Για χρόνια, η θεραπεία CAR-T αποτελεί μια ισχυρή αντιμετώπιση για τους αιματολογικούς καρκίνους, αλλά περιλαμβάνει μια περίπλοκη και χρονοβόρα διαδικασία αφαίρεσης, τροποποίησης και επανεισαγωγής των ανοσοκυττάρων. Τώρα, επιστήμονες στο UC San Francisco βρήκαν έναν τρόπο να επαναπρογραμματίζουν αυτά τα κύτταρα απευθείας μέσα στο σώμα, αποφεύγοντας αυτές τις προκλήσεις.
Νέα εποχή για τη θεραπεία κατά του καρκίνου: Επιστήμονες επαναπρογραμματίζουν τα ανοσοκύτταρα μέσα στο σώμα
Για πρώτη φορά, εισήγαγαν μια μεγάλη αλληλουχία DNA σε ανθρώπινα Τ κύτταρα χωρίς να τα αφαιρέσουν, επιτυγχάνοντας καλύτερα αποτελέσματα από τις τυπικές μεθόδους. Σε μελέτη του 2026 που δημοσιεύθηκε στο Nature στις 18 Μαρτίου, αυτή η προσέγγιση αντιμετώπισε με επιτυχία τη λευχαιμία, το πολλαπλό μυέλωμα και ακόμη και έναν συμπαγή όγκο σε ζωικά μοντέλα.
«Πιστεύω ότι αυτό είναι μόνο η αρχή ενός μεγάλου κύματος νέων θεραπειών που θα είναι πραγματικά μετασχηματιστικές και θα σώσουν πολλές ζωές. Είμαι απίστευτα ενθουσιασμένος που είμαι μέρος του», δήλωσε ο Αμερικανός αιματολόγος – ογκολόγος, Justin Eyquem, PhD, σύμφωνα με το University of California San Francisco.
Πώς σχετίζονται ο καρκίνος με το ανοσοποιητικό σύστημα
Ο καρκίνος και το ανοσοποιητικό σύστημα βρίσκονται σε μια συνεχή μάχη. Το ανοσοποιητικό σύστημα συνήθως ανιχνεύει και καταστρέφει μη φυσιολογικά κύτταρα, αλλά ο καρκίνος μπορεί να προσαρμόζεται για να διαφεύγει. Οι όγκοι κρύβονται από την ανίχνευση, καταστέλλουν τις ανοσολογικές αποκρίσεις και δημιουργούν περιβάλλοντα όπου η ανοσία απενεργοποιείται. Αυτή η αλληλεπίδραση εξελίσσεται με τον χρόνο καθώς ο καρκίνος αλλάζει υπό την πίεση του ανοσοποιητικού.
Σύμφωνα με τη μελέτη του 2026 με τίτλο “T cell immunotherapy for solid tumors: limitations, progress, and future prospects”, οι θεραπείες με Τ κύτταρα λειτουργούν καλά στους καρκίνους του αίματος αλλά αντιμετωπίζουν περιορισμούς στους συμπαγείς όγκους – νέες μηχανικά τροποποιημένες, συνδυαστικές και γονιδιακές προσεγγίσεις στοχεύουν στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας.
Καρκίνος: Επιστήμονες ανακάλυψαν τον «Δούρειο Ίππο» στη θεραπεία – Βακτήρια που «τρώνε» τους όγκους
Οι θεραπείες όπως η ανοσοθεραπεία στοχεύουν στην επανενεργοποίηση της ανοσολογικής άμυνας, αλλά δεν λειτουργούν πάντα επειδή οι όγκοι χρησιμοποιούν πολλαπλές στρατηγικές αντίστασης.
- Το ανοσοποιητικό σύστημα ανιχνεύει και απομακρύνει φυσικά τα μη φυσιολογικά κύτταρα
- Ο καρκίνος μπορεί να διαφεύγει της ανίχνευσης χρησιμοποιώντας στρατηγικές όπως «καμουφλάζ» και ανοσοκαταστολή
- Οι όγκοι δημιουργούν ένα περιβάλλον που απενεργοποιεί τις ανοσολογικές αποκρίσεις
- Εκμεταλλεύονται «φρένα» του ανοσοποιητικού όπως PD-1 και CTLA-4 για να σταματούν τα Τ κύτταρα
- Οι μεταβολικές αλλαγές στους όγκους αποδυναμώνουν τα ανοσοκύτταρα
- Η ανοσοθεραπεία λειτουργεί σε ορισμένες περιπτώσεις, αλλά η αντίσταση είναι συχνή
Οι επιστήμονες επαναπρογραμμάτισαν τα Τ κύτταρα μέσα στο σώμα
Η θεραπεία CAR-T λειτουργεί δίνοντας στα Τ κύτταρα νέες γενετικές οδηγίες για να ανιχνεύουν και να καταστρέφουν τον καρκίνο μέσω χιμαιρικών υποδοχέων αντιγόνου (CARs), οι οποίοι λειτουργούν σαν «κεραίες» που αναγνωρίζουν τα καρκινικά κύτταρα. Αν και επτά θεραπείες CAR-T έχουν εγκριθεί για καρκίνους του αίματος, η διαδικασία είναι πολύπλοκη, ιδιαίτερα εξατομικευμένη και δαπανηρή – με κόστος που φτάνει έως και τα 500.000 δολάρια στις ΗΠΑ και μπορεί να διαρκεί εβδομάδες.
