Νέα μελέτη δείχνει ότι μια απλή σάρωση του αμφιβληστροειδούς μπορεί να δώσει στοιχεία για τη βιολογική ηλικία, συνδέοντας την «ηλικία» των ματιών με τον διαβήτη, το κάπνισμα και παθήσεις της όρασης.
Κάντε το τεστ για να μάθετε τη βιολογική σας ηλικία – Πότε συνδέεται με κίνδυνο άνοιας
Όταν τα μάτια προδίδουν τη βιολογική ηλικία
Μπορεί τα μάτια να δείχνουν όχι μόνο πόσων ετών είστε, αλλά και πόσο γρήγορα γερνά το σώμα σας; Νέα έρευνα που βασίστηκε σε σχεδόν 30.000 σαρώσεις αμφιβληστροειδούς δείχνει ότι η εικόνα στο πίσω μέρος του ματιού μπορεί να προσφέρει σημαντικές ενδείξεις για τη βιολογική γήρανση.
Κάθε χρόνο προσθέτουμε ακόμη ένα έτος στη χρονολογική μας ηλικία. Η βιολογική ηλικία, όμως, είναι διαφορετική υπόθεση, καθώς επιχειρεί να αποτυπώσει τον ρυθμό με τον οποίο το σώμα υφίσταται τη φυσιολογική φθορά του χρόνου.
Η εκτίμησή της είναι πολύ πιο σύνθετη από έναν απλό υπολογισμό με βάση την ημερομηνία γέννησης. Παρ’ όλα αυτά, οι επιστήμονες αναζητούν όλο και πιο ακριβείς τρόπους μέτρησής της, καθώς τέτοιες πληροφορίες θα μπορούσαν να συμβάλουν και στον έγκαιρο εντοπισμό σοβαρών προβλημάτων υγείας.
Τι μπορεί να αποκαλύψει μια σάρωση του ματιού
Ερευνητές του Seoul National University παρουσίασαν στο GeroScience μια μέθοδο που χρησιμοποιεί σαρώσεις από το πίσω μέρος του ματιού για την εκτίμηση της γήρανσης.
Πρόκειται για μια γρήγορη και μη επεμβατική προσέγγιση, η οποία στη συγκεκριμένη έρευνα κατάφερε να προβλέψει την ηλικία με μεγαλύτερη ακρίβεια σε σχέση με προηγούμενα μοντέλα που βασίζονταν στον αμφιβληστροειδή.
Η έρευνα στηρίζεται στην τεχνολογία retinal age gap (RAG), δηλαδή στο «χάσμα ηλικίας του αμφιβληστροειδούς», πάνω στην οποία εργάζονται οι επιστήμονες εδώ και χρόνια.
Το σύστημα χρησιμοποιεί μια μεγάλη βάση εικόνων για να εκτιμήσει την ηλικία ενός ανθρώπου από τα χαρακτηριστικά των ματιών του. Παράλληλα, μπορεί να αναδείξει πιθανές αποκλίσεις που σχετίζονται με τη βιολογική γήρανση.
Το ενδιαφέρον των ερευνητών για τα μάτια δεν είναι τυχαίο, καθώς αποτελούν μέρος του σώματος που συνδέεται στενά με τον εγκέφαλο και την καρδιά.
«Άτομα της ίδιας χρονολογικής ηλικίας παρουσιάζουν σημαντική μεταβλητότητα ως προς τη βιολογική γήρανση και την κατάσταση της υγείας τους, η οποία διαμορφώνεται από γενετικούς, περιβαλλοντικούς παράγοντες και παράγοντες του τρόπου ζωής», γράφουν οι ερευνητές.
«Αυτό υπογραμμίζει την αυξανόμενη ανάγκη για ακριβείς και εύκολα προσβάσιμους βιοδείκτες της βιολογικής ηλικίας, οι οποίοι μπορούν να αποτυπώσουν αυτή την ετερογένεια, να βελτιώσουν την πρόβλεψη κινδύνου και να συμβάλουν στη διαμόρφωση στρατηγικών πρόληψης».
