Μια μεγάλη αμερικανική μελέτη φέρνει στο φως μια εντυπωσιακή συσχέτιση. Όσοι δεν έχουν παντρευτεί ποτέ φαίνεται να αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου. Ωστόσο, πίσω από τα ποσοστά κρύβονται πολλοί παράγοντες που αλλάζουν την πραγματική εικόνα.
Ο γάμος μας προστατεύει από καρκίνο;
Στην εποχή όπου η υγεία συνδέεται όλο και περισσότερο με τον τρόπο ζωής και τις κοινωνικές συνθήκες, μια νέα μεγάλη μελέτη φέρνει στο προσκήνιο έναν απρόσμενο παράγοντα, την οικογενειακή κατάσταση.
Τα δεδομένα από εκατομμύρια περιπτώσεις καρκίνου δείχνουν ότι όσοι δεν έχουν παντρευτεί ποτέ εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερα ποσοστά νόσησης, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι ο γάμος λειτουργεί ως «ασπίδα». Αντίθετα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι πίσω από αυτή τη συσχέτιση κρύβονται συμπεριφορικοί και κοινωνικοί παράγοντες, όπως η πρόσβαση στην πρόληψη, η ψυχολογική υποστήριξη και οι καθημερινές συνήθειες υγείας.
Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση παραμένουν οι πιο κρίσιμοι παράγοντες για τη μείωση του κινδύνου καρκίνου, ανεξαρτήτως κοινωνικής κατάστασης. Όπως αναφέρεται σε σχετική ενημέρωση, η τακτική συμμετοχή σε προληπτικούς ελέγχους, η αποφυγή καπνίσματος και η υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών μπορούν να μειώσουν σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης της νόσου. Το στοιχείο αυτό ενισχύει την άποψη ότι ο γάμος πιθανόν λειτουργεί έμμεσα, μέσω υποστήριξης και παρακίνησης και όχι ως άμεσος προστατευτικός μηχανισμός.
Μια ομάδα από το University of Miami διαπίστωσε μέσω μελέτης που δημοσίευσε στο Cancer Research Communications ότι τα ποσοστά εμφάνισης καρκίνου ήταν κατά 68% υψηλότερα στους άνδρες που δεν έχουν παντρευτεί ποτέ και κατά 85% υψηλότερα στις γυναίκες που δεν έχουν παντρευτεί ποτέ.
Πρόκειται για μεγάλες διαφορές. Ωστόσο, οι ερευνητές είναι προσεκτικοί στο να μην παρουσιάσουν τα ευρήματά τους με τρόπο που να υποδηλώνει ότι ο γάμος προλαμβάνει τον καρκίνο ή ότι θα πρέπει να σπεύσετε να παντρευτείτε το συντομότερο δυνατό για να προστατεύσετε την υγεία σας.
Οι ελεύθεροι ίσως να μην δίνουν τόση προσοχή στους παράγοντες κινδύνου
Πίσω από τους εντυπωσιακούς τίτλους κρύβεται μια πολύ πιο σύνθετη ιστορία. Οι όγκοι του καρκίνου δεν «ελέγχουν» την οικογενειακή κατάσταση πριν εξαπλωθούν, όμως πολλοί παράγοντες κινδύνου, όπως το κάπνισμα, το στρες και το αν έχετε αποκτήσει παιδιά, συνδέονται επίσης με το αν κάποιος είναι παντρεμένος ή όχι.
Οι ερευνητές υποστηρίζουν επίσης ότι τα πιο υγιή άτομα μπορεί να έχουν εξαρχής μεγαλύτερη πιθανότητα να επιλέξουν τον γάμο. Για τους σκοπούς της μελέτης, τα ζευγάρια που συζούσαν σε ρομαντική σχέση χωρίς να έχουν παντρευτεί κατατάχθηκαν ως ανύπαντρα.
«Σημαίνει ότι, αν δεν είστε παντρεμένοι, θα πρέπει να δίνετε ιδιαίτερη προσοχή στους παράγοντες κινδύνου για καρκίνο, να κάνετε τους απαραίτητους προληπτικούς ελέγχους και να παραμένετε ενημερωμένοι σχετικά με την υγειονομική φροντίδα», αναφέρει ο κλινικός ψυχολόγος Frank Penedo.
