Μία διατροφή υγιεινή για την καρδιά και η τακτική άσκηση μπορεί να μειώσουν τον κίνδυνο για καρδιακή προσβολή και εγκεφαλικό, όμως νέα μεγάλη μελέτη δείχνει ότι ένα κοινό εμβόλιο μπορεί να προσφέρει επιπλέον οφέλη. Ποια τα συμπεράσματά της;
Πρωτοποριακό εμβόλιο mRNA για τον καρκίνο φέρνει επανάσταση στη θεραπεία για το μελάνωμα
Το εμβόλιο για τον έρπητα ζωστήρα φαίνεται να μπορεί να προστατεύσει από καρδιακή προσβολή, άνοια και εγκεφαλικό
Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Nature Medicine, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από πάνω από 70.000 άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω που είχαν πάρει είτε το νεότερο εμβόλιο Shingrix είτε το παλαιότερο Zostavax και εξέτασαν διαγνώσεις καρδιακής νόσου, καρδιακής ανεπάρκειας και εγκεφαλικού επεισοδίου κατά τα επόμενα επτά χρόνια.
Όσοι έλαβαν το Shingrix έζησαν χωρίς καρδιαγγειακή νόσο για 9% περισσότερο, ενώ είχαν 10% μικρότερη πιθανότητα διάγνωσης καρδιακής νόσου και 12% μικρότερη πιθανότητα διάγνωσης καρδιακής ανεπάρκειας σε σύγκριση με όσους έλαβαν το Zostavax. Στους άνδρες, το Shingrix συνδέθηκε επίσης με 12% χαμηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου.
Τα ευρήματα έρχονται μόλις λίγους μήνες μετά από άλλη μελέτη που συνέδεσε το Shingrix με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας, εγείροντας το ερώτημα γιατί η πλειονότητα των Αμερικανών που πληρούν τις προϋποθέσεις για το εμβόλιο κατά του έρπητα ζωστήρα δεν το κάνουν.
ΠΟΥ κατά Τραμπ για τα εμβόλια: Οι νέες εμβολιαστικές οδηγίες δεν βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα
Ποιες οι προστατευτικές επιδράσεις του εμβολίου κατά του έρπητα ζωστήρα
Πρόσφατες μελέτες συμπεραίνουν ότι το εμβόλιο κατά του έρπητα ζωστήρα μπορεί να συνδέεται με οφέλη για την υγεία πέρα από την πρόληψη της λοίμωξης, ιδιαίτερα όσον αφορά την άνοια και τις καρδιαγγειακές παθήσεις. Ωστόσο, αυτές οι μελέτες δείχνουν συσχετίσεις και όχι αποδείξεις ότι το εμβόλιο προκαλεί άμεσα αυτά τα οφέλη.
- Υγεία της καρδιάς: Μελέτη του 2026 με τίτλο “Recombinant shingles vaccination and the risk of cardiovascular events”, που δημοσιεύθηκε στο Nature Medicine, συνέδεσε το ανασυνδυασμένο εμβόλιο κατά του έρπητα ζωστήρα (RZV) με 9% χαμηλότερη συνολική επιβάρυνση από καρδιαγγειακές παθήσεις σε διάστημα επτά ετών, συμπεριλαμβανομένων χαμηλότερων ποσοστών ισχαιμικής καρδιοπάθειας και καρδιακής ανεπάρκειας. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι εξακολουθούν να απαιτούνται κλινικές δοκιμές.
- Άνοια: Μελέτη του 2026 με τίτλο “Recombinant zoster vaccine is associated with a reduced risk of dementia” διαπίστωσε ότι ο εμβολιασμός με RZV συσχετίστηκε με περίπου 27% χαμηλότερο σχετικό κίνδυνο άνοιας, όταν τα εμβολιασμένα άτομα συγκρίθηκαν με άτομα που είχαν λάβει το Tdap.
- Ευρύτερα στοιχεία: Ανασκόπηση του 2025, η οποία περιέλαβε 14,49 εκατομμύρια άτομα και είχε τίτλο “The association between herpes zoster vaccination and the decreased risk of dementia: A systematic review and meta-analysis of cohort studies”, διαπίστωσε ότι ο εμβολιασμός κατά του έρπητα ζωστήρα συσχετίστηκε με 29% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας, αν και τα αποτελέσματα διέφεραν σημαντικά μεταξύ των μελετών.
- Σημαντικό: Τα στοιχεία υποστηρίζουν τη διατύπωση «συσχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο» και όχι «προλαμβάνει» ή «μειώνει τον κίνδυνο», επειδή οι τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές δεν έχουν ακόμη τεκμηριώσει σχέση αιτίας και αποτελέσματος.
Έρευνα του Lancet αποκαλύπτει αν είναι ασφαλή και αποτελεσματικά τα εμβόλια mRNA
Πώς μπορεί το εμβόλιο κατά του έρπητα ζωστήρα να προστατεύει την καρδιά
Η μελέτη διαπίστωσε μια σύνδεση μεταξύ του εμβολίου Shingrix και του μειωμένου κινδύνου καρδιαγγειακών παθήσεων, αν και δεν τεκμηρίωσε άμεση σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Ωστόσο, ειδικοί υποστηρίζουν ότι το εύρημα έχει πιθανότατα βάση.
Μεγάλο μέρος αυτής της σύνδεσης προκύπτει από τον τρόπο με τον οποίο ο ιός του έρπητα ζωστήρα, που προκαλεί την ανεμευλογιά και τον έρπητα ζωστήρα, επηρεάζει το σώμα.
Αυτό σημαίνει ότι η πρόληψη του έρπητα ζωστήρα μπορεί να προστατεύσει την καρδιά και τον εγκέφαλο.
«Ο ιός ανεμευλογιάς-ζωστήρα προσβάλλει τα τοιχώματα των αιμοφόρων αγγείων, ιδιαίτερα τις εγκεφαλικές και τις κροταφικές αρτηρίες», λέει ο Amesh A. Adalja, M.D., ανώτερος επιστημονικός συνεργάτης στο Johns Hopkins Center for Health Security, σύμφωνα με το Prevention. Εξηγεί ότι ο ιός προκαλεί φλεγμονώδη επίθεση στην αρτηρία.
«Γι’ αυτό οι εβδομάδες μετά από ένα περιστατικό έρπητα ζωστήρα e;inai ένα τεκμηριωμένο χρονικό διάστημα αυξημένης συχνότητας εγκεφαλικού και καρδιακού επεισοδίου», προσθέτει ο Dr. Adalja.
Ενώ η πρόληψη του έρπητα ζωστήρα εξηγεί ένα μέρος αυτής της σύνδεσης, οι επιστήμονες πιστεύουν ότι το εμβόλιο μπορεί επίσης να πυροδοτεί αλλαγές στο ανοσοποιητικό σύστημα και στα αιμοφόρα αγγεία που προσφέρουν καρδιαγγειακή προστασία.
Βρετανοί εμβολιάζονται για το Έμπολα: Το Πανεπιστήμιο του Oxford ξεκινά δοκιμές σε ανθρώπους
Για παράδειγμα, το Shingrix περιέχει το ενισχυτικό ανοσοενισχυτικό συστατικό AS01. «Υπάρχει μια εύλογη υπόθεση ότι αυτού του είδους η διέγερση του ανοσοποιητικού περιορίζει γενικότερα τη χρόνια υποκείμενη φλεγμονή», λέει ο Dr. Adalja.
Η θεωρία της φλεγμονής είναι η κύρια εξήγηση, λέει ο William Schaffner, M.D., ειδικός στις λοιμώδεις νόσους και καθηγητής στο Vanderbilt University School of Medicine. «Ο έρπης ζωστήρας προκαλεί μια αρκετά παρατεταμένη φλεγμονώδη αντίδραση», εξηγεί. «Εάν την εξαλείψετε, θα μειώσετε επίσης τον κίνδυνο επακόλουθου καρδιακού και εγκεφαλικού επεισοδίου».
Η μειωμένη φλεγμονή «μπορεί να δημιουργήσει έναν προστατευτικό μηχανισμό για το καρδιαγγειακό σύστημα – αλλά όλα αυτά είναι εικασίες σε αυτό το στάδιο», προειδοποιεί ο Kevin Shah, M.D., καρδιολόγος και διευθυντής του προγράμματος Heart Failure Outreach στο MemorialCare Heart & Vascular Institute του Long Beach Medical Center.
Ο Dr. Schaffner προσθέτει ότι παρόμοιες απροσδόκητες επιδράσεις παρατηρούνται με τα εμβόλια κατά της γρίπης και της COVID-19.
Προηγούμενες έρευνες συνδέουν επίσης το εμβόλιο κατά του έρπητα ζωστήρα με χαμηλότερους καρδιαγγειακούς κινδύνους.
Δεδομένα που παρουσιάστηκαν στην Ετήσια Επιστημονική Συνεδρία του American College of Cardiology ανέλυσαν άτομα ηλικίας 50 ετών και άνω με αθηροσκληρωτική νόσο.
Εμβόλια mRNA για τον COVID: Πόσο ασφαλή είναι; Μεγάλη έρευνα σε δισεκατομμύρια δόσεις απαντά
Μεταξύ εκείνων που έλαβαν τουλάχιστον μία δόση Shingrix ή Zostavax, οι συμμετέχοντες είχαν:
- 46% μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν ένα μείζον ανεπιθύμητο καρδιακό συμβάν
- 32% μικρότερη πιθανότητα να υποστούν καρδιακό επεισόδιο
- 25% μικρότερη πιθανότητα να υποστούν εγκεφαλικό επεισόδιο
- 25% μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν καρδιακή ανεπάρκεια μέσα σε έναν χρόνο μετά τον εμβολιασμό
- 66% μικρότερη πιθανότητα να πεθάνουν από οποιαδήποτε αιτία κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης
Επιπλέον, μελέτη του 2025 διαπίστωσε ότι οι υγιείς ενήλικες που έκαναν το εμβόλιο είχαν 23% χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακών συμβάντων για διάστημα έως και οκτώ ετών.