Οι ασθενείς πρέπει επίσης να υποβληθούν σε χημειοθεραπεία, την οποία πολλοί δεν μπορούν να αντέξουν. «Έχει γίνει ζήτημα παγκόσμιας πρόσβασης», σημείωσε ο ειδικός. Για να ξεπεράσουν αυτούς τους περιορισμούς, οι ερευνητές ανέπτυξαν ένα σύστημα δύο σωματιδίων με συνεργάτες από πολλαπλά ιδρύματα. Το ένα σωματίδιο μεταφέρει το CRISPR-Cas9 – μοριακά «ψαλίδια» που επεξεργάζονται γονίδια σε συγκεκριμένο σημείο, μειώνοντας τους κινδύνους που συνδέονται με την τυχαία εισαγωγή γονιδίων.
Παχυσαρκία: Το υπερβολικό λίπος αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου
Το δεύτερο μεταφέρει το DNA που απαιτείται για τη δημιουργία CARs που καταπολεμούν τον καρκίνο, και ενεργοποιείται μόνο μέσα στα Τ κύτταρα. Και τα δύο σωματίδια είναι σχεδιασμένα ώστε να στοχεύουν ειδικά τα Τ κύτταρα και να αποφεύγουν την καταστροφή από το ανοσοποιητικό σύστημα. Επειδή αυτή η διαδικασία συμβαίνει μέσα στο σώμα, η ομάδα τη βελτιστοποίησε προσεκτικά για να αποτρέψει ανεπιθύμητες γενετικές αλλαγές σε άλλα κύτταρα.
Ο καρκίνος φαίνεται να εξαλείφεται μέσα σε δύο εβδομάδες
Η νέα μέθοδος δοκιμάστηκε σε ποντίκια με επιθετική λευχαιμία. Μια μόνο ένεση εξάλειψε κάθε ανιχνεύσιμο καρκίνο στις περισσότερες περιπτώσεις μέσα σε δύο εβδομάδες, με τα τροποποιημένα CAR-T κύτταρα να αποτελούν μεγάλο μέρος των ανοσοκυττάρων και να καθαρίζουν τον καρκίνο από βασικές περιοχές όπως ο μυελός των οστών και ο σπλήνας.
Η προσέγγιση αποδείχθηκε επίσης αποτελεσματική κατά του πολλαπλού μυελώματος και ακόμη και ενός συμπαγούς σαρκώματος – ένα σημαντικό βήμα, καθώς οι συμπαγείς όγκοι είναι δύσκολο να αντιμετωπιστούν με τη θεραπεία CAR-T.
Αξιοσημείωτο είναι ότι τα Τ κύτταρα που τροποποιήθηκαν μέσα στο σώμα φαίνεται να είναι πιο αποτελεσματικά από εκείνα που παράγονται στο εργαστήριο, πιθανώς επειδή διατηρούν καλύτερη λειτουργία και ικανότητα πολλαπλασιασμού. Οι ερευνητές σχεδιάζουν τώρα κλινικές δοκιμές.
Γιατρός του Harvard προειδοποιεί: 7 ύπουλες αλλαγές που μπορεί να σχετίζονται με καρκίνο στο έντερο
«Αν μπορέσουμε να το μεταφέρουμε αυτό στους ανθρώπους, θα μπορούσαμε να μειώσουμε δραστικά το κόστος, να εξαλείψουμε τους χρόνους αναμονής και ενδεχομένως να επιτρέψουμε σε νοσοκομεία της κοινότητας – όχι μόνο σε μεγάλα αντικαρκινικά κέντρα – να προσφέρουν αυτές τις θεραπείες που σώζουν ζωές», κατέληξε ο ειδικός.
Πηγές: UCSF, Nature, PMC, CancerCell, Springer, Nature, Nature, Frontiers, Frontiers