Οι άνδρες γύρω στα 50 ενδέχεται να γερνούν πιο γρήγορα από τις γυναίκες λόγω της έκθεσης στα λεγόμενα «παντοτινά χημικά» (PFAS). Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, ορισμένες από αυτές τις ουσίες φαίνεται να επιταχύνουν τη βιολογική γήρανση, εγείροντας νέες ανησυχίες για τις επιπτώσεις τους στην υγεία.
H No1 δραστηριότητα που αναδομεί τα μιτοχόνδρια και επιβραδύνει τη γήρανση
Τι είναι τα «παντοτινά χημικά» PFAS
Οι υπερ- και πολυφθοροαλκυλικές ουσίες (PFAS) είναι συνθετικές χημικές ενώσεις που χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες σε πολλά καθημερινά προϊόντα.
Συναντώνται σε αντικολλητικά σκεύη, αδιάβροχα ρούχα, υφάσματα ανθεκτικά στους λεκέδες, συσκευασίες τροφίμων και αφρούς πυρόσβεσης.
Η ιδιότητά τους να απωθούν νερό, λάδι και θερμότητα τις καθιστά ιδιαίτερα χρήσιμες στη βιομηχανία. Ωστόσο, οι ισχυροί δεσμοί άνθρακα-φθορίου τις κάνουν εξαιρετικά ανθεκτικές, με αποτέλεσμα να αποδομούνται πολύ αργά στο περιβάλλον, ακόμη και μετά από εκατοντάδες ή και χιλιάδες χρόνια.
Εξαιτίας αυτής της ανθεκτικότητας, οι PFAS συσσωρεύονται τόσο στη φύση όσο και στο ανθρώπινο σώμα.
Οι επιπτώσεις των PFAS στην υγεία
Ορισμένες παλαιότερες ουσίες αυτής της κατηγορίας, όπως το υπερφθοροοκτανοσουλφονικό οξύ (PFOS) και το υπερφθοροοκτανοϊκό οξύ (PFOA), έχουν συνδεθεί με προβλήματα υγείας όπως:
- αυξημένο κίνδυνο καρκίνου
- υψηλή χοληστερόλη
- παχυσαρκία
Παρότι οι ουσίες αυτές έχουν περιοριστεί σε αρκετές χώρες, νεότερες ενώσεις όπως το υπερφθορονονανοϊκό οξύ (PFNA) και το υπερφθορο-οκτανο-σουλφοναμίδιο (PFOSA) εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται.
Αρχικά θεωρήθηκαν ασφαλέστερες εναλλακτικές, όμως οι νεότερες επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι ενδέχεται να μην είναι τόσο ακίνδυνες όσο πιστευόταν.
Η ρύπανση από PFAS έχει εντοπιστεί σε νερό, έδαφος και άγρια ζωή σε πολλές περιοχές του πλανήτη, γεγονός που αυξάνει την πιθανότητα έκθεσης των ανθρώπων σε αυτές.
Μακροζωία: Ποιο είναι το μυστικό για την υγιή γήρανση, σύμφωνα με μελέτες
Πώς πραγματοποιήθηκε η μελέτη
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε από επιστήμονες του Shanghai Jiao Tong University και δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Frontiers in Aging.
Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από 326 ενήλικες στις Ηνωμένες Πολιτείες ηλικίας 50 έως 79 ετών, οι οποίοι συμμετείχαν στην έρευνα National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES) την περίοδο 1999-2000.
Στα δείγματα αίματος των συμμετεχόντων μετρήθηκαν 11 διαφορετικοί τύποι PFAS.
Για να εκτιμηθεί η βιολογική ηλικία, χρησιμοποιήθηκαν 12 διαφορετικά «επιγενετικά ρολόγια», τα οποία εξετάζουν μοτίβα μεθυλίωσης του DNA και θεωρούνται πιο ακριβής δείκτης κυτταρικής γήρανσης.
Τα βασικά ευρήματα της έρευνας
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι υψηλότερα επίπεδα υπερφθορονονανοϊκού οξέος (PFNA) συνδέονταν με ταχύτερη επιγενετική γήρανση σε άνδρες ηλικίας 50 έως 64 ετών.
Παρόμοια συσχέτιση παρατηρήθηκε και με το υπερφθοροοκτανοσουλφοναμίδιο (PFOSA), το οποίο συνδέθηκε με άλλους δείκτες βιολογικής γήρανσης.
Αξιοσημείωτο είναι ότι τα αποτελέσματα αυτά δεν εμφανίστηκαν στις γυναίκες ούτε σε άλλες ηλικιακές ομάδες, παρότι τα επίπεδα των PFAS στο αίμα ήταν παρόμοια μεταξύ ανδρών και γυναικών.
Οι ουσίες PFNA και PFOSA ανιχνεύθηκαν περίπου στο 95% των δειγμάτων αίματος που εξετάστηκαν.
Ο Xiangwei Li, PhD, καθηγητής επιδημιολογίας στη Σχολή Ιατρικής του Shanghai Jiao Tong University και κύριος συγγραφέας της μελέτης, δήλωσε:
«Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι ορισμένες νεότερες εναλλακτικές των PFAS δεν αποτελούν απαραίτητα λύσεις χαμηλού κινδύνου και απαιτούν σοβαρή προσοχή όσον αφορά τις περιβαλλοντικές τους επιπτώσεις».
Σίδηρος, βιταμίνη C και άλλα 2 κοινά συμπληρώματα που μπορεί να επιταχύνουν τη γήρανση
Γιατί οι άνδρες γύρω στα 50 επηρεάζονται περισσότερο
Η μέση ηλικία θεωρείται μια περίοδος κατά την οποία ο οργανισμός γίνεται πιο ευάλωτος σε παράγοντες που σχετίζονται με τη γήρανση.
Στους άνδρες αυτής της ηλικιακής ομάδας οι επιδράσεις των PFAS φαίνεται να είναι εντονότερες. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αυτό μπορεί να συνδέεται και με παράγοντες τρόπου ζωής, όπως το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ ή η επαγγελματική έκθεση σε χημικές ουσίες.
Οι PFAS ενδέχεται να επηρεάζουν επιγενετικές διεργασίες στον οργανισμό, γεγονός που μπορεί να επιταχύνει τη φθορά των κυττάρων και τη δυσλειτουργία των μιτοχονδρίων.
Ο Li εξήγησε:
«Οι συσχετίσεις μεταξύ της έκθεσης σε PFAS και της επιταχυνόμενης επιγενετικής γήρανσης ήταν ισχυρότερες στους άνδρες ηλικίας 50 έως 65 ετών».
Και πρόσθεσε:
«Σε νεότερους άνδρες και σε εκείνους άνω των 65 ετών, οι συσχετίσεις ήταν πιο αδύναμες και γενικά δεν ήταν στατιστικά σημαντικές. Παρατηρήσαμε ορισμένες συσχετίσεις και στις γυναίκες, αλλά ήταν γενικά μικρότερες και λιγότερο σταθερές σε σύγκριση με εκείνες που παρατηρήθηκαν στους άνδρες μέσης ηλικίας».
Η επιστημονική επιφύλαξη για τα αποτελέσματα
Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι η μελέτη δείχνει συσχέτιση και όχι άμεση αιτιώδη σχέση μεταξύ PFAS και γήρανσης.
Μιλώντας στο CNN, ο Tom Flanagin, ανώτερος διευθυντής επικοινωνίας στο American Chemistry Council, δήλωσε:
«Η συγκεκριμένη δημοσίευση δεν παρέχει αποδείξεις ότι η έκθεση σε PFAS προκαλεί γήρανση, ούτε αλλάζει το εκτεταμένο επιστημονικό και ρυθμιστικό έργο που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη για την κατανόηση και τη διαχείριση συγκεκριμένων PFAS που προκαλούν ανησυχία».
Δεν είναι ούτε η ζάχαρη ούτε το στρες – Αυτή είναι η Νο1 συνήθεια που μας γερνά πιο γρήγορα
Πώς μπορείτε να μειώσετε την έκθεση στα PFAS
Ορισμένες πρακτικές μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση της καθημερινής έκθεσης στα «παντοτινά χημικά»:
- Χρησιμοποιήστε φίλτρα νερού αντίστροφης όσμωσης ή ενεργού άνθρακα για το πόσιμο νερό.
- Αντικαταστήστε τα αντικολλητικά σκεύη με ανοξείδωτα, μαντεμένια ή κεραμικά.
- Περιορίστε τα τρόφιμα σε συσκευασίες fast food, κουτιά πίτσας και σακούλες ποπ κορν για μικροκύματα.
- Επιλέξτε υφάσματα, χαλιά και καλλυντικά χωρίς PFAS.
- Αποθηκεύστε τα τρόφιμα σε γυάλινα ή ανοξείδωτα δοχεία αντί για πλαστικά.