Το βότανο των βασιλιάδων είναι η ρίζα από ένα πολυετές φυτό, εγγενές στην Ευρώπη, την Ασία και τη Μέση Ανατολή, και χρησιμοποιείται εδώ και χιλιάδες χρόνια στην βοτανοθεραπεία και ως συστατικό αρωματισμού. Ποια τα οφέλη του για την υγεία.
Θυμάρι: Το βότανο που μπορεί να καταπραΰνει το δέρμα και να έχει αποχρεμπτική δράση
Ποιο είναι το βότανο των βασιλιάδων και ποια τα οφέλη του για την υγεία
Η γλυκόριζα προέρχεται από το φυτό Glycyrrhiza glabra και ξεχωρίζει για τη φυσική της γλυκύτητα. Η βασική της ένωση, η γλυκυρριζίνη, είναι έως και 30–50 φορές πιο γλυκιά από τη ζάχαρη, και ταυτόχρονα συμβάλει και στο πολυδιάστατο γευστικό της προφίλ.
Η ίδια η ρίζα είναι μακριά, ξυλώδης, ινώδης, με κίτρινο εσωτερικό και καφέ εξωτερικό περίβλημα, και σπάνια καταναλώνεται ωμή. Αντίθετα, χρησιμοποιείται συνήθως ως τσάι, εκχύλισμα, σκόνη ή συμπληρώματα διατροφής, και μερικές φορές ως αρωματικό σε τρόφιμα και ποτά.
Η γεύση της είναι πολύ γλυκή αλλά ελαφρώς πικρή, με γήινες νότες που θυμίζουν βότανιο και νότες που θυμίζουν γλυκάνισο, ενώ η υφή της κυμαίνεται από σκληρή και μαστιχωτή στην ωμή μορφή έως λεία όταν υποβάλλεται σε επεξεργασία.
Διατροφική αξία της γλυκόριζας
Μία μερίδα 100g παρέχει:
- Θερμίδες: 353 kcal
- Ολικά λιπαρά: 1.5 g (2% της ΣΗΠ)
- Κορεσμένα λιπαρά: 0.6 g (3% της ΣΗΠ)
- Συνολικοί υδατάνθρακες: 87 g (32% της ΣΗΠ)
- Καθαροί υδατάνθρακες: 76 g
- Φυτικές ίνες: 11 g (40% της ΣΗΠ)
- Συνολικά σάκχαρα: 1 g
- Πρωτεΐνη: 9 g (18% της ΣΗΠ)
- Βιταμίνη A: 10 mcg (1% της ΣΗΠ)
- Βιταμίνη C: 4 mg (4% της ΣΗΠ)
- Ασβέστιο: 23 mg (2% της ΣΗΠ)
- Σίδηρος: 13.3 mg (74% της ΣΗΠ)
* Η Συνιστώμενη Ημερήσια Πρόσληψη (ΣΣΠ) υπολογίζεται βάσει μιας διατροφής 2.000 θερμίδων ενός ενήλικα.
Γλυκόριζα: Οφέλη για την υγεία
1. Έχει ισχυρές αντιοξειδωτικές ιδιότητες
Σύμφωνα με ανάλυση του 2024, περιέχει ενώσεις με ισχυρή αντιοξειδωτική δράση που βοηθούν στην εξουδετέρωση του οξειδωτικού στρες. Αυτές οι αντιοξειδωτικές επιδράσεις υποστηρίζονται περαιτέρω από ανασκόπηση του 2025, η οποία τις συνδέει με προστατευτικούς ρόλους σε πολλαπλά συστήματα, συμπεριλαμβανομένης της καρδιαγγειακής, νευρολογικής και πεπτικής υγείας.
2. Έχει αντιφλεγμονώδεις και ανοσορρυθμιστικές επιδράσεις
Σύμφωνα με εκτενή ανασκόπηση του 2025, οι ενώσεις της γλυκόριζας ρυθμίζουν τις ανοσολογικές αποκρίσεις και μειώνουν τη φλεγμονή, συμπεριλαμβανομένων καταστάσεων όπως η αρθρίτιδα. Πρόσθετα στοιχεία από μελέτη του 2025 δείχνουν ότι βασικές βιοδραστικές ενώσεις όπως η γλυκυρριζίνη και τα φλαβονοειδή δρουν σε φλεγμονώδεις οδούς και ένζυμα που σχετίζονται με τη χρόνια φλεγμονή.
3. Ενισχύει την υγεία του εγκεφάλου
Σύμφωνα με μελέτη του 2024, το γλυκυρριζικό οξύ παρουσιάζει νευροπροστατευτική δραστηριότητα μειώνοντας τη νευροφλεγμονή, περιορίζοντας το οξειδωτικό στρες και ρυθμίζοντας τις οδούς της απόπτωσης. Αυτά τα ευρήματα δείχνουν πιθανές εφαρμογές στην αποκατάσταση μετά από εγκεφαλικό επεισόδιο και στις οδούς νευροεκφυλιστικών νόσων, αν και τα διαθέσιμα στοιχεία παραμένουν προκλινικά.
