Οι διαταραχές στις μεταφορές, η εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενες πρώτες ύλες και το αυξανόμενο ενεργειακό κόστος εντείνουν την ανησυχία για την επάρκεια φαρμάκων.
Σε αυξημένη επιφυλακή βρίσκονται οι αρμόδιες υπηρεσίες του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA), καθώς η συνεχιζόμενη γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να επηρεάσει την εφοδιαστική αλυσίδα φαρμάκων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Παρότι μέχρι στιγμής δεν έχουν καταγραφεί σοβαρές ελλείψεις, οι φαρμακευτικές εταιρείες αναφέρουν ήδη σημαντικές δυσκολίες στη μεταφορά πρώτων υλών και προϊόντων.
Σύμφωνα με όσα ανακοινώθηκαν μετά τη συνεδρίαση του διοικητικού συμβουλίου του EMA, δεν έχουν καταγραφεί μέχρι στιγμής κρίσιμες ελλείψεις φαρμάκων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, αρκετές φαρμακευτικές εταιρείες αναφέρουν διαφορετικά επίπεδα διαταραχής στην εφοδιαστική αλυσίδα, κυρίως λόγω των προβλημάτων στις αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές, αλλά και της αύξησης του κόστους μεταφοράς και ενέργειας.
ΣΦΕΕ: Η Ευρώπη έχει απωλέσει το 25% του παγκόσμιου μεριδίου επενδύσεων
Η κατάσταση χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα δυναμική, με τους ειδικούς να προειδοποιούν για κίνδυνο ελλείψεων εάν οι διαταραχές συνεχιστούν για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Εξάρτηση από εισαγωγές πρώτων υλών
Η εξάρτηση της Ευρώπης από εισαγόμενες δραστικές φαρμακευτικές ουσίες αποτελεί βασικό παράγοντα ανησυχίας, καθώς το 60-70% των πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται στην ευρωπαϊκή παραγωγή φαρμάκων προέρχεται από χώρες εκτός ΕΕ, κυρίως από την Ασία. Σε ορισμένες θεραπευτικές κατηγορίες, όπως τα αντιβιοτικά, τα αναλγητικά και τα καρδιαγγειακά φάρμακα, το ποσοστό αυτό μπορεί να φθάνει ακόμη και το 80%.
Σύμφωνα με ειδικούς στον τομέα της εφοδιαστικής αλυσίδας, περισσότερο από το ένα πέμπτο του παγκόσμιου αεροπορικού φορτίου επηρεάζεται από την αστάθεια στη Μέση Ανατολή. Οι αεροπορικές μεταφορές αποτελούν τον βασικό τρόπο μεταφοράς κρίσιμων φαρμάκων και εμβολίων, ωστόσο η δημιουργία νέων διαδρομών μεταφοράς δεν μπορεί να γίνει άμεσα.
Παράλληλα, ανησυχία προκαλεί και η αύξηση του ενεργειακού κόστους, η οποία μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την παραγωγή φαρμάκων στην Ευρώπη. Ακόμη και μικρές αυξήσεις στην ενέργεια ενδέχεται να επηρεάσουν ιδιαίτερα τις γραμμές παραγωγής γενοσήμων φαρμάκων.
ΠΟΥ: Σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία από την κλιμάκωση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή
Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά ευαίσθητα, ακριβά φάρμακα, όπως τα αντικαρκινικά. Τα διαθέσιμα αποθέματα για τέτοιου είδους σκευάσματα εκτιμάται ότι επαρκούν περίπου για τρεις μήνες, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις θα μπορούσαν να εξαντληθούν ακόμη και μέσα σε τέσσερις έως έξι εβδομάδες εάν η κατάσταση δεν βελτιωθεί. Μεταξύ των φαρμάκων που κινδυνεύουν περισσότερο να παρουσιάσουν ελλείψεις συγκαταλέγονται και τα μονοκλωνικά αντισώματα.
Οι πιθανές καθυστερήσεις στην προμήθεια ογκολογικών φαρμάκων θεωρούνται ιδιαίτερα κρίσιμες, καθώς μπορεί να έχουν σοβαρές συνέπειες για τους ασθενείς.
Ο EMA παρακολουθεί στενά την εξέλιξη της κατάστασης με στόχο τον έγκαιρο εντοπισμό προβλημάτων και την εφαρμογή μέτρων όπου κριθεί απαραίτητο.