Σας πιάνει πονοκέφαλος μόλις καθίσετε στο γραφείο και η ενόχληση υποχωρεί όταν φύγετε από τη δουλειά; Αν και πολλοί το αποδίδουν στο άγχος ή την κούραση, σε ορισμένες περιπτώσεις η αιτία μπορεί να βρίσκεται στο ίδιο το κτίριο. Τι είναι το λεγόμενο σύνδρομο του άρρωστου κτιρίου και με τι συμπτώματα μπορεί να εκδηλωθεί.
Πόνος στο κεφάλι δεξιά: Τι μπορεί να τον προκαλεί – Με ποιες παθήσεις συνδέεται
Πότε μπορεί να σας κάνει το γραφείο στη δουλειά σας να σας κάνει να νιώθετε άρρωστοι – Τι είναι το σύνδρομο του άρρωστου κτιρίου
Κάθε φορά που η Βρετανίδα PR and communications expert, Jess Farmery μπαίνει στο γραφείο της, αρχίζει να φτερνίζεται, να ξύνει το δέρμα της και να εμφανίζει πονοκεφάλους που την αφήνουν εξαντλημένη. «Στην αρχή νόμιζα ότι ήταν αλλεργία στη γύρη ή κάτι παρόμοιο, και μετά ήρθε ο χειμώνας, οπότε δεν μπορούσε να είναι αλλεργία στη γύρη», λέει, σύμφωνα με το Self.
Τα συμπτώματά της εξαφανίζονται σχεδόν αμέσως μόλις φύγει από το κτίριο. Η εμπειρία της Farmery συχνά συνδέεται με το σύνδρομο του άρρωστου κτιρίου (sick building syndrome), έναν όρο που χρησιμοποιείται για να περιγράψει μια σειρά συμπτωμάτων που σχετίζονται με την παραμονή σε ένα συγκεκριμένο εσωτερικό περιβάλλον.
Σύμφωνα με την Υπηρεσία Περιβάλλοντος και Προστασίας των ΗΠΑ, τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν:
- εγκεφαλική ομίχλη,
- ναυτία,
- ζάλη,
- ημικρανίες,
- εξανθήματα και
- άλλα προβλήματα υγείας.
Πιθανοί παράγοντες που το προκαλούν περιλαμβάνουν τη μούχλα, τη σκόνη και τις χημικές ουσίες στον αέρα, καθώς και τον έντονο φωτισμό φθορίου, το περιορισμένο φυσικό φως και άλλα χαρακτηριστικά του κτιρίου.
Η Lizzie, η οποία εργάζεται σε μη κερδοσκοπικό οργανισμό, λέει ότι τα συμπτώματά της είναι μη διαχειρίσιμα. «Άρχισα να εμφανίζω συμπτώματα ημικρανίας. Ένιωθα άρρωστη και ζαλισμένη», δηλώνει. Ακόμη και η σύντομη παραμονή στο γραφείο μπορεί να την κάνει να νιώθει αδιάθετη και να μην μπορεί να συγκεντρωθεί.
Είναι πραγματικό το σύνδρομο του άρρωστου κτιρίου; Τι είναι; Είναι επίσημη διάγνωση;
Το σύνδρομο του άρρωστου κτιρίου (Sick Building Syndrome – SBS) είναι ένα αναγνωρισμένο φαινόμενο περιβαλλοντικής υγείας, αλλά δεν είναι επίσημη ιατρική διάγνωση. Ο όρος περιγράφει μια ομάδα συμπτωμάτων που εμφανίζουν οι άνθρωποι σε συγκεκριμένα κτίρια και τα οποία συχνά βελτιώνονται αφού απομακρυνθούν από αυτά.
Τα πιο κοινά συμπτώματα περιλαμβάνουν πονοκεφάλους, κόπωση, ζάλη, δυσκολία συγκέντρωσης, ερεθισμό των ματιών ή του λαιμού, βήχα και δερματικά προβλήματα.