Εκτός από την αποτελεσματικότητά του έναντι του έρπητα ζωστήρα, κατά από 90+%, έρευνα στο Nature Medicine έδειξε ότι τα εμβολιασμένα άτομα είχαν 33% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας σε σύγκριση με εκείνα που έλαβαν το εμβόλιο κατά του πνευμονιόκοκκου.
Ωστόσο, είναι απαραίτητο να διατηρείται η σωστή οπτική. «Πρόκειται για μια πραγματική, βιολογικά εύλογη υπόθεση που αξίζει να διερευνηθεί σε μια τυχαιοποιημένη δοκιμή – όχι για έναν λόγο να αντιμετωπίζουμε το Shingrix ως παρέμβαση για την καρδιά ή να το χρησιμοποιούμε ως υποκατάστατο της διαχείρισης της αρτηριακής πίεσης, των λιπιδίων ή του διαβήτη», λέει ο Dr. Adalja.
Κοινό εμβόλιο μειώνει τον κίνδυνο για άνοια κατά 24% – Ποιοι να το κάνουν
Γιατί είναι λίγοι όσοι κάνουν το εμβόλιο κατά του έρπητα ζωστήρα; Ειδικοί απαντούν
Το εμβόλιο των δύο δόσεων συνιστάται για υγιείς ενήλικες ηλικίας 50 ετών και άνω, αλλά τα δεδομένα του CDC δείχνουν ότι μόνο περίπου το 42% το κάνει.
Οι παρενέργειες συμβάλλουν σε αυτό. «Το Shingrix προκαλεί μια ισχυρή, σκόπιμη ανοσολογική αντίδραση, επομένως ένα σημαντικό ποσοστό ανθρώπων νιώθει άσχημα για μία ή δύο ημέρες μετά την πρώτη δόση και ορισμένοι δεν επιστρέφουν για τη δεύτερη δόση», λέει ο Dr. Adalja.
Πιθανές παρενέργειες, όπως:
- κόπωση,
- μυϊκός πόνος,
- πονοκέφαλος,
- ρίγη,
- πόνος στο στομάχι και
- πόνος στο χέρι,
μπορεί να διαρκέσουν δύο έως τρεις ημέρες.
Υπάρχουν επίσης λανθασμένες αντιλήψεις, όταν οι άνθρωποι θεωρούν τον έρπητα ζωστήρα «απλώς ένα εξάνθημα», λέει ο Dr. Adalja, αγνοώντας σοβαρές επιπλοκές όπως ο μακροχρόνιος νευρικός πόνος, η απώλεια όρασης ή η λοίμωξη.
Άλλοι τρόποι για να μειώσετε τον κίνδυνο για καρδιακό και εγκεφαλικό επεισόδιο
Ο Dr. Shah τονίζει ότι το εμβόλιο δεν θα πρέπει να αντικαθιστά πρακτικές των οποίων η αποτελεσματικότητα έχει αποδειχθεί. «Παράγοντες του τρόπου ζωής, όπως η διατροφή και η άσκηση, έχουν μελετηθεί πιο διεξοδικά – διαθέτουμε τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές που υποστηρίζουν τη συμβολή τους στην καρδιαγγειακή υγεία», λέει.
Αντί να βασίζεστε αποκλειστικά στο εμβόλιο, ακολουθήστε βασικές στρατηγικές όπως προτείνει ο Dr. Shah:
- Ακολουθήστε μια διατροφή που επικεντρώνεται στα φρούτα και τα λαχανικά, στις άπαχες πρωτεΐνες, στους ξηρούς καρπούς και στους σπόρους.
- Προσπαθήστε να κάνετε 2,5 ώρες άσκησης μέτριας έντασης ή 75 λεπτά έντονης σωματικής δραστηριότητας την εβδομάδα.
- Μη χρησιμοποιείτε προϊόντα καπνού.
- Στοχεύστε σε τουλάχιστον επτά ώρες ύπνου κάθε βράδυ.
- Προσπαθήστε να διαχειρίζεστε τη χοληστερίνη σας περιορίζοντας τα τρόφιμα και τα ποτά με ζάχαρη, το κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας, τα αλμυρά τρόφιμα, τους επεξεργασμένους υδατάνθρακες και τα τρόφιμα υψηλής επεξεργασίας.
- Προσπαθήστε να διαχειρίζεστε το σάκχαρο στο αίμα σας.
- Παρακολουθείτε την αρτηριακή σας πίεση.
Συμβουλευτείτε τον επαγγελματία υγείας που σας παρακολουθεί για εξατομικευμένες οδηγίες σχετικά με τον έρπητα ζωστήρα ή τον καρδιαγγειακοό κίνδυνο.
Πηγές: Prevention, Nature, PubMed, PubMed, PubMed, PubMed, PubMed, PubMed