Η μέτρηση της χοληστερίνης είναι εδώ και καιρό το πρότυπο για την αξιολόγηση του κινδύνου καρδιακής νόσου, αλλά όλο και περισσότεροι άνθρωποι στρέφονται πλέον σε μια απλή και γρήγορη εξέταση που ονομάζεται σκορ ασβεστίου στεφανιαίων αρτηριών (CAC). Πρόσφατες κλινικές οδηγίες ενίσχυσαν τον ρόλο αυτού του τεστ και, για πρώτη φορά, συνδέουν τους στόχους της LDL χοληστερόλης (δηλαδή της «κακής» χοληστερίνης) με τις τιμές ασβεστίου. Πότε χρειάζονται οι στατίνες;
LDL Χοληστερόλη: 5 φυσικά συμπληρώματα για να τη μειώσετε χωρίς φάρμακα – Τι προτείνει ειδικός
Σκορ ασβεστίου: Το τεστ που αλλάζει την αξιολόγηση για καρδιακό κίνδυνο
Αυτό έχει σημασία επειδή όσο περισσότερο ασβέστιο βρίσκεται στις αρτηρίες της καρδιάς σας, τόσο χαμηλότερη πρέπει να είναι η LDL σας για να μειωθεί ο κίνδυνος εμφράγματος ή εγκεφαλικού. Σε αντίθεση με την υψηλή χοληστερίνη, το ασβέστιο είναι αυτό που υποδεικνύει την πραγματική νόσο – τη συσσώρευση πλάκας στις αρτηρίες.
Περισσότερο ασβέστιο σημαίνει υψηλότερος κίνδυνος, συμπεριλαμβανομένου και του κινδύνου θανάτου, εξηγεί ο Αμερικανός καρδιολόγος Dr. Michael Blaha, σύμφωνα με το Wall Street Journal. Αυτές οι γρήγορες αξονικές τομογραφίες, διαθέσιμες εδώ και δεκαετίες, βοηθούν τους γιατρούς να αξιολογούν καλύτερα τον κίνδυνο και να καθοδηγούν τη θεραπεία, ειδικά σε ενήλικες άνω των 40 ετών όταν οι αποφάσεις για φαρμακευτική αγωγή είναι αβέβαιες.
Τι είναι το σκορ ασβεστίου και ποια η χρησιμότητά του;
Το σκορ ασβεστίου (CAC score) είναι μια απλή μέτρηση βασισμένη σε αξονική τομογραφία που δείχνει πόσο ασβέστιο έχει συσσωρευτεί στα τοιχώματα των στεφανιαίων αρτηριών σας.
Σύμφωνα με μελέτη του 2026 με τίτλο «Utilizing the coronary artery calcium score to predict coronary artery disease in individuals with presumed cardiac symptoms: A diagnostic study», το τεστ βοηθά στον εντοπισμό στεφανιαίας παθολογίας σε συμπτωματικούς ενήλικες άνω των 40 ετών και υποστηρίζει τη διαστρωμάτωση κινδύνου, αλλά δεν αποτελεί αυτόνομη διαγνωστική εξέταση.
Αυτό το ασβέστιο αποτελεί μέρος της πλάκας που αναπτύσσεται με την πάροδο του χρόνου και μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καρδιακής νόσου. Το αποτέλεσμα δίνεται ως αριθμός (Agatston score), ο οποίος βοηθά στην εκτίμηση του κινδύνου και όχι στη διάγνωση ενός τρέχοντος προβλήματος. Χρησιμοποιείται κυρίως για την ανίχνευση πρώιμης, «σιωπηλής» αθηροσκλήρωσης και για την καθοδήγηση προληπτικών αποφάσεων, όπως η έναρξη φαρμακευτικής αγωγής.
Τι δείχνει το τεστ
- Μετρά την ασβεστοποιημένη πλάκα στις στεφανιαίες αρτηρίες
- Αντανακλά τη μακροχρόνια συσσώρευση χοληστερίνης
- Δίνεται ως αριθμητική τιμή (0 = χαμηλός κίνδυνος, ≥400 = υψηλός κίνδυνος)
Γιατί πρέπει να γίνεται
- Προβλέπει τον κίνδυνο εμφράγματος και εγκεφαλικού
- Βοηθά στην καθοδήγηση αποφάσεων για στατίνες ή προληπτική θεραπεία
Τι περιορισμούς έχει
- Δεν ανιχνεύει «μαλακή» (μη ασβεστοποιημένη) πλάκα
- Δεν χρησιμοποιείται για τη διάγνωση οξέων καρδιακών επεισοδίων
Γιατί να κάνετε την εξέταση;
Η απεικόνιση ασβεστοποίησης μπορεί να επηρεάσει ασθενείς που διστάζουν, πολλοί από τους οποίους είναι επιφυλακτικοί να λάβουν φάρμακα όπως οι στατίνες, λέει ο Khan.
