Η μουσική που ακούτε στο αυτοκίνητο δεν είναι απλώς θέμα διάθεσης, καθώς μπορεί να επηρεάσει την προσοχή, την ταχύτητα και τις αντιδράσεις σας στο τιμόνι περισσότερο απ’ όσο φαντάζεστε.
Θολά τζάμια στο αυτοκίνητο: Το κόλπο με το αλάτι για να τα αποφύγετε χωρίς να ανάψετε τη θέρμανση
Επηρεάζει η μουσική που ακούμε στο αυτοκίνητο την οδήγησή μας;
Η ακρόαση μουσικής στο αυτοκίνητο αποτελεί βασικό στοιχείο της οδηγικής εμπειρίας για το 72%-100% των οδηγών, ενώ από το 2000 και μετά το αυτοκίνητο είναι το προτιμότερο περιβάλλον ακρόασης μουσικής, με το 75% του χρόνου οδήγησης να συνοδεύεται από μουσική, σύμφωνα με το Psychology of Music.
Για πολλούς από εμάς, η ακρόαση μουσικής είναι απλώς μέρος της ρουτίνας οδήγησης, τόσο συνηθισμένο όσο και η χρήση ζώνης ασφαλείας. Φτιάχνουμε λίστες αναπαραγωγής για ταξίδια, επιλέγουμε τραγούδια για να μείνουμε ξύπνιοι και ακόμη δυναμώνουμε την ένταση όταν η κυκλοφορία μάς αγχώνει.
Τείνουμε να πιστεύουμε ότι η μουσική μας χαλαρώνει, μας τονώνει ή μας βοηθά να συγκεντρωθούμε όταν οδηγούμε.
Ωστόσο, η επιστήμη δείχνει μια πιο περίπλοκη εικόνα. Δεκαετίες ερευνών δείχνουν ότι η μουσική μπορεί να οξύνει κάποιες πτυχές της οδήγησης και να αποδυναμώσει άλλες. Και επηρεάζει διαφορετικά τους νέους από τους πιο έμπειρους οδηγούς, σύμφωνα με πληροφορίες του Milad Haghani, Αναπληρωτή Καθηγητή και Κύριου Ερευνητή στον Τομέα του Αστικού Κινδύνου και της Ανθεκτικότητας στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης, που μοιράστηκε στο The Conversation.
Γιατί πρέπει να έχετε πάντα υγρό πιάτων στο αυτοκίνητο;
Πώς μελέτησαν οι ερευνητές την οδήγηση και τη μουσική;
Οι περισσότερες μελέτες χρησιμοποιούν προσομοιωτές οδήγησης, όπου οι συμμετέχοντες οδηγούν μέσα από ρεαλιστικά σενάρια δρόμου ενώ οι ερευνητές αλλάζουν μόνο ένα πράγμα: τη μουσική.
Αυτό επιτρέπει την ακριβή μέτρηση δεικτών όπως η ταχύτητα, ο χρόνος αντίδρασης, η διατήρηση λωρίδας, το φρενάρισμα, η απόσταση από το προπορευόμενο όχημα, οι προσομοιωμένες συγκρούσεις και ακόμη και η φυσιολογική κατάσταση του οδηγού υπό διαφορετικές συνθήκες μουσικής.
Επειδή όλα τα άλλα διατηρούνται σταθερά, κάθε διαφορά στην οδηγική απόδοση μπορεί να αποδοθεί στη μουσική.
Οι ερευνητές έχουν δοκιμάσει διάφορα είδη μουσικής και σενάρια οδήγησης σε δεκάδες μικρές μελέτες , συχνά με αντικρουόμενα συμπεράσματα. Για να βγάλουν νόημα από αυτά τα αποτελέσματα, συνδυάζουν τις μελέτες σε «μετα-αναλύσεις» για να εντοπίσουν γενικά μοτίβα.
Τι θα συμβεί αν πιείτε νερό από μπουκάλι που έχει μείνει για ώρα στον ήλιο ή το αυτοκίνητο;
Πώς επηρεάζει η μουσική την οδήγησή μας;
Οι μετα-αναλύσεις δείχνουν ότι η μουσική αλλάζει τον τρόπο που οδηγούμε με διάφορους τρόπους.
Οι οδηγοί που άκουγαν μουσική είχαν περισσότερες προσομοιωμένες συγκρούσεις, φτωχότερο έλεγχο ταχύτητας και λιγότερο σταθερές αποστάσεις από άλλα οχήματα σε σχέση με όσους οδηγούσαν στη σιωπή.
Άλλα αποτελέσματα, όπως η θέση στη λωρίδα, τα λάθη στα φλας και ο καθαρός χρόνος αντίδρασης, εμφανίζουν πιο ανάμεικτα ή ασυνεπή αποτελέσματα.
Η μουσική συχνά αλλάζει τους καρδιακούς παλμούς του οδηγού και τους καθιστά πιο μεταβλητούς. Επίσης, αυξάνει τη διέγερση και το «νοητικό φορτίο» του, δηλαδή το πόσο «απασχολημένος» ή νοητικά πιεσμένος είναι κατά την οδήγηση.
Η μουσική μπορεί επίσης να βοηθήσει κουρασμένους οδηγούς να παραμείνουν σε εγρήγορση σε μακριά, μονότονα τμήματα διαδρομής, αλλά μόνο για μικρό χρονικό διάστημα. Το όφελος εξασθενεί μετά από περίπου 15 έως 25 λεπτά.
Άρα, η μουσική μπορεί να σας κάνει να νιώσετε καλύτερα και σε εγρήγορση για μικρές αποστάσεις, ακόμη κι αν προσθέτει επιπλέον νοητικό βάρος και ανταγωνίζεται το κύριο καθήκον της οδήγησης.
Παίζει ρόλο η ένταση και το είδος της μουσικής;
Η ένταση πράγματι επηρεάζει την οδήγηση, αλλά τα αποτελέσματα είναι πιο διακριτικά απ’ όσο νομίζουν πολλοί.
Η μουσική σε υψηλή ή μεσαία ένταση τείνει να αυξάνει ελαφρώς την ταχύτητα των οδηγών, ενώ η χαμηλής έντασης μουσική οδηγεί σταθερά σε πιο αργή οδήγηση. Αυτά τα αποτελέσματα είναι μικρής κλίμακας, αλλά αρκετά σταθερά στην κατεύθυνση τους.
Η γρήγορη μουσική έχει κακή φήμη, αλλά τα συνολικά στοιχεία δεν είναι τόσο ξεκάθαρα. Μια μετα-ανάλυση δεν βρήκε γενικό αποτέλεσμα του ρυθμού στη οδηγική απόδοση για τον μέσο οδηγό. Όμως τα πράγματα είναι κάπως διαφορετικά για έναν αρχάριο οδηγό.
Διαφορετικές μελέτες εξακολουθούν να δείχνουν ότι κομμάτια πολύ υψηλής διέγερσης ή επιθετικά μπορούν να ωθήσουν κάποιους οδηγούς σε πιο ριψοκίνδυνες συμπεριφορές και να τους κάνουν πιο επιρρεπείς σε λάθη. Όμως ο ρυθμός από μόνος του δεν προβλέπει με ακρίβεια την ασφάλεια.
Η μουσική που επιλέγετε οι ίδιοι τείνει να είναι λιγότερο αποσπαστική σε σχέση με τη μουσική που σας επιβάλλεται. Οι οδηγοί συχνά επιλέγουν μουσική για να ρυθμίσουν τη διάθεσή τους και το επίπεδο διέγερσής τους και αυτό μπορεί να σταθεροποιήσει την οδήγησή τους.
Αντίθετα, αρκετά πειράματα δείχνουν ότι η μουσική που έχει επιλεγεί από τους ερευνητές ή επιβάλλεται στον οδηγό οδηγεί σε φτωχότερες επιδόσεις: περισσότερες συγκρούσεις και παραβάσεις, ειδικά όταν η μουσική δεν αρέσει στον οδηγό.
Άρα, δεν παίζει ρόλο μόνο η ίδια η μουσική, αλλά και η σχέση που έχετε μαζί της, αυτή είναι που διαμορφώνει πώς σας επηρεάζει στην οδήγηση. Η οικεία ή αγαπημένη μουσική τείνει να σταθεροποιεί τη διάθεση και να μειώνει το στρες χωρίς να προσθέτει ιδιαίτερο νοητικό βάρος.
Ποια είδη μουσικής μας κάνουν ευτυχισμένους – Γιατί πρέπει να πηγαίνουμε σε συναυλίες
Οι άπειροι οδηγοί επηρεάζονται περισσότερο
Οι άπειροι οδηγοί είναι πιο ευάλωτοι στην απόσπαση προσοχής από τη μουσική.
Μια μελέτη σε οδηγούς ηλικίας 20 έως 28 ετών διαπίστωσε ότι οι λιγότερο έμπειροι οδηγοί επηρεάζονταν πολύ περισσότερο από τη μουσική σε σχέση με τους έμπειρους. Όταν έπαιζε μουσική, ειδικά ανεβαστικά, «χαρούμενα» τραγούδια, οι άπειροι οδηγοί είχαν πολύ περισσότερες πιθανότητες να ξεπεράσουν τα όρια ταχύτητας.
Οι έμπειροι οδηγοί δεν εμφάνιζαν την ίδια τάση, κάτι που υποδηλώνει ότι η εμπειρία λειτουργεί ως προστατευτικός παράγοντας.
Ένα άλλο πείραμα διαπίστωσε ότι η έκθεση νέων οδηγών σε πιο «επιθετικά» είδη μουσικής, όπως metal ή ορισμένα folk–pop κομμάτια, οδήγησε σε αυξημένες ταχύτητες, περισσότερα λάθη στην οδήγηση και λιγότερη προσοχή στις πινακίδες του δρόμου.
Για τους αρχάριους οδηγούς, η γρήγορης έντασης μουσική αύξανε το νοητικό τους φορτίο και μείωνε την ικανότητά τους να εντοπίζουν κινδύνους. Αυτό σήμαινε πως ήταν πιο αργοί ή λιγότερο ακριβείς στις αντιδράσεις τους.
Η αργή μουσική, από την άλλη πλευρά, δεν αύξανε το νοητικό φορτίο των άπειρων οδηγών και μάλιστα βελτίωνε με μέτριο τρόπο την ικανότητά τους να ανταποκρίνονται σε κινδύνους.
Τι σημαίνει αυτό για τη δική σας οδήγηση;
Για τους περισσότερους ανθρώπους, τα οικεία τραγούδια, τα ήρεμα είδη μουσικής και η μέτρια ένταση φαίνεται να δημιουργούν τη μικρότερη παρεμβολή, ενώ ταυτόχρονα διατηρούν την εγρήγορση και την καλή διάθεση.
Εξαιρετικά δυνατά, άγνωστα ή έντονα επιθετικά κομμάτια είναι αυτά που είναι πιο πιθανό να αυξήσουν την ταχύτητα, να αποσπάσουν την προσοχή ή να υπερφορτώσουν τη σκέψη σας.
Αλλά αν είστε νέος οδηγός, δοκιμάστε να χαμηλώσετε την ένταση ή ακόμη και να κλείσετε τη μουσική σε απαιτητικές συνθήκες.