- Το σύνδρομο του άρρωστου κτιρίου θεωρείται πραγματικό φαινόμενο και τα συμπτώματα που αναφέρουν οι ένοικοι ή οι χρήστες των κτιρίων είναι γνήσια, αναφέρει μελέτη του 2025 με τίτλο «Classroom indoor air quality and its association with sick Building syndrome (SBS) symptoms in a Malaysian university setting».
- Δεν είναι επίσημα καθορισμένη νόσο και δεν διαθέτει συγκεκριμένη διαγνωστική εξέταση ή βιολογικό δείκτη.
- Η έρευνα το συνδέει με παράγοντες όπως ο ανεπαρκής αερισμός, τα υψηλά επίπεδα CO₂ σε εσωτερικούς χώρους, οι ατμοσφαιρικοί ρύποι, η υγρασία και η μούχλα.
- Οι μελέτες συνεχίζουν να βρίσκουν συσχετίσεις μεταξύ της ποιότητας του αέρα σε εσωτερικούς χώρους και των συμπτωμάτων του SBS σε γραφεία, σχολεία, νοσοκομεία και άλλους χώρους εργασίας.
- Η βελτίωση του αερισμού και της ποιότητας του εσωτερικού περιβάλλοντος συνδέεται σταθερά με λιγότερα συμπτώματα.
Με ποια συμπτώματα μπορεί να εκδηλωθεί
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας περιέγραψε για πρώτη φορά το σύνδρομο του άρρωστου κτιρίου τη δεκαετία του 1980 ως μια συλλογή συμπτωμάτων που εμφανίζονται όταν οι άνθρωποι εκτίθενται σε παράγοντες όπως η κακή ποιότητα αέρα σε εσωτερικούς χώρους, ο φωτισμός, ο θόρυβος και οι χημικές ουσίες.
Η έκθεση ανέφερε επίσης ότι ψυχολογικοί παράγοντες μπορεί να συμβάλλουν, σημειώνοντας ότι περιβάλλοντα που προκαλούν άγχος μπορούν να επηρεάσουν τη συνολική υγεία. Παρά τις δεκαετίες έρευνας, εξακολουθεί να μην υπάρχει επίσημη διαγνωστική εξέταση και οι ειδικοί δεν συμφωνούν πλήρως για τα ακριβή αίτια.
Ο Leonard Bielory, MD, καθηγητής αλλεργιολογίας, ανοσολογίας και οφθαλμολογίας στη Hackensack Meridian School of Medicine, περιγράφει το σύνδρομο του άρρωστου κτιρίου ως έναν γενικό όρο. «Το κτίριο είναι αυτό που είναι άρρωστο, όχι ο άνθρωπος», λέει.
Πότε μπορεί να είναι ο πονοκέφαλος σημάδι υψηλής πίεσης – Τι συμβαίνει με την κρυφή υπέρταση
Πιθανοί παράγοντες περιλαμβάνουν μούχλα και χημικές ουσίες που απελευθερώνονται από χαλιά, έπιπλα, χρώματα, μονωτικά υλικά, κόλλες και ουσίες όπως η φορμαλδεΰδη. Ο Dr. Bielory εξηγεί ότι τα συμπτώματα συχνά προκαλούνται από ερεθισμό και όχι από μια παραδοσιακή αλλεργική αντίδραση, με τα μάτια και τη μύτη να λειτουργούν ως πρώιμα συστήματα προειδοποίησης για ερεθιστικές ουσίες στον αέρα.
Η ατομική ευαισθησία διαφέρει σημαντικά, πράγμα που σημαίνει ότι ορισμένοι μπορεί να ανεχθούν τη σκόνη, τις χημικές ουσίες ή τον κακό αερισμό με ελάχιστες επιπτώσεις, ενώ άλλοι εμφανίζουν γρήγορα συμπτώματα.
«Αυτή είναι η ευαισθησία ενός ανθρώπου που μπορεί να κοιμηθεί πάνω σε ένα κρεβάτι από καρφιά σε σύγκριση με μια πριγκίπισσα από ένα παραμύθι, η οποία είχε εκατό στρώματα και παρ’ όλα αυτά δεν βολευόταν», αναφέρει.
Οι γυναίκες φαίνεται να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο συγκριτικά με τους άνδρες
Η έρευνα έχει διαπιστώσει με συνέπεια ότι οι γυναίκες αναφέρουν συμπτώματα του συνδρόμου του άρρωστου κτιρίου συχνότερα από τους άνδρες. Μελέτη του 2025 που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Buildings εντόπισε το φύλο ως σημαντικό προγνωστικό παράγοντα για συμπτώματα όπως πονοκέφαλοι, ζάλη, κόπωση, δυσκολίες στην αναπνοή, άγχος, πεπτικά προβλήματα και δερματικά ζητήματα.
Άλλες μελέτες συμπεραίνουν ότι βιολογικοί παράγοντες, παθήσεις που σχετίζονται με το ανοσοποιητικό σύστημα, το στρες στον χώρο εργασίας, η ευαισθησία στα αλλεργιογόνα και οι διαφορές στις περιβαλλοντικές προτιμήσεις μπορεί να παίζουν ρόλο.
«Έχουν προταθεί αρκετές εξηγήσεις γι’ αυτό, αλλά καμία δεν είναι οριστική», λέει η Kathryn Basford, MD, γιατρός με έδρα το Λονδίνο και εξειδίκευση στην υγεία των γυναικών.
Η Farmery πιστεύει ότι το ζήτημα συχνά παραβλέπεται. «Αν οι εργοδότες θέλουν να επιστρέψουν οι άνθρωποι στο γραφείο, τότε είναι κάτι που θα πρέπει επίσης να λάβουν υπόψη», λέει. «Σίγουρα θα ήθελα να περνώ περισσότερο χρόνο στο γραφείο αν δεν ένιωθα εξαντλημένη και με συμπτώματα φλεγμονής κάθε φορά που πήγαινα εκεί».
Δεν είναι απλός πονοκέφαλος: Τα 4 στάδια που πρέπει να γνωρίζετε για να «προλάβετε» μια ημικρανία
Αν πιστεύετε ότι ο χώρος εργασίας σας μπορεί να συμβάλλει στα συμπτώματά σας, οι ειδικοί λένε ότι είναι σημαντικό να αντιμετωπίσετε το ζήτημα έγκαιρα. Εξετάστε τα παρακάτω βήματα:
- Βελτιώστε τον αερισμό μετακινούμενοι πιο κοντά σε παράθυρα ή πόρτες και εξετάστε τη χρήση καθαριστών αέρα για τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα.
- Διατηρήστε τακτικό καθαρισμό για να μειώσετε την έκθεση σε σκόνη, αλλεργιογόνα και άλλους πιθανούς ερεθιστικούς παράγοντες.
- Προσαρμόστε το περιβάλλον εργασίας σας αναβαθμίζοντας τις οθόνες υπολογιστών και μειώνοντας τον έντονο φωτισμό ώστε να περιοριστούν οι πονοκέφαλοι, η καταπόνηση των ματιών και η κόπωση.
- Κάνετε τακτικά διαλείμματα, συμπεριλαμβανομένων σύντομων περιπάτων μακριά από τις οθόνες, για να υποστηρίξετε τα επίπεδα ενέργειας και να μειώσετε την ενόχληση.
- Παρακολουθείτε τα συμπτώματά σας κρατώντας ημερολόγιο για το πότε και πού εμφανίζονται μέσα στο κτίριο, όπως συνιστά ο Alan Hedge, ομότιμος καθηγητής του Cornell University.
- Εκφράστε τις ανησυχίες σας στη διοίκηση. Η Dr. Basford συμβουλεύει να μιλήσετε με τον εργοδότη σας, καθώς οι λύσεις μπορεί να περιλαμβάνουν προσαρμογές του χώρου εργασίας ή πιο ευέλικτες ρυθμίσεις εξ αποστάσεως εργασίας.
Πηγές: Self, Nature, ScienceDirect, ScienceDirect