Ο Αμερικανός καρδιολόγος Dr. Ron Blankstein αναφέρει σύμφωνα με την ίδια πηγή ότι όταν δείχνει στους ασθενείς εικόνα της πλάκας στις αρτηρίες τους, συχνά θέλουν να μάθουν τι μπορούν να κάνουν για να τη μειώσουν ή να σταματήσουν την εξέλιξή της. «Ένας από τους λόγους που οι κλινικοί χρησιμοποιούν αυτή την εξέταση είναι επειδή υπάρχουν δεδομένα που δείχνουν ότι όταν υπάρχουν στεφανιαίες ασβεστοποιήσεις οι ασθενείς είναι πιο πιθανό να λαμβάνουν φάρμακα και να υιοθετούν άλλες προληπτικές θεραπείες», λέει.
Δεν χρειάζεται να κάνουν όλοι το τεστ. Συνήθως συνιστάται σε μεσήλικες όταν ο 10ετής κίνδυνος καρδιαγγειακής νόσου είναι μεταξύ 3% και 10%, βάσει ενός νέου τυποποιημένου υπολογιστή κινδύνου.
«Η τιμή ασβεστίου έχει αξία σε οριακές ή ενδιάμεσες ζώνες κινδύνου», λέει ο Blaha. «Μπορούμε να καθορίσουμε πόσο επιθετικοί πρέπει να είμαστε με τα φάρμακα».
Αν οι ασθενείς έχουν έντονες παρενέργειες από στατίνες, η σάρωση μπορεί να δείξει αν έχουν χαμηλό κίνδυνο και δεν χρειάζονται πιο επιθετική θεραπεία ή το αντίθετο, λέει ο Blaha. Οι τιμές βοηθούν επίσης στον καθορισμό της δόσης στατίνης ή άλλων φαρμάκων που μειώνουν τη χοληστερίνη.
Ποια είναι η σχέση μεταξύ του σκορ ασβεστίου και της χοληστερίνης;
Οι οδηγίες ορίζουν στόχους LDL με βάση τις τιμές της σάρωσης. Όσο περισσότερο ασβέστιο υπάρχει, τόσο χαμηλότερη πρέπει να είναι η LDL.
- Τιμή κάτω από 100: ήπια πλάκα, στόχος LDL κάτω από 100 mg/dl
- Τιμή 100–299: στόχος LDL κάτω από 70 mg/dl
- Τιμή ≥300: σοβαρή πλάκα, στόχος LDL κάτω από 70 mg/dl, ιδανικά κάτω από 55 mg/dl
- Τιμή >1.000: εκτεταμένη πλάκα, στόχος LDL κάτω από 55 mg/dl
Η ποσότητα πλάκας αυξάνεται με την ηλικία. Έτσι, ηλικιωμένα άτομα με ήπια πλάκα μπορεί να χρειάζονται λιγότερο επιθετική θεραπεία από νεότερα άτομα με την ίδια τιμή, σύμφωνα με τον Blankstein.
Υπάρχουν μειονεκτήματα;
Μία ανησυχία, σύμφωνα με τον Blaha, είναι η πιθανή ακατάλληλη χρήση της τιμής του σκορ ασβεστίου για την αιτιολόγηση επεμβάσεων, όπως η τοποθέτηση stent. «Αν ένας ασθενής δεν έχει συμπτώματα όπως πόνο στο στήθος, δεν χρειάζεται καθετηριασμό ούτε stent», λέει.
Οι γιατροί μπορεί επίσης να ζητήσουν περιττές εξετάσεις. Για παράδειγμα, τα τεστ κόπωσης δεν είναι χρήσιμα σε άτομα χωρίς συμπτώματα καρδιακής νόσου. Ένας ακόμη περιορισμός είναι τα τυχαία ευρήματα, όπως ένας όζος στον πνεύμονα, που συχνά είναι καλοήθης αλλά μπορεί να προκαλέσει άγχος και επιπλέον εξετάσεις.
Αν η τιμή ασβεστίου είναι μηδέν, δεν σημαίνει ότι και ο κίνδυνος για καρδιακή νόσο είναι μηδέν. «Είναι ένα κομμάτι πληροφορίας μαζί με όλα τα άλλα, όπως η αρτηριακή πίεση, η χοληστερίνη και το βάρος», λέει ο Khan.
Ποιοι πρέπει να κάνουν το τεστ;
Αν είστε μεσήλικας, δεν λαμβάνετε ήδη φάρμακα που μειώνουν τη χοληστερίνη και έχετε παράγοντες κινδύνου για καρδιακή νόσο, ανήκετε στην κατηγορία ατόμων που θα πρέπει να εξετάσουν το ενδεχόμενο να κάνουν το τεστ.
Πηγές: Wall Street Journal, RSNA, Medical Xpress, PMC, ScienceDirect, PMC, PMC, PMC, ScienceDirect