Σχεδόν 30.000 σαρώσεις για την εκπαίδευση του μοντέλου
Για τη νέα μελέτη, οι επιστήμονες επέκτειναν την προηγούμενη έρευνα γύρω από το RAG, προσθέτοντας νέα δεδομένα εκπαίδευσης και πραγματοποιώντας αλλαγές στον αλγόριθμο.
Μία από τις σημαντικότερες διαφοροποιήσεις ήταν ότι δεν περιορίστηκαν σε εικόνες υγιών ματιών. Χρησιμοποίησαν επίσης σαρώσεις από ανθρώπους με παθήσεις του αμφιβληστροειδούς ή του οπτικού νεύρου, κάτι που δεν είχε γίνει στις περισσότερες προηγούμενες έρευνες.
Συνολικά, το σύστημα εκπαιδεύτηκε με 29.530 σαρώσεις αμφιβληστροειδούς από 7.535 συμμετέχοντες.
Στη συνέχεια δοκιμάστηκε σε 14.832 διαφορετικές σαρώσεις από ακόμη 7.416 ανθρώπους, ώστε οι ερευνητές να αξιολογήσουν την ακρίβειά του.
Το μοντέλο κατάφερε να υπολογίσει την πραγματική χρονολογική ηλικία με μέσο περιθώριο σφάλματος περίπου 2,5 έως 2,7 χρόνια, επίδοση που συγκρίνεται ευνοϊκά με προηγούμενα συστήματα RAG.
Διαβήτης, κάπνισμα και καταρράκτης: Τι έδειξε η «ηλικία» του αμφιβληστροειδούς
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν οι συσχετίσεις ανάμεσα στις υψηλότερες τιμές RAG και σε διαφορετικούς παράγοντες που σχετίζονται με την υγεία και τον τρόπο ζωής.
Συγκεκριμένα, οι ερευνητές κατέγραψαν:
- +2,52 χρόνια σε άτομα με διαβήτη
- +0,5 χρόνια στους σημερινούς καπνιστές
- +0,46 χρόνια στους πρώην καπνιστές
- +0,6 χρόνια σε άτομα με εκφύλιση της ωχράς κηλίδας
- +1,86 χρόνια σε άτομα με καταρράκτη
Στην περίπτωση του καταρράκτη, ωστόσο, οι επιστήμονες επισημαίνουν μια σημαντική επιφύλαξη. Μέρος της συσχέτισης ενδέχεται να οφείλεται στο γεγονός ότι ο καταρράκτης δημιουργεί πιο θολές εικόνες και όχι απαραίτητα στο ότι ο αμφιβληστροειδής γερνά γρηγορότερα.
Αντιγήρανση: 3 τρόποι να επιβραδύνετε το βιολογικό ρολόι σας – Ο ρόλος των ωμέγα-3 λιπαρών
Γιατί δεν αποδεικνύεται ακόμη ότι μετρά τη βιολογική ηλικία
Υπάρχει και ένας ακόμη σημαντικός περιορισμός. Οι ερευνητές δεν συνέκριναν άμεσα το νέο σύστημα με άλλες καθιερωμένες μεθόδους μέτρησης της βιολογικής γήρανσης.
Παρόλα αυτά, το γεγονός ότι οι υψηλότερες τιμές RAG συνδέθηκαν με καταστάσεις που είναι γνωστό ότι σχετίζονται με τη βιολογική ηλικία αποτελεί ένδειξη ότι η συγκεκριμένη τεχνολογία θα μπορούσε να αξιοποιηθεί προς αυτή την κατεύθυνση.
«Το RAG, ένα υπόλοιπο πρόβλεψης ηλικίας που προκύπτει από απεικονιστικά δεδομένα, συνδέεται επομένως με τον τρόπο ζωής, τη συστηματική υγεία και την υγεία των ματιών», αναφέρουν οι ερευνητές.
Η «ηλικία» του αμφιβληστροειδούς έχει συνδεθεί και στο παρελθόν με τη συνολική υγεία του οργανισμού. Μελέτη σε 35.913 συμμετέχοντες της UK Biobank έδειξε ότι κάθε επιπλέον έτος διαφοράς μεταξύ της εκτιμώμενης ηλικίας του αμφιβληστροειδούς και της πραγματικής ηλικίας συσχετιζόταν με 2% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από οποιαδήποτε αιτία. Οι ερευνητές εκτίμησαν ότι το retinal age gap θα μπορούσε να αποτελέσει έναν πιθανό, μη επεμβατικό βιοδείκτη της γήρανσης.
Γιατί το φύλο μπήκε στην εξίσωση
Ένα ακόμη στοιχείο στο οποίο δόθηκε έμφαση ήταν ο τρόπος εκπαίδευσης του συστήματος. Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι οι βάσεις δεδομένων θα πρέπει να περιλαμβάνουν τόσο υγιή όσο και πάσχοντα μάτια.
Παράλληλα, το μοντέλο σχεδιάστηκε ώστε να λαμβάνει υπόψη το φύλο την ίδια στιγμή που αξιολογεί την ηλικία. Η προσέγγιση αυτή είναι γνωστή ως «πολυδιεργασιακή μάθηση» ή multi-task learning.
Με απλούστερους όρους, η πραγματοποίηση δύο αξιολογήσεων ταυτόχρονα ενδέχεται να περιορίζει ανακρίβειες που θα μπορούσαν να προκύψουν από διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών.
Από τη βιολογική ηλικία στον εντοπισμό προβλημάτων υγείας
Η πιθανή χρήση της τεχνολογίας δεν περιορίζεται στην εκτίμηση της ηλικίας. Μελλοντικά θα μπορούσε να βοηθήσει και στον εντοπισμό προβλημάτων υγείας που διαφορετικά ίσως παρέμεναν απαρατήρητα.
Για να μπορεί όμως να χρησιμοποιηθεί με αυτόν τον τρόπο στην πράξη, απαιτούνται περισσότερες έρευνες και περαιτέρω ανάπτυξη.
«Σε οφθαλμολογικές κλινικές όπου η απεικόνιση του βυθού του ματιού πραγματοποιείται σε τακτική βάση, το RAG μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό ασθενών που χρειάζονται περαιτέρω συστηματική αξιολόγηση», γράφουν οι ερευνητές.
«Εάν επικυρωθεί σε διαχρονικές μελέτες, η διαδοχική μέτρηση του RAG μπορεί να προσφέρει έναν τρόπο παρακολούθησης των μεταβολών στο ίδιο άτομο και αξιολόγησης της ανταπόκρισης σε συστηματικές παρεμβάσεις».
Τι θέλουν να εξετάσουν στη συνέχεια οι επιστήμονες
Ένα από τα επόμενα βήματα θα μπορούσε να είναι η παρακολούθηση των συμμετεχόντων για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να εξεταστεί εάν θεραπείες ή άλλες μεταβολές επηρεάζουν την «ηλικία» που αποτυπώνεται στον αμφιβληστροειδή.
Παράλληλα, χρειάζεται να συγκριθεί η ακρίβεια του RAG με ήδη καθιερωμένες μεθόδους αξιολόγησης της βιολογικής γήρανσης.
Προς το παρόν, πάντως, η συγκεκριμένη τεχνολογία φαίνεται καταλληλότερη για την παρακολούθηση τάσεων σε μεγάλους πληθυσμούς και όχι για την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με έναν συγκεκριμένο άνθρωπο.
Ο λόγος είναι ότι αρκετές από τις διαφορές που ανιχνεύει το μοντέλο είναι μικρές σε σχέση με το συνολικό περιθώριο σφάλματός του.
«Το κατά πόσο αντικατοπτρίζει τη βιολογική γήρανση απαιτεί διαχρονική επικύρωση σε σύγκριση με καθιερωμένους βιοδείκτες γήρανσης», σημειώνουν οι ερευνητές.
Η διατροφή που μπορεί να μειώσει τη βιολογική ηλικία μέσα σε 4 εβδομάδες – Λειτουργεί και μετά τα 60
«Προς το παρόν, το RAG είναι καταλληλότερο για τον χαρακτηρισμό σε επίπεδο πληθυσμού παρά για τη διαστρωμάτωση του κινδύνου σε ατομικό επίπεδο».
Πηγές: