Γεωπολιτικές εντάσεις, χρηματοδοτικό κενό και εκρηκτική αύξηση επιστροφών πιέζουν την αγορά. Προειδοποιήσεις και προτάσεις από το ΣΦΕΕ για τη βιωσιμότητα του συστήματος υγείας.
Σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης διεθνούς αβεβαιότητας και γεωπολιτικών αναταράξεων, ο φαρμακευτικός κλάδος στην Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπος με σύνθετες και εντεινόμενες προκλήσεις.
Όπως επισημαίνεται στο ψήφισμα της Ετήσιας Τακτικής Γενικής Συνέλευσης του ΣΦΕΕ, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, σε συνδυασμό με τη μεταβλητότητα του διεθνούς φαρμακευτικού περιβάλλοντος, ενισχύουν το κλίμα αβεβαιότητας για την οικονομία, την κοινωνία και τη δημόσια υγεία.
ΕΜΑ: Προειδοποίηση για πιθανές ελλείψεις φαρμάκων λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή
Οι συνεχιζόμενες συγκρούσεις στην ευρύτερη περιοχή επηρεάζουν καίριους τομείς όπως οι εξαγωγές, ο τουρισμός και οι επενδύσεις, ενώ επιβαρύνουν περαιτέρω τον ήδη πιεσμένο φαρμακευτικό κλάδο. Παράλληλα, η Ευρώπη εμφανίζεται να υστερεί σε ανταγωνιστικότητα έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας, με τη νέα φαρμακευτική νομοθεσία να μην επαρκεί για να καλύψει το υφιστάμενο χάσμα.
ΣΦΕΕ: Υπό πίεση η φαρμακευτική αγορά στην Ελλάδα
Σε εθνικό επίπεδο, η εικόνα είναι ακόμη πιο ανησυχητική. Η δημόσια χρηματοδότηση της φαρμακευτικής δαπάνης αυξάνεται με ρυθμό σημαντικά χαμηλότερο από τη συνολική δαπάνη (3,65% έναντι 10,9% την περίοδο 2019–2024), οδηγώντας σε εκρηκτική αύξηση των υποχρεωτικών επιστροφών (clawback), που πλέον ξεπερνούν το 58% κατά μέσο όρο.
Όπως τονίζει ο ΣΦΕΕ, τα τελευταία χρόνια η συνεισφορά της φαρμακοβιομηχανίας υπερβαίνει εκείνη της Πολιτείας- ένα φαινόμενο χωρίς προηγούμενο σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Μόλις ένα στα πέντε νέα καινοτόμα φάρμακα διαθέσιμο στην Ελλάδα
Παρά τα θετικά βήματα, όπως η αξιοποίηση του Ταμείου Ανάκαμψης και η προώθηση εργαλείων καινοτομίας, το χρηματοδοτικό κενό παραμένει σημαντικό. Ενδεικτικό είναι ότι μόλις ένα στα πέντε νέα καινοτόμα φάρμακα καθίσταται διαθέσιμο στους Έλληνες ασθενείς, ενώ η υπερφορολόγηση λειτουργεί αποτρεπτικά για επενδύσεις και έρευνα.
ΣΦΕΕ: Το 55% των καινοτόμων φαρμάκων δεν φτάνει στους Έλληνες ασθενείς
Την ίδια στιγμή, η απουσία αποτελεσματικού ελέγχου στη συνταγογράφηση και η έλλειψη πλαισίου συνυπευθυνότητας περιορίζουν τη δυνατότητα συγκράτησης της δαπάνης. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η συνολική φαρμακευτική δαπάνη ενδέχεται να αγγίξει τα 10,5 δισ. ευρώ έως το 2028, εάν δεν υπάρξει αναθεώρηση της υφιστάμενης πολιτικής.
Οι προτάσεις του ΣΦΕΕ
Ο ΣΦΕΕ προτείνει ένα συνεκτικό πακέτο μεταρρυθμίσεων, με έμφαση στην ενίσχυση της δημόσιας χρηματοδότησης, τη θέσπιση ανώτατου ορίου στις επιστροφές, την αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων και τη δημιουργία κινήτρων για επενδύσεις στην Έρευνα και Ανάπτυξη.Παράλληλα, αναδεικνύει τη σημασία της σύνδεσης της καινοτομίας με την εγχώρια παραγωγή γενοσήμων και βιοομοειδών.
«Το 2026 μπορεί να είναι μια χρονιά που θα φέρει ραγδαίες εξελίξεις στον τομέα του φαρμάκου. Η υφιστάμενη συνεργασία με την Πολιτεία οφείλει να ενισχυθεί και να αποδώσει μετρήσιμα αποτελέσματα. Η αξία της καινοτομίας πρέπει να αναγνωριστεί ουσιαστικά, τόσο για τους ασθενείς όσο και για τη βιωσιμότητα του Συστήματος Υγείας», τονίζει ο ΣΦΕΕ.
Προσθέτει ότι παρά τις πιέσεις, ο κλάδος διατηρεί ισχυρό αποτύπωμα στην οικονομία, με περίπου 119.000 θέσεις εργασίας και συμμετοχή 3,1% στο ΑΕΠ. Ωστόσο, η διατήρηση αυτής της δυναμικής προϋποθέτει άμεσες και βιώσιμες παρεμβάσεις.
Το βασικό δίλημμα, όπως τίθεται από τον ΣΦΕΕ, είναι σαφές: θα επενδύσει η χώρα σε ένα σύγχρονο, χρηματοδοτικά βιώσιμο σύστημα υγείας που προάγει την καινοτομία, ενισχύει την έρευνα και διασφαλίζει την έγκαιρη πρόσβαση των ασθενών σε νέες θεραπευτικές επιλογές; Ή θα επιτρέψουμε τη διαιώνιση χρόνιων στρεβλώσεων που υπονομεύουν τόσο τη λειτουργία του συστήματος όσο και την ευημερία των ασθενών;
Το μέλλον της υγείας δεν είναι αυτονόητο. Είναι επιλογή. Διότι η βελτίωση της υγείας των πολιτών αποτελεί προϋπόθεση για μια ισχυρή και βιώσιμη οικονομία, καταλήγει ο ΣΦΕΕ.