Νερό, τρόφιμα μακράς διαρκείας, φάρμακα και τσάντα έκτακτης ανάγκης στα βασικά εφόδια, σύμφωνα με την Κομισιόν. Μαθήματα πολιτικής προστασίας από το νηπιαγωγείο.
Η προετοιμασία για τις πρώτες 72 ώρες μιας σοβαρής κρίσης περνά πλέον στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής προστασίας. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί τους πολίτες να εξασφαλίσουν βασικά εφόδια για τρεις ημέρες, να οργανώσουν ένα σχέδιο προστασίας της οικογένειάς τους και να διαθέτουν τσάντα έκτακτης ανάγκης, ώστε να μπορούν να καλύψουν τις στοιχειώδεις ανάγκες τους μέχρι να κινητοποιηθούν οι αρμόδιες υπηρεσίες.
Τις νέες κατευθυντήριες γραμμές παρουσίασε η Κομισιόν, δίνοντας έμφαση όχι μόνο στην ατομική και οικογενειακή ετοιμότητα, αλλά και στην εκπαίδευση των παιδιών από το νηπιαγωγείο. Παράλληλα, προτείνει την καθιέρωση ετήσιας «Ημέρας Ετοιμότητας της Ε.Ε.», με πρώτη διοργάνωση το 2027.
Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές Αρχές αναγνωρίζουν την ανάγκη καλύτερης προετοιμασίας απέναντι σε ολοένα συχνότερες και πιο σύνθετες κρίσεις, από φυσικές καταστροφές και εκτεταμένες διακοπές ρεύματος έως άλλες καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Τι πρέπει να έχουμε στο σπίτι για τις πρώτες 72 ώρες
Βασικός στόχος είναι κάθε νοικοκυριό να διαθέτει επαρκείς προμήθειες για τρεις ημέρες, χωρίς να εξαρτάται άμεσα από εξωτερική βοήθεια. Ιδιαίτερη σημασία έχει η προετοιμασία μιας τσάντας έκτακτης ανάγκης, αλλά και η διατήρηση ενός αποθέματος βασικών αγαθών στο σπίτι.
Ένας αναλυτικός οδηγός για τα απαραίτητα εφόδια, με βάση τις συστάσεις του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού, περιλαμβάνει:
- Νερό: Περίπου τέσσερα λίτρα ανά άτομο ημερησίως για πόση και βασικές ανάγκες υγιεινής. Για τρεις ημέρες απαιτούνται περίπου 12 λίτρα ανά άτομο.
- Τρόφιμα μακράς διαρκείας: Κονσέρβες, ξηροί καρποί και συσκευασμένα τρόφιμα που δεν χρειάζονται ψυγείο ή ιδιαίτερη προετοιμασία.
- Φάρμακα και είδη πρώτων βοηθειών: Προσωπική φαρμακευτική αγωγή, ιατρικά αναλώσιμα και βασικό φαρμακείο.
- Φακός και εφεδρικές μπαταρίες: Για την αντιμετώπιση διακοπών ηλεκτροδότησης.
- Ραδιόφωνο με μπαταρίες ή χειροκίνητη φόρτιση: Για την ενημέρωση από τις αρμόδιες Αρχές, ακόμη και χωρίς πρόσβαση στο διαδίκτυο.
- Κινητό τηλέφωνο και φορτιστές: Μαζί με φορτισμένη φορητή μπαταρία (power bank).
- Είδη προσωπικής υγιεινής: Σαπούνι, χαρτί υγείας, υγρά μαντιλάκια και άλλα απαραίτητα προϊόντα.
- Σημαντικά έγγραφα: Αντίγραφα ταυτότητας, ασφαλιστικών στοιχείων, ιατρικών πληροφοριών και τηλεφώνων έκτακτης ανάγκης.
- Μετρητά: Για περιπτώσεις κατά τις οποίες δεν λειτουργούν οι ηλεκτρονικές πληρωμές ή τα ΑΤΜ.
- Ρούχα και κουβέρτες: Για προστασία από το κρύο και τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες.
- Βασικά εργαλεία: Πολυεργαλείο, χειροκίνητο ανοιχτήρι κονσερβών και σφυρίχτρα για την αναζήτηση βοήθειας.
Οι ανάγκες διαφοροποιούνται ανάλογα με τη σύνθεση κάθε νοικοκυριού. Βρέφη, ηλικιωμένοι, άτομα με αναπηρία και πολίτες που εξαρτώνται από συγκεκριμένη φαρμακευτική αγωγή ή ιατρικές συσκευές χρειάζονται πρόσθετη μέριμνα. Αντίστοιχα, όσοι έχουν κατοικίδια πρέπει να προβλέπουν τροφή, νερό και τα απαραίτητα είδη για τη φροντίδα τους.
Διευκρινίζεται ότι η παραπάνω λίστα βασίζεται στις συστάσεις του Αμερικανικού Ερυθρού Σταυρού και δεν αποτελεί κατάλογο υποχρεωτικών προμηθειών που έχει θεσπίσει η Κομισιόν.
Γιατί το όριο των 72 ωρών
Το χρονικό διάστημα των τριών ημερών αποτελεί στόχο ετοιμότητας και όχι πρόβλεψη για τη διάρκεια μιας καταστροφής. Η λογική είναι ότι τα νοικοκυριά θα πρέπει να μπορούν να καλύψουν τις βασικές ανάγκες τους κατά το πρώτο διάστημα μιας κρίσης, μέχρι να οργανωθεί και να φτάσει η δημόσια βοήθεια.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να ενισχύσει την ανθεκτικότητα των πολιτών και την ικανότητά τους να αντιδρούν σε έκτακτες συνθήκες, χωρίς να μεταφέρει σε αυτούς την ευθύνη των κρατικών υπηρεσιών πολιτικής προστασίας.
Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές έχουν μη δεσμευτικό χαρακτήρα και αποσκοπούν στην υποστήριξη των εθνικών Αρχών, ώστε να αναπτύξουν αποτελεσματικότερα προγράμματα ενημέρωσης και προετοιμασίας.
Μαθήματα ετοιμότητας από το νηπιαγωγείο
Η ευρωπαϊκή στρατηγική δεν περιορίζεται στην ενημέρωση των ενηλίκων. Η Κομισιόν προτείνει την ενσωμάτωση δραστηριοτήτων σχετικών με την πολιτική προστασία στην προσχολική και πρωτοβάθμια εκπαίδευση, καθώς και την κατάλληλη κατάρτιση των εκπαιδευτικών.
Στόχος είναι τα παιδιά να αποκτούν από μικρή ηλικία βασικές γνώσεις για την προστασία τους και την αντιμετώπιση απρόβλεπτων περιστατικών, μέσα από δραστηριότητες προσαρμοσμένες στην ηλικία τους.
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η εκπαίδευση αυτή πρέπει να γίνεται με τρόπο που δεν προκαλεί φόβο ή άγχος στους μαθητές, αλλά ενισχύει την εξοικείωσή τους με απλές πρακτικές ασφάλειας.
Ειδική μέριμνα για τα άτομα με αναπηρία
Ιδιαίτερη θέση στις νέες κατευθυντήριες γραμμές έχει η προσβασιμότητα των μέτρων ετοιμότητας. Η Επιτροπή ζητά να λαμβάνονται υπόψη οι ανάγκες των ατόμων με αναπηρία και να ενθαρρύνεται η συμμετοχή τους στον σχεδιασμό των διαδικασιών πολιτικής προστασίας.
Παράλληλα, οι εθνικές Αρχές καλούνται να διασφαλίζουν ότι οι πολίτες έχουν πρόσβαση σε έγκαιρες, αξιόπιστες και κατανοητές πληροφορίες πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από μια έκτακτη ανάγκη.
Νέα ευρωπαϊκή Ημέρα Ετοιμότητας από το 2027
Στις πρωτοβουλίες της Κομισιόν περιλαμβάνεται και η πρόταση καθιέρωσης ετήσιας «Ημέρας Ετοιμότητας της Ε.Ε.», με πρώτη διοργάνωση στις 23 Οκτωβρίου 2027.
Η ημερομηνία συνδέεται με την ίδρυση του Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας της Ε.Ε., στις 23 Οκτωβρίου 2001, ο οποίος συμπληρώνει φέτος 25 χρόνια λειτουργίας.
Η νέα ημέρα θα έχει στόχο να κινητοποιεί πολίτες, τοπικές κοινότητες και οργανώσεις, ενισχύοντας την ενημέρωση και τη συμμετοχή στην προετοιμασία για μελλοντικές κρίσεις.
Η πρόταση αξιοποιεί και τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Ομάδας Πολιτών για την Ετοιμότητα, στην οποία συμμετείχαν 150 πολίτες από όλη την Ε.Ε. κατά το διάστημα Μαρτίου – Μαΐου 2026. Μεταξύ των προτάσεών τους ήταν η διοργάνωση μιας ετήσιας Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Ετοιμότητας.
Σχέδια επιχειρησιακής συνέχειας για την Πολιτική Προστασία
Πέρα από την ατομική προετοιμασία, η Κομισιόν δίνει έμφαση και στην επιχειρησιακή ετοιμότητα των εθνικών μηχανισμών πολιτικής προστασίας.
Με νέα μη δεσμευτική σύσταση καλεί τα κράτη μέλη και τις υπόλοιπες χώρες που συμμετέχουν στον ευρωπαϊκό Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας να διασφαλίσουν ότι τα εθνικά σημεία επαφής θα μπορούν να συνεχίζουν τη λειτουργία τους ακόμη και σε συνθήκες σοβαρών διαταραχών.
Στο πλαίσιο αυτό προβλέπονται σχέδια επιχειρησιακής συνέχειας και τακτικές δοκιμές αντοχής, με αξιοποίηση των διδαγμάτων από προηγούμενες κρίσεις.
Στόχος είναι ο ευρωπαϊκός μηχανισμός συντονισμού να παραμένει διαθέσιμος σε 24ωρη βάση και να μπορεί να κινητοποιεί βοήθεια όταν χρειάζεται.
Το βασικό μήνυμα της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας είναι ότι η ετοιμότητα απέναντι σε μια κρίση αποτελεί κοινή ευθύνη των δημόσιων Αρχών, των επιχειρήσεων, της κοινωνίας των πολιτών και των ίδιων των πολιτών.