Η γρίπη εμφανίστηκε νωρίτερα φέτος, με μια μεταλλαγμένη παραλλαγή του H1N1 να προκαλεί προβληματισμό για την αποτελεσματικότητα του εμβολίου. Οι ειδικοί εξηγούν γιατί ο εμβολιασμός παραμένει σημαντικός και ποιες ηλικίες χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή.
ΕΟΔΥ: Δύο νέοι θάνατοι από γρίπη και 57 εισαγωγές σε μία εβδομάδα – 156 νοσηλείες λόγω COVID-19
Γιατί το αντιγριπικό εμβόλιο εξακολουθεί να προστατεύει
Η φετινή περίοδος γρίπης ξεκίνησε με μια ανατροπή: ο κυρίαρχος ιός έχει μεταλλαχθεί, ενώ το αντιγριπικό εμβόλιο είχε ήδη παρασκευαστεί. Παρότι αυτό περιορίζει την αναμενόμενη προστασία από τη μόλυνση, οι επιστήμονες επιμένουν ότι ο εμβολιασμός εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό μέτρο πρόληψης των σοβαρών επιπλοκών.
Το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο αν κάποιος θα κολλήσει γρίπη, αλλά και πόσο σοβαρά μπορεί να νοσήσει.
Η μετάλλαξη του φετινού ιού εμφανίστηκε αφού ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας είχε επιλέξει τα στελέχη που θα περιλαμβάνονταν στο εμβόλιο.
«Η συγκεκριμένη παραλλαγή εμφανίστηκε ουσιαστικά αφού είχαμε ήδη επιλέξει τι θα περιλαμβανόταν στο εμβόλιο», εξηγεί ο Dr Michael Osterholm, διευθυντής του Center for Infectious Disease Research and Policy στο University of Minnesota.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το εμβόλιο είναι άχρηστο. Ο Osterholm παρομοιάζει τον εμβολιασμό με τη ζώνη ασφαλείας: «Σας προστατεύει από τη σοβαρή νόσο, τη νοσηλεία και τον θάνατο».
Τη σημασία αυτής της προστασίας επιβεβαιώνει μελέτη στο Clinical Infectious Diseases, σύμφωνα με την οποία ο αντιγριπικός εμβολιασμός την περίοδο 2024-2025 συνδέθηκε με 40% μικρότερο κίνδυνο νοσηλείας και 58% μικρότερο κίνδυνο εισαγωγής σε μονάδα εντατικής θεραπείας. Τα ποσοστά αφορούν την προηγούμενη περίοδο και όχι τη φετινή μετάλλαξη.
Η μετάλλαξη H1N1 και οι νέοι κάτω των 25 ετών
Το στέλεχος που κυριαρχεί φέτος είναι ο H1N1 με τη μετάλλαξη G155E. Πρώιμα ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι οι έφηβοι και οι νεαροί ενήλικες ενδέχεται να διαθέτουν μικρότερη ανοσία απέναντί του.
Σύμφωνα με τον Dr Amesh Adalja, από το Johns Hopkins Center for Health Security, ο ιός μπορεί να παρακάμπτει μέρος της προστασίας που δημιουργήθηκε από προηγούμενες λοιμώξεις ή εμβολιασμούς.
Ωστόσο, δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής ενδείξεις ότι η συγκεκριμένη μετάλλαξη προκαλεί σοβαρότερη νόσο.
Γιατί η γρίπη μπορεί να απειλήσει και την καρδιά
Η βαρύτητα της λοίμωξης εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την κατάσταση υγείας του ασθενούς.
Ο Dr Alex L Greninger, από το University of Washington, προειδοποιεί ότι η γρίπη μπορεί να επιβαρύνει ιδιαίτερα ανθρώπους με περιορισμένη καρδιοαναπνευστική λειτουργία.
Η σχέση γρίπης και καρδιαγγειακής υγείας έχει εξεταστεί και επιστημονικά. Μετα-ανάλυση έξι τυχαιοποιημένων κλινικών δοκιμών, με 9.001 συμμετέχοντες, που δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open, κατέγραψε σοβαρά καρδιαγγειακά συμβάντα στο 3,6% των εμβολιασμένων έναντι 5,4% της ομάδας ελέγχου μέσα σε διάστημα ενός έτους.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν μια πρόσθετη διάσταση του αντιγριπικού εμβολιασμού, ιδιαίτερα για ανθρώπους με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Γρίπη: Νέα μετάλλαξη προκαλεί ανησυχία- Γιατί οι επιστήμονες συνιστούν έγκαιρο εμβολιασμό
Πότε πρέπει να γίνει το αντιγριπικό εμβόλιο
Η προστασία δεν δημιουργείται αμέσως. Ο οργανισμός χρειάζεται περίπου δύο εβδομάδες μετά τον εμβολιασμό για να αναπτύξει επαρκή ανοσολογική απόκριση.
«Τώρα είναι η ώρα να κάνετε το εμβόλιό σας», τονίζει ο Osterholm, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στους ανθρώπους κάτω των 25 ετών.
Ο ίδιος ενθαρρύνει τον εμβολιασμό τόσο κατά της γρίπης όσο και κατά της Covid, αναφέροντας ότι έκανε τα δύο εμβόλια την ίδια ημέρα.
Τι να κάνετε εάν εμφανίσετε συμπτώματα γρίπης
Η έγκαιρη αναγνώριση της λοίμωξης μπορεί να επηρεάσει την αντιμετώπισή της.
Τα διαθέσιμα διαγνωστικά τεστ μπορούν να ανιχνεύσουν τη γρίπη Α και Β, ενώ ο γιατρός μπορεί να κρίνει εάν χρειάζεται αντιιική θεραπεία.
Σύμφωνα με επιστημονική ανασκόπηση του The Medical Letter, τα αντιιικά φάρμακα έχουν μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα όταν χορηγούνται μέσα στις πρώτες 48 ώρες από την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Σε σοβαρή νόσο ή σε ασθενείς υψηλού κινδύνου, η θεραπεία μπορεί να προσφέρει όφελος ακόμη και αργότερα.
Τα σημαντικότερα μέτρα προστασίας είναι:
- Εμβολιασμός: Πριν αυξηθεί περισσότερο η κυκλοφορία του ιού.
- Έγκαιρη επικοινωνία με γιατρό: Ιδιαίτερα όταν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος επιπλοκών.
- Παραμονή στο σπίτι: Όταν εμφανίζονται συμπτώματα.
- Χρήση μάσκας N95: Εάν είναι απαραίτητη η έξοδος κατά τη διάρκεια της ασθένειας.
- Σχολαστική υγιεινή των χεριών: Για τον περιορισμό της μετάδοσης.
ECDC: Πώς να προστατευτούμε από τις αναπνευστικές λοιμώξεις τον χειμώνα
Το νέο εμβόλιο mRNA και το μέλλον της πρόληψης
Μια ακόμη εξέλιξη είναι η διάθεση του mFlusiva, του αντιγριπικού εμβολίου τεχνολογίας mRNA της Moderna, για ενήλικες ηλικίας 50 ετών και άνω στις ΗΠΑ.
Ο Adalja εκτιμά ότι η τεχνολογία mRNA θα μπορούσε μελλοντικά να επιτρέψει την επιλογή των στελεχών πιο κοντά στην έναρξη της περιόδου γρίπης, περιορίζοντας την απόσταση μεταξύ εμβολίου και κυκλοφορούντων ιών.
Γρίπη στην Ελλάδα το 2026: Τι δείχνουν τα στοιχεία του ΕΟΔΥ
Στην Ελλάδα, η εποχική γρίπη προκάλεσε σημαντική επιβάρυνση στο σύστημα υγείας κατά την περίοδο 2025-2026. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΔΥ, από την 40ή εβδομάδα του 2025 έως την 21η εβδομάδα του 2026 καταγράφηκαν 83 θάνατοι ασθενών με εργαστηριακά επιβεβαιωμένη γρίπη, με διάμεση ηλικία τα 76 έτη. Παράλληλα, έως τη 10η εβδομάδα του 2026 είχαν καταγραφεί 155 σοβαρά περιστατικά που χρειάστηκαν νοσηλεία σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας.
Κατά την ίδια περίοδο κυριάρχησε ο ιός της γρίπης τύπου Α, κυρίως ο υπότυπος Α(H3), ενώ ο Α(H1)pdm09 κυκλοφόρησε σε μικρότερο βαθμό. Η δραστηριότητα της γρίπης κορυφώθηκε στα τέλη Δεκεμβρίου, αναδεικνύοντας τη σημασία του έγκαιρου αντιγριπικού εμβολιασμού, ιδιαίτερα για τους ηλικιωμένους και τις ευπαθείς ομάδες. Η νέα περίοδος 2026-2027 βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και τα επιδημιολογικά δεδομένα δεν επιτρέπουν προς το παρόν ασφαλή συμπεράσματα για την τελική της βαρύτητα.
Τι πρέπει να γνωρίζετε πριν από τον χειμώνα
Η γρίπη εμφανίστηκε στη δυτική ακτή των ΗΠΑ περίπου δυόμισι μήνες νωρίτερα από το συνηθισμένο.
Τέσσερις μεγάλοι αμερικανικοί ιατρικοί οργανισμοί συνιστούν τον εμβολιασμό από την ηλικία των έξι μηνών, συμπεριλαμβανομένων των εγκύων σε οποιοδήποτε τρίμηνο.
Γρίπη και ιώσεις: Γιατί ξεκίνησαν νωρίτερα φέτος – Ποιοι πρέπει να προσέχουν
Η αβεβαιότητα για την εξέλιξη της φετινής γρίπης παραμένει. Ωστόσο, η μειωμένη αντιστοιχία του εμβολίου με τον κυρίαρχο ιό δεν αναιρεί την αξία της πρόληψης, ιδιαίτερα για όσους κινδυνεύουν περισσότερο από σοβαρές επιπλοκές.
Πηγές: