Τα μικροπλαστικά έχουν εντοπιστεί σχεδόν σε όλο το σώμα και συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο για έμφραγμα και εγκεφαλικό. Νέα μελέτη δείχνει για πρώτη φορά πώς το πλαστικό αλληλεπιδρά με το νερό του οργανισμού, παράγοντας επιβλαβή μόρια. Ποια είναι τα συμπεράσματά της.
Καρκίνος του πνεύμονα: Ο κοινός παράγοντας που βρέθηκε στους ασθενείς – Εκτιθέμεθα όλοι
Μικροπλαστικά: Πώς βλάπτουν τον οργανισμό, σύμφωνα με νέα μελέτη του Columbia
Την τελευταία δεκαετία, τα μικροπλαστικά έχουν εντοπιστεί σχεδόν παντού στον ανθρώπινο οργανισμό, από τους πνεύμονες και το αίμα μέχρι τον πλακούντα, ενώ έρευνες τα συνδέουν με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος, εγκεφαλικού και φλεγμονώδους νόσου του εντέρου.
Στη νέα μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Nature με τίτλο “Intrinsic physicochemical activity at microplastic–water interfaces”, οι επιστήμονες δείχνουν ότι τα μικροπλαστικά δεν είναι τόσο αδρανή όσο θεωρούνταν επί δεκαετίες. Όταν έρχονται σε επαφή με το νερό, προκαλούν τον σχηματισμό ασταθών μορίων, των ελεύθερων ριζών, που μπορούν να προκαλέσουν οξειδωτικό στρες και φλεγμονή.
Τι δείχνουν πρόσφατες έρευνες για τα μικροπλαστικά
Οι μελέτες των τελευταίων ετών συνδέουν τα μικροπλαστικά με κινδύνους για την υγεία, τα ευρήματα όμως δεν είναι ακόμη οριστικά.
- Σύμφωνα με τη μελέτη του 2025 με τίτλο “Bioaccumulation of Microplastics in Decedent Human Brains Assessed by Pyrolysis Gas Chromatography-Mass Spectrometry”, τα μικροπλαστικά εντοπίστηκαν στους νεφρούς, στο ήπαρ και στον εγκέφαλο νεκρών ανθρώπων, με τις υψηλότερες συγκεντρώσεις στον εγκέφαλο και σημαντικά υψηλότερα επίπεδα το 2024 σε σύγκριση με το 2016.
- Σύμφωνα με την ανασκόπηση του 2026 με τίτλο “Microplastics in the Gastrointestinal Tract: A Systematic Review”, τα μικροπλαστικά έχουν εντοπιστεί σε ιστούς σε όλο το γαστρεντερικό σύστημα, με σημαντικά υψηλότερες συγκεντρώσεις σε άτομα με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου ή καρκίνο του παχέος εντέρου.
- Σύμφωνα με την ανασκόπηση του 2025 με τίτλο “Microplastics: State of the Evidence on Health Effects and Public Perception”, τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επιτρέπουν οριστικά συμπεράσματα, καθώς δεν έχει αποδειχθεί αιτιώδης σχέση.
Τι έδειξε η νέα μελέτη
Χρησιμοποιώντας προηγμένες μικροσκοπικές τεχνικές, οι ερευνητές παρατήρησαν την αλληλεπίδραση του νερού με τα μικροπλαστικά και τον σχηματισμό ελεύθερων ριζών, για πρώτη φορά με τέτοια λεπτομέρεια, όπως αναφέρουν.
Ασθενείς που έπαθαν έμφραγμα είχαν περισσότερα μικροπλαστικά στο αίμα τους – Ανησυχητική μελέτη
«Τα μικροπλαστικά είναι σαν ένα μικρό εργοστάσιο που παράγει συνεχώς ελεύθερες ρίζες», εξηγεί ο καθηγητής Χημείας στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια Wei Min, ένας από τους συγγραφείς της μελέτης, σύμφωνα με το NBC News. «Τα κύτταρά μας αποτελούνται κατά 60 έως 70% από νερό και επομένως αυτή η δράση μπορεί να εκδηλώνεται παντού», προσθέτει.
«Πήραμε ερυθρά αιμοσφαίρια από ποντίκια, τα αναμείξαμε με μικροπλαστικά και τα ερυθρά αιμοσφαίρια διασπάστηκαν», περιγράφει ο ίδιος. «Δείχνουμε άμεσες βιολογικές συνέπειες. Οι πρωτεΐνες υφίστανται βλάβες. Τα κύτταρα υφίστανται βλάβες».
«Πρόκειται για άμεση απόδειξη ότι τα μικροπλαστικά παίζουν σημαντικό και μάλιστα ανεπιθύμητο ρόλο στις βιολογικές διεργασίες. Νομίζω ότι αυτό θα έχει σημαντικές πρακτικές επιπτώσεις», εκτιμά ο καθηγητής Χημείας στο Πανεπιστήμιο Purdue Graham Cooks, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη.
Γιατί έχει σημασία το μέγεθος των σωματιδίων
Για δεκαετίες, τα πλαστικά θεωρούνταν χημικά αδρανή, δηλαδή υλικά που δεν αντιδρούν εύκολα με άλλες ουσίες. Γι’ αυτό χρησιμοποιούνται σε συσκευασίες τροφίμων και μπορούν να παραμένουν στο περιβάλλον για εκατοντάδες έως και χιλιάδες χρόνια.
Το πλαστικό απωθεί το νερό, αλλά όταν τα δύο έρχονται σε επαφή, δημιουργείται ηλεκτρικό πεδίο που μπορεί να αποσπάσει ηλεκτρόνια από τα μόρια του νερού, οδηγώντας στον σχηματισμό ελεύθερων ριζών.
Μικροπλαστικά: Μελέτη αποκαλύπτει την τροφή που τα αποβάλλει από τον οργανισμό
Τα μεγαλύτερα κομμάτια πλαστικού δεν προκαλούν την ίδια ανησυχία από αυτή την άποψη. Αντίθετα, τα μικρότερα σωματίδια δημιουργούν ισχυρότερα ηλεκτρικά πεδία και διαθέτουν πολύ μεγαλύτερη συνολική επιφάνεια στην οποία μπορούν να πραγματοποιηθούν αντιδράσεις.
Ο Min χρησιμοποιεί ως παράδειγμα μια πιστωτική κάρτα. Αν διασπαστεί σε σωματίδια μεγέθους μικρομέτρων, η συνολική επιφάνεια που εκτίθεται στο νερό αυξάνεται πάνω από 1.000 φορές.
«Είναι η μαγεία του μεγέθους του πλαστικού. Τίποτα άλλο. Δεν είναι το πλαστικό που αντιδρά, αλλά το νερό», λέει ο Cooks.
Τι μπορεί να σημαίνει αυτό για την υγεία μας
«Δεν μπορούμε να συμπεράνουμε ότι αυτός είναι ακριβώς ο μηχανισμός μέσω του οποίου το πλαστικό προκαλεί τοξικές επιδράσεις. Μπορούμε όμως να πούμε με βεβαιότητα ότι ενδέχεται να είναι ένας από τους παράγοντες που συμβάλλουν σε αυτές. Το πόσο σημαντικός είναι αυτός ο παράγοντας χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση», επισημαίνει ο Min.
Τα μικροπλαστικά βρίσκονται πλέον σχεδόν παντού, από το χιόνι κοντά στην κορυφή του Έβερεστ μέχρι τα βαθύτερα σημεία των ωκεανών, όπως η Τάφρος των Μαριανών. Παράλληλα, εισέρχονται στον οργανισμό μας μέσω της αναπνοής, των τροφίμων και των ροφημάτων.
Γι’ αυτό ο Cooks εκτιμά ότι πρέπει να αναγνωριστούν ως πηγή ρύπανσης και ως πρόβλημα που απαιτεί συλλογική δράση και κρατικές παρεμβάσεις.
«Όλοι μας έχουμε ήδη μικροπλαστικά στον οργανισμό μας. Και αυτές οι χημικές αντιδράσεις συνεχίζονται», καταλήγει, αφήνοντας ανοιχτό το ερώτημα πώς μπορούν να απομακρυνθούν από το περιβάλλον ή να περιοριστεί ο σχηματισμός τους.