Σύμφωνα με νέα μελέτη, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι το Long Covid μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο θρομβώσεων στο αίμα, υπογραμμίζοντας τη σημασία της παρακολούθησης και της πρόληψης μετά την ανάρρωση.
Long Covid: Ποιες είναι οι 8 παραλλαγές που εντόπισε το Harvard – Πώς θα καταλάβετε αν έχετε κάποια;
Οι συνέπειες του Long Covid στην υγεία – Ο κίνδυνος για θρομβώσεις
Ο Long COVID αναδεικνύεται ως μια μαζική, πολυσυστηματική ασθένεια, με πρώιμα σημάδια ελπίδας από την αποκατάσταση, τα αντιφλεγμονώδη φάρμακα και τις πειραματικές θεραπείες, αλλά χωρίς ακόμα αποδεδειγμένη θεραπεία.
Ο Long COVID ορίζεται ως συμπτώματα που διαρκούν τουλάχιστον δύο μήνες μετά από αρχική μόλυνση με SARS-CoV-2, χωρίς άλλη σαφή ιατρική εξήγηση.
Υπολογίζεται ότι 65 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως επηρεάζονται αυτή τη στιγμή και παρόλο που οι ερευνητές εργάζονται για να κατανοήσουν τι προκαλεί την κατάσταση και να δοκιμάσουν μια μεγάλη ποικιλία πιθανών θεραπειών, από δομημένα προγράμματα αποκατάστασης μέχρι αντιιικά, αντιπηκτικά, αντιφλεγμονώδη φάρμακα, συμπληρώματα και νέα βιολογικά σκευάσματα, δεν υπάρχουν ακόμα εγκεκριμένες, βασισμένες σε αποδείξεις θεραπείες.
Οι επιστήμονες σε νέα τους μελέτη στο Springer Nature πιστεύουν ότι το Long COVID τροφοδοτείται από πολλαπλές, αλληλοεπικαλυπτόμενες βιολογικές δυσλειτουργίες. Αυτές περιλαμβάνουν την παραμονή του ιού στο σώμα, συνεχιζόμενη χαμηλού επιπέδου φλεγμονή με αυξημένα επίπεδα IL-1β, IL-6 και TNF-α, καθώς και τον σχηματισμό μικροσκοπικών θρόμβων αίματος που προκαλούνται από αλληλεπιδράσεις μεταξύ της πρωτεΐνης ακίδας του ιού και της ινωδογόνου.
Άλλοι παράγοντες, σύμφωνα με το CDC, περιλαμβάνουν την αυτοανοσία, τις διαταραχές στο εντερικό μικροβίωμα και τη δυσλειτουργία των μιτοχονδρίων. Όλοι αυτοί οι μηχανισμοί μαζί μπορούν να προκαλέσουν βλάβες σε πολλαπλά όργανα, οδηγώντας σε δυσλειτουργία των αιμοφόρων αγγείων, φλεγμονή της καρδιάς, νευρο-φλεγμονή, νευροπάθεια μικρών ινών, κόπωση, αλλαγές στην έμμηνο ρύση, προβλήματα στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα, καθώς και τραυματισμούς στα νεφρά ή στο ήπαρ.
Σωτήρης Τσιόδρας: Ο πλήρης εμβολιασμός κατά της COVID-19 μειώνει τον κίνδυνο Long COVID
Αποκατάσταση και μη φαρμακευτικές προσεγγίσεις
Για άτομα με ήπια συμπτώματα στα αρχικά στάδια, οι μη φαρμακευτικές θεραπείες παραμένουν η πρώτη επιλογή. Κλινικές δοκιμές δείχνουν ότι διαδικτυακά, ομαδικά προγράμματα σωματικής και ψυχικής αποκατάστασης μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής. Ασκήσεις αναπνοής και εκπαίδευση των αναπνευστικών μυών έχουν επίσης δείξει ότι ενισχύουν την καρδιοαναπνευστική λειτουργία.
Επιπλέον στρατηγικές μπορεί να περιλαμβάνουν προσαρμογή της καθημερινής δραστηριότητας, λογοθεραπεία και γνωσιακή θεραπεία, επανεκπαίδευση της όσφρησης και διατροφική καθοδήγηση. Ωστόσο, η άσκηση που δεν είναι προσεκτικά επιτηρούμενη μπορεί να επιδεινώσει τη φλεγμονή. Για τον λόγο αυτό, τα προγράμματα δραστηριότητας πρέπει να είναι σταδιακά και να προσαρμόζονται ανάλογα με τα συμπτώματα.
Αντιιικά και πρώιμα θεραπευτικά αποτελέσματα
Αντιιικά φάρμακα που λαμβάνονται κατά τη διάρκεια της αρχικής μόλυνσης με COVID-19 φαίνεται να μειώνουν ελαφρώς τον κίνδυνο εμφάνισης Long COVID. Στην Ιαπωνία, η αγωγή μείωσε τα ποσοστά Long COVID κατά 25% σε εξωτερικούς ασθενείς. Σε άτομα υψηλού κινδύνου, τα φάρμακα συνδέθηκαν με περίπου 25% μείωση του κινδύνου. Οι ερευνητές επίσης μελετούν μονοκλωνικά αντισώματα που στοχεύουν την πρωτεΐνη ακίδα για πιθανές επιδράσεις στη νευροτοξικότητα, αν και τα αποτελέσματα των δοκιμών φάσης 3 δεν είναι ακόμα διαθέσιμα.
Φάρμακα που στοχεύουν συγκεκριμένα συμπτώματα
Ορισμένες θεραπείες εστιάζουν σε συγκεκριμένες επιπλοκές, όπως η θρόμβωση, τα προβλήματα του αυτόνομου νευρικού συστήματος και η ανισορροπία του ανοσοποιητικού. Ένα φάρμακο σε χαμηλή δόση που ρυθμίζει τον εγκέφαλο και το ανοσοποιητικό έχει δείξει ότι μειώνει την κόπωση και την συσσώρευση αιμοπεταλίων.
Μια επεμβατική μέθοδος καθαρισμού του αίματος μπορεί να απομακρύνει μικρο-θρόμβους και αυτοαντισώματα, αλλά είναι ακριβή και τα αποτελέσματά της συνήθως δεν διαρκούν πολύ.
Άλλα φάρμακα δοκιμάζονται για την ανακούφιση των συμπτωμάτων. Χρησιμοποιούνται ρυθμιστικά του καρδιακού ρυθμού για τη θεραπεία διαταραχών όπως η ταχυκαρδία σε όρθια στάση. Εξετάζονται επίσης φάρμακα για την αντιμετώπιση γαστρικών προβλημάτων, θεραπείες που ενισχύουν το ανοσοποιητικό, καθώς και φάρμακα για την καρδιά, τους νεφρούς και το νευρικό σύστημα.
Πότε η κόπωση είναι σύμπτωμα long COVID – Ποια άλλα σημάδια εμφανίζονται;
Στοχεύοντας τη φλεγμονή στη ρίζα της
Η μείωση της φλεγμονής στα πρώτα στάδια είναι ένας από τους πιο ελπιδοφόρους τομείς έρευνας. Ένα κοινό φάρμακο για τον διαβήτη που δόθηκε τις πρώτες μέρες της λοίμωξης, μείωσε σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης Long COVID, πιθανότατα επιδρώντας σε ένα βασικό μονοπάτι φλεγμονής.
Φυτικά συμπληρώματα που περιέχουν αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ενώσεις έδειξαν μείωση της κόπωσης σε σχέση με το εικονικό φάρμακο.
Άλλες μέθοδοι περιλαμβάνουν εισπνοές με θεραπευτικό ιαματικό νερό και φυσικά έλαια με αντιφλεγμονώδη δράση, που βοήθησαν στη μείωση της φλεγμονής και την αποκατάσταση της λειτουργίας των πνευμόνων. Επιπλέον, φάρμακα που μπλοκάρουν συγκεκριμένα μονοπάτια φλεγμονής βρίσκονται σε προχωρημένες κλινικές δοκιμές με στόχο να σταματήσουν τις μαζικές φλεγμονώδεις αντιδράσεις.
Υγεία του εντέρου, συμπληρώματα και μεταβολισμός
Η ενίσχυση του εντερικού μικροβιώματος μπορεί επίσης να προσφέρει ανακούφιση. Ένα συμβιοτικό συμπλήρωμα μείωσε τα συνολικά συμπτώματα μετά από έξι μήνες χρήσης.
Μικρές μελέτες δείχνουν ότι υψηλές δόσεις βιταμινών, συνένζυμα, ανόργανα στοιχεία και συνδυασμοί που ενισχύουν τη μυϊκή και κυτταρική ενέργεια μπορούν να βελτιώσουν τη λειτουργία των κυττάρων και την κυκλοφορία του αίματος.
Άλλες πρώιμες μελέτες αναφέρουν οφέλη από αντιοξειδωτικά και μείγματα αμινοξέων, τα οποία ενίσχυσαν τη λειτουργία των μιτοχονδρίων και μείωσαν την κόπωση.
SARS-CoV-2: Το 56% των ασθενών με long Covid έχουν συμπτώματα ακόμα και δύο χρόνια μετά
Πειραματικά βιολογικά φάρμακα και αναδυόμενες θεραπείες
Νέα βιολογικά σκευάσματα εξετάζουν τον ρόλο της φλεγμονής που προκαλείται από την ινωδογόνο στον εγκέφαλο. Ένα ειδικό αντίσωμα που στοχεύει τη φλεγμονώδη περιοχή αυτής της πρωτεΐνης βρίσκεται σε αρχικό στάδιο δοκιμών, καθώς σε μελέτες σε ζώα απέτρεψε την απώλεια νευρώνων.
Μια άλλη πειραματική θεραπεία που στοχεύει αυτοαντισώματα του νευρικού συστήματος έδειξε εντυπωσιακή βελτίωση σε έναν ασθενή με σοβαρή κόπωση και κακή αιματική ροή, αλλά απαιτούνται μεγαλύτερες μελέτες.
Άλλες μη φαρμακευτικές θεραπείες δείχνουν επίσης θετικά σημάδια. Η υπερβαρική θεραπεία με οξυγόνο βελτίωσε τη μνήμη, τον ύπνο και τον πόνο σε μια μελέτη έξι μηνών. Αναφορές περιπτώσεων με βελονισμό έδειξαν μείωση στη νοητική σύγχυση και τον πόνο στις αρθρώσεις.
Εμβόλια και εξελίξεις για τη Long COVID
Ο εμβολιασμός προσφέρει περιορισμένη προστασία έναντι της Long COVID μετά από διασπάσεις, μειώνοντας τον κίνδυνο κατά περίπου 15% έως 41%. Μεταξύ των ανθρώπων που ήδη παρουσίαζαν συμπτώματα Long COVID, τα αποτελέσματα μετά από ενισχυτική δόση ήταν μικτά: περίπου 17% παρουσίασαν βελτίωση, 21% εμφάνισαν επιδείνωση και 62% δεν είδαν καμία αλλαγή.
Παρόλο που πολλές πιθανές θεραπείες δείχνουν πρώιμη υποσχόμενη δράση, τα περισσότερα στοιχεία προέρχονται ακόμη από μικρές ή μη τυχαιοποιημένες μελέτες που βασίζονται σε έμμεσους δείκτες αποτελεσματικότητας. Υπάρχει επείγουσα ανάγκη για μεγάλες, προσαρμοστικές τυχαιοποιημένες δοκιμές με σταθερούς ορισμούς και ομαδοποίηση ασθενών βάσει βιοδεικτών.
Μέχρι να προκύψουν πιο ξεκάθαρες απαντήσεις, οι ειδικοί υποστηρίζουν μια ευέλικτη, διεπιστημονική προσέγγιση που περιλαμβάνει:
- έγκαιρη χρήση αντιιικών φαρμάκων,
- σταδιακά ρυθμισμένη άσκηση,
- στοχευμένες αντιθρομβωτικές και αντιφλεγμονώδεις θεραπείες,
- υποστήριξη του εντερικού μικροβιώματος
- και εξατομικευμένη αποκατάσταση.
Εμβόλια COVID-19: Με ποιο νέο ανησυχητικό σύνδρομο συνδέονται, σύμφωνα με το Yale
Αυτή η στρατηγική αντανακλά τη διαφορετική και πολυσυστημική φύση της Long COVID, ενώ η επιστημονική κοινότητα συνεχίζει την αναζήτηση οριστικών, μηχανιστικά τεκμηριωμένων θεραπειών.