4. Έχει αντικαρκινικό δυναμικό (σύμφωνα με πρώιμες έρευνες)
Σύμφωνα με μελέτη του 2026, τα εκχυλίσματα γλυκόριζας εμφανίζουν αντιπολλαπλασιαστικές και αντι-μεταναστευτικές επιδράσεις σε κυτταρικές σειρές καρκίνου του μαστού και γυναικολογικών καρκίνων. Οι μηχανισμοί περιλαμβάνουν κυτταροτοξική δράση και αναστολή της κίνησης των καρκινικών κυττάρων, ωστόσο τα στοιχεία αυτά περιορίζονται σε in vitro μελέτες και δεν έχουν ακόμη επιβεβαιωθεί σε ανθρώπους.
5. Προάγει την επούλωση τραυμάτων και την αναγέννηση του δέρματος
Σύμφωνα με πειραματική μελέτη του 2025, η τοπική εφαρμογή εκχυλίσματος γλυκόριζας βελτιώνει σημαντικά την επούλωση εγκαυμάτων επιταχύνοντας το κλείσιμο των τραυμάτων και ενισχύοντας την αποκατάσταση της δομής του δέρματος.
Μάραθος: Το αρωματικό που μπορεί να βοηθήσει με την απώλεια βάρους και να αντιμετωπίσει την αναιμία
Επιπλέον στοιχεία από άλλη μελέτη του 2025 αναδεικνύουν τις αντιφλεγμονώδεις και αναγεννητικές της ιδιότητες, ενώ άλλη έρευνα επιβεβαιώνει τη βιοσυμβατότητα και την υποστήριξη επούλωσης σε στοματικούς ινοβλάστες.
6. Έχει αντιιική, αντιμικροβιακή και ηπατοπροστατευτική δράση
Σύμφωνα με φαρμακολογική ανασκόπηση του 2025, η γλυκυρριζίνη παρουσιάζει βιολογική δραστηριότητα ευρέος φάσματος, συμπεριλαμβανομένων αντιιικών, αντιμικροβιακών και ηπατοπροστατευτικών επιδράσεων. Τα ευρήματα αυτά ευθυγραμμίζονται με τη συνεχιζόμενη έρευνα για ενώσεις που προέρχονται από τη γλυκόριζα σε ιογενείς λοιμώξεις και φλεγμονή του ήπατος.
7. Επηρεάζει την ορμονική και την αναπαραγωγική λειτουργία
Σύμφωνα με μελέτη σε ζώα του 2025, η κατανάλωση γλυκόριζας αυξάνει την ωχρινοτρόπο ορμόνη (LH) και την ωοθυλακιοτρόπο ορμόνη (FSH), μεταβάλλει τη δυναμική των ωοθυλακίων και μειώνει τη συσταλτικότητα της μήτρας. Τα ευρήματα αυτά δείχνουν ενδοκρινική δραστηριότητα, ιδιαίτερα στη γυναικεία αναπαραγωγική φυσιολογία, αν και δεν υπάρχει ακόμη επιβεβαίωση σε ανθρώπους.
Πιθανοί κίνδυνοι και παρενέργειες
Σύμφωνα με μετα-ανάλυση του 2024, το γλυκυρριζικό οξύ αυξάνει σημαντικά τόσο τη συστολική όσο και τη διαστολική αρτηριακή πίεση, ενώ κλινική δοκιμή του 2024 δείχνει ότι ακόμη και ~100 mg/ημέρα μπορεί να αυξήσουν την πίεση και να διαταράξουν τη ρύθμιση της ρενίνης και της αλδοστερόνης.
Αυτό το φαινόμενο εξηγείται από την αναστολή του ενζύμου 11β-HSD2, που επιτρέπει στην κορτιζόλη να μιμείται την αλδοστερόνη, οδηγώντας σε κατακράτηση νατρίου και υπέρταση. Σύμφωνα με ανασκόπηση του 2025, η γλυκόριζα μπορεί να προκαλέσει ψευδοϋπεραλδοστερονισμό, που χαρακτηρίζεται από κατακράτηση υγρών και διαταραχή ηλεκτρολυτών, με αναφορές σοβαρών περιστατικών.
Φασκόμηλο: Το βότανο που μπορεί να ενισχύσει τον εγκέφαλο και να μειώσει την οδοντική πλάκα
Πρόσθετη έρευνα αναδεικνύει υποκαλιαιμία και γαστρεντερικές διαταραχές, καθώς και καρδιαγγειακούς κινδύνους όπως αρρυθμίες. Η τοξικότητα εξαρτάται από τη δόση και τη διάρκεια, ενώ πιθανές ενδοκρινικές επιδράσεις έχουν επίσης παρατηρηθεί σε μελέτες σε ζώα.
Πηγές: DergiPark, OUP, ScienceDirect, MDPI, PMC, PMC, MDPI, Open Dentistry Journal, MDPI, PMC, ScienceDirect, NIH, PubMed, PubMed, ResearchGate, ScienceDirect, WILEY, NPJ, Frontiers, MyNetDiary