«Για τις προσπάθειες πρόληψης, τα ευρήματά μας υποδεικνύουν τη σημασία της στόχευσης στην ενημέρωση για τον κίνδυνο καρκίνου και στις στρατηγικές πρόληψης, λαμβάνοντας υπόψη την οικογενειακή κατάσταση».
Απιστία: Το Νο1 χαρακτηρηστικό που έχουν κοινό όσοι άνδρες απατούν
Η σύνδεση του καρκίνου με τον HPV
Τα στατιστικά προέρχονται από την ανάλυση περισσότερων από 4 εκατομμυρίων περιστατικών καρκίνου σε 12 πολιτείες των ΗΠΑ, που καταγράφηκαν μεταξύ 2015 και 2022 για άτομα ηλικίας 30 ετών και άνω. Πρόκειται για μια μελέτη «στιγμιότυπου», οι επιδράσεις του γάμου στα ποσοστά καρκίνου δεν παρακολουθήθηκαν διαχρονικά.
Μερικές από τις μεγαλύτερες διαφορές παρατηρήθηκαν στον καρκίνο του πρωκτού στους άνδρες (περίπου πέντε φορές υψηλότερος ρυθμός στους άνδρες που δεν έχουν παντρευτεί ποτέ, σε σύγκριση με εκείνους που είναι ή υπήρξαν παντρεμένοι) και στον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας στις γυναίκες (σχεδόν τριπλάσιος ρυθμός στις γυναίκες που δεν έχουν παντρευτεί ποτέ, σε σύγκριση με εκείνες που είναι ή υπήρξαν παντρεμένες).
Οι ερευνητές κατέγραψαν τους τύπους καρκίνου αφού υπολόγισαν τις αναλογίες επίπτωσης (IRR), συγκρίνοντας άτομα που δεν είχαν παντρευτεί ποτέ με άτομα που είχαν υπάρξει παντρεμένα.
Αυτές οι δύο ασθένειες συνδέονται στενά με τον σεξουαλικά μεταδιδόμενο ιό των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV), όπου η ύπαρξη συντρόφου που ενθαρρύνει κάποιον να εξεταστεί μπορεί να κάνει τη διαφορά. Για καρκίνους με υψηλό επίπεδο οργανωμένου προσυμπτωματικού ελέγχου (όπως ο καρκίνος του μαστού ή του προστάτη), οι διαφορές δεν ήταν τόσο μεγάλες.
Η μελέτη δεν ήταν ιδιαίτερα ακριβής στην κατηγοριοποίησή της, για παράδειγμα, όσοι είχαν μια ευτυχισμένη σχέση γάμου για 30 χρόνια κατατάσσονταν στην ίδια κατηγορία με εκείνους που είχαν έναν δυστυχισμένο γάμο για δύο χρόνια και ήταν διαζευγμένοι για 28, ωστόσο η σύνδεση με τον γάμο αποτελεί ένα ενδιαφέρον και ελάχιστα διερευνημένο πεδίο για τους ερευνητές.
«Είναι ένα σαφές και ισχυρό σήμα ότι ορισμένα άτομα διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο», αναφέρει ο Penedo.
Η εργένικη ζωή έχει εξίσου οφέλη
Άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι η εργένικη ζωή συνοδεύεται και από δικά της οφέλη, όπως περισσότερες στενές σχέσεις και μεγαλύτερες ευκαιρίες για προσωπική ανάπτυξη, επομένως, όπως πάντα, η έρευνα πρέπει να εξετάζεται στο κατάλληλο πλαίσιο.
Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι ο γάμος έχει και τα μειονεκτήματά του, για παράδειγμα, έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο άνοιας. Δεν είναι τόσο απλό ότι η οικογενειακή κατάσταση, προς οποιαδήποτε κατεύθυνση, αποτελεί την πιο υγιεινή επιλογή.
«Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι κοινωνικοί παράγοντες όπως η οικογενειακή κατάσταση μπορεί να λειτουργούν ως σημαντικοί δείκτες κινδύνου καρκίνου σε επίπεδο πληθυσμού», επισημαίνει ο επιδημιολόγος Paulo Pinheiro.