είναι μια πρωτεΐνη που δεσμεύει τις ορμόνες του φύλου στο αίμα και επηρεάζει την ερμηνεία των ορμονικών μετρήσεων.
Γιατί οι φυτικές πρωτεΐνες μπορεί να κάνουν τη διαφορά
Οι επιστήμονες δεν έχουν προσδιορίσει τον μηχανισμό που εξηγεί τις διαφορετικές συσχετίσεις.
Μια πιθανή εξήγηση αφορά τη συνολική ποιότητα της διατροφής. Όσοι προτιμούν φυτικές πηγές πρωτεΐνης ενδέχεται να καταναλώνουν περισσότερες φυτικές ίνες και ακόρεστα λιπαρά.
Αντίστοιχα, μια διατροφή πλούσια σε ζωικά προϊόντα μπορεί να συνοδεύεται από μεγαλύτερη πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών και χοληστερόλης.
Οι ερευνητές εξετάζουν επίσης πιθανές επιδράσεις της φλεγμονής, της ρύθμισης της ινσουλίνης και της μεταφοράς της τεστοστερόνης στο αίμα. Καμία από αυτές τις εξηγήσεις δεν έχει επιβεβαιωθεί ως αιτία των ευρημάτων.
Μπορεί να χορηγηθεί τεστοστερόνη σε ασθενείς με ιστορικό καρκίνου του προστάτη;
Χαμηλή τεστοστερόνη: Πότε χρειάζεται πραγματικά έλεγχος;
Η νέα θεματική διάσταση αφορά τη διαφορά ανάμεσα σε μια εργαστηριακή τιμή και στην πραγματική ορμονική ανεπάρκεια.
Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες της Endocrine Society, η διάγνωση του υπογοναδισμού απαιτεί συμβατά συμπτώματα και επανειλημμένα χαμηλές συγκεντρώσεις τεστοστερόνης.
Η αρχική εξέταση πρέπει να πραγματοποιείται πρωινές ώρες, σε κατάσταση νηστείας, και να επιβεβαιώνεται με δεύτερη μέτρηση. Σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται και αξιολόγηση της ελεύθερης τεστοστερόνης.
Επομένως, μια μικρή διαφορά μεταξύ δύο διατροφικών ομάδων δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με ορμονική διαταραχή.
Τι σημαίνουν τα ευρήματα για την καθημερινή διατροφή
Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι το κρέας ή τα γαλακτοκομικά μειώνουν άμεσα την τεστοστερόνη, ούτε ότι τα όσπρια και οι ξηροί καρποί την αυξάνουν.
Πρόκειται για παρατηρητική έρευνα, η οποία δεν μπορεί να τεκμηριώσει σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Το πρακτικό συμπέρασμα είναι ότι η ποικιλία των πηγών πρωτεΐνης αξίζει να εξετάζεται στο πλαίσιο μιας συνολικά ισορροπημένης διατροφής, χωρίς βιαστικούς αποκλεισμούς τροφίμων.
Η τεστοστερόνη, άλλωστε, δεν καθορίζεται από ένα μόνο συστατικό του καθημερινού διαιτολογίου αλλά από πολλούς διαφορετικούς παράγοντες.
Πηγές: