Η κυριαρχία του δεξιού χεριού στους ανθρώπους αποτελεί εδώ και δεκαετίες ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της ανθρώπινης εξέλιξης. Τώρα, μια νέα έρευνα από το University of Oxford υποστηρίζει ότι η απάντηση για τους δεξιόχειρες ίσως κρύβεται σε δύο καθοριστικά εξελικτικά βήματα.
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο κατά την αναισθησία – Πώς επηρεάζονται η μνήμη και το μυαλό
Το μυστήριο των δεξιόχειρων απασχολεί τους επιστήμονες εδώ και χρόνια
Περίπου το 90% των ανθρώπων σε όλες τις κοινωνίες και τους πολιτισμούς χρησιμοποιεί κυρίως το δεξί χέρι. Πρόκειται για ένα ποσοστό που δεν εμφανίζεται σε κανένα άλλο είδος πρωτευόντων θηλαστικών.
Παρότι η επιστημονική κοινότητα έχει μελετήσει εκτενώς τη γενετική, τη λειτουργία του εγκεφάλου και την ανάπτυξη που σχετίζονται με τη δεξιοχειρία, η αιτία πίσω από αυτή την έντονη προτίμηση παρέμενε ασαφής.
Μια νέα μελέτη από το University of Oxford επιχειρεί τώρα να δώσει μια πιο ολοκληρωμένη εξήγηση.
Η μελέτη που ανέλυσε περισσότερα από 2.000 πρωτεύοντα
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS Biology και πραγματοποιήθηκε από τον Dr. Thomas A. Püschel και τη Rachel M. Hurwitz από τη Σχολή Ανθρωπολογίας και Μουσειακής Εθνογραφίας της Οξφόρδης, σε συνεργασία με τον καθηγητή Chris Venditti από το University of Reading.
Οι επιστήμονες ανέλυσαν στοιχεία από 2.025 πιθήκους και ανθρωποειδή, τα οποία προέρχονταν από 41 διαφορετικά είδη πρωτευόντων.
Με τη χρήση Bayesian μοντέλων εξέτασαν διάφορες θεωρίες για την προέλευση της δεξιοχειρίας, λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως:
- η χρήση εργαλείων
- η διατροφή
- το περιβάλλον
- το μέγεθος σώματος
- η κοινωνική συμπεριφορά
- το μέγεθος του εγκεφάλου
- και ο τρόπος κίνησης
Βουίζουν τα αυτιά σας; Επιστήμονες αποκαλύπτουν την πραγματική αιτία των εμβοών
Η όρθια βάδιση φαίνεται να έπαιξε καθοριστικό ρόλο
Οι άνθρωποι αρχικά εμφανίζονταν ως μια σαφής εξελικτική εξαίρεση σε σχέση με τα υπόλοιπα πρωτεύοντα.
Ωστόσο, η εικόνα άλλαξε όταν οι ερευνητές πρόσθεσαν δύο βασικά χαρακτηριστικά στα μοντέλα τους: Το μέγεθος του εγκεφάλου και την αναλογία μήκους χεριών και ποδιών, η οποία θεωρείται ένδειξη δίποδης κίνησης.
Μετά από αυτή την προσαρμογή, οι άνθρωποι δεν έμοιαζαν πλέον τόσο «μοναδικοί» εξελικτικά.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η όρθια βάδιση απελευθέρωσε τα χέρια από τη μετακίνηση, δημιουργώντας νέες εξελικτικές πιέσεις που ευνόησαν την πιο εξειδικευμένη χρήση του ενός χεριού.
Η αύξηση του εγκεφάλου ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τη δεξιοχειρία
Η μελέτη δείχνει ότι η τάση αυτή έγινε πολύ πιο έντονη με την εμφάνιση του γένους Homo.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, πρώιμοι ανθρωπίδες όπως οι Ardipithecus και Australopithecus πιθανότατα είχαν μόνο ήπια προτίμηση στο δεξί χέρι, παρόμοια με εκείνη που παρατηρείται σήμερα στους μεγάλους πιθήκους.
Αντίθετα, είδη όπως:
- Homo ergaster
- Homo erectus
- και οι Νεάντερταλ
φαίνεται πως ανέπτυξαν ολοένα ισχυρότερη δεξιοχειρία, η οποία κορυφώθηκε στους σύγχρονους ανθρώπους.
Οι ερευνητές θεωρούν ότι όσο ο ανθρώπινος εγκέφαλος γινόταν μεγαλύτερος και πιο σύνθετος, τόσο ενισχυόταν και η κυριαρχία του δεξιού χεριού.
Κρατάτε ακόμα σημειώσεις στο χαρτί και όχι στο κινητό; Ιαπωνική μελέτη αποκαλύπτει τι σημαίνει αυτό
Η ιδιαίτερη περίπτωση του «χόμπιτ» της ανθρώπινης εξέλιξης
Εξαίρεση στην εξελικτική αυτή πορεία αποτέλεσε το Homo floresiensis, το μικρόσωμο ανθρώπινο είδος που έγινε γνωστό ως «χόμπιτ».
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι το συγκεκριμένο είδος είχε αρκετά πιο αδύναμη προτίμηση στο δεξί χέρι.
Το εύρημα αυτό θεωρείται λογικό, καθώς το Homo floresiensis διέθετε μικρότερο εγκέφαλο και διατηρούσε χαρακτηριστικά που σχετίζονταν τόσο με την αναρρίχηση όσο και με την όρθια βάδιση.
Τα ερωτήματα που παραμένουν αναπάντητα
Παρά τα νέα στοιχεία, αρκετά ερωτήματα εξακολουθούν να προβληματίζουν τους επιστήμονες.
Η μελέτη δεν εξηγεί πλήρως γιατί η αριστεροχειρία διατηρήθηκε στην ανθρώπινη εξέλιξη ούτε ποιο ρόλο έπαιξε ο πολιτισμός στη σταδιακή ενίσχυση της δεξιοχειρίας.
Οι ερευνητές σκοπεύουν επίσης να εξετάσουν αν παρόμοιες προτιμήσεις άκρων σε ζώα όπως οι παπαγάλοι και τα καγκουρό μπορεί να αποκαλύπτουν βαθύτερους εξελικτικούς μηχανισμούς που συνδέουν πολύ διαφορετικά είδη.
Καρκίνος στον εγκέφαλο: Το Νο1 σημάδι που εμφανίζεται στην ενήλικη ζωή
«Αυτή είναι η πρώτη μελέτη που εξετάζει αρκετές από τις βασικές υποθέσεις για τη δεξιοχειρία των ανθρώπων μέσα σε ένα ενιαίο πλαίσιο. Τα αποτελέσματά μας υποδηλώνουν ότι πιθανότατα συνδέεται με ορισμένα από τα βασικά χαρακτηριστικά που μας κάνουν ανθρώπους, ιδιαίτερα την όρθια βάδιση και την εξέλιξη μεγαλύτερων εγκεφάλων», δήλωσε ο Dr. Thomas A. Püschel.