Η ταχύτητα με την οποία γράφουμε με το χέρι ενδέχεται να είναι ένας απλός δείκτης που μπορεί να αποκαλύψει πρώιμα σημάδια γνωστικής έκπτωσης, σύμφωνα με μελέτη που πραγματοποιήθηκε σε ηλικιωμένους στην Πορτογαλία.
Μόνο 5 λεπτά την ημέρα από αυτή τη δραστηριότητα αρκούν για να αυξήσετε το IQ σας – Νέα μελέτη
Μπορεί η ταχύτητα της γραφής με χαρτί και μολύβι να σχετίζεται με τη γνωστική έκπτωση;
Η γραφή με το χέρι είναι μια σύνθετη διαδικασία που συνδυάζει τη λεπτή κινητική δεξιότητα με σημαντικές νοητικές λειτουργίες, όπως η οργάνωση και η επεξεργασία των αισθητηριακών πληροφοριών.
Επειδή απαιτεί τη συνεργασία πολλών περιοχών του εγκεφάλου, οι αλλαγές στην ταχύτητα και στον τρόπο γραφής μπορεί να σχετίζονται με τη γνωστική υγεία, ιδιαίτερα στους γηραιότερους.
Για τον λόγο αυτό, ερευνητές εξέτασαν αν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά της γραφής με το χέρι θα μπορούσαν να διακρίνουν τους ηλικιωμένους με ενδείξεις γνωστικής έκπτωσης από εκείνους χωρίς αντίστοιχα σημάδια και να αξιοποιηθούν ως πιθανό διαγνωστικό εργαλείο.
Πώς συνδέονται οι λεπτές κινητικές δεξιότητες με τη γνωστική έκπτωση
Πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι οι αλλαγές στις λεπτές κινητικές δεξιότητες ενδέχεται να βοηθήσουν στον εντοπισμό πρώιμων ενδείξεων γνωστικής έκπτωσης και αυξημένου κινδύνου για νόσο Αλτσχάιμερ στους ηλικιωμένους.
Το σημάδι στο γράψιμο που μπορεί να αποκαλύπτει άνοια ή Πάρκινσον
- Οι ερευνητές σε μελέτη του 2024 διαπίστωσαν ότι η μειωμένη επιδεξιότητα των χεριών και η πιο αργή εκτέλεση δοκιμασιών με πίνακα τοποθέτησης μικρών αντικειμένων (pegboard) συνδέονταν ανεξάρτητα με τη γνωστική έκπτωση, ενώ η απόδοση του μη κυρίαρχου χεριού φάνηκε να παρέχει ιδιαίτερα χρήσιμες πληροφορίες.
- Σε άλλη μελέτη του 2024 ερευνητές ανέφεραν ότι ο συνδυασμός αισθητηριακών ελλειμμάτων και μειωμένων λεπτών κινητικών δεξιοτήτων συνδεόταν με χειρότερη γνωστική λειτουργία και ενδέχεται να αντανακλά πρώιμες αλλαγές στον εγκέφαλο πριν από τη διάγνωση άνοιας.
- Μελέτη του 2025 συμπέρανε ότι η χαμηλότερη απόδοση σε μια διαδικτυακή δοκιμασία κινητικών δεξιοτήτων συσχετίστηκε με καθιερωμένους παράγοντες κινδύνου για τη νόσο Αλτσχάιμερ, όπως η μεγαλύτερη ηλικία, η παρουσία του γονιδίου APOE ε4 και η χαμηλότερη επίδοση στη λεκτική μάθηση.
Τι έδειξε η νέα μελέτη
«Η γραφή δεν είναι απλώς μια κινητική δραστηριότητα, είναι ένα “παράθυρο” στον εγκέφαλο», αναφέρει σύμφωνα με το Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, δρ Άνα Ρίτα Ματίας, επίκουρη καθηγήτρια στο Τμήμα Αθλητισμού και Υγείας του Πανεπιστημίου της Έβορα, υπογραμμίζοντας τη στενή σχέση ανάμεσα στη γραφή με το χέρι και τη λειτουργία του εγκεφάλου.
Στην έρευνα συμμετείχαν 58 άτομα ηλικίας από 62 έως 92 ετών, τα οποία διέμεναν σε οίκους ευγηρίας. Από αυτούς, οι 38 είχαν ήδη διαγνωστεί με κάποια μορφή γνωστικής διαταραχής.
Κατανάλωση κρέατος: Πώς σχετίζεται με τη γνωστική υγεία και τον κίνδυνο για άνοια
Οι συμμετέχοντες πραγματοποίησαν μια σειρά από ασκήσεις γραφής χρησιμοποιώντας ένα στυλό με μελάνι πάνω σε ψηφιακή επιφάνεια καταγραφής, ώστε οι ερευνητές να μετρήσουν με ακρίβεια διάφορα χαρακτηριστικά των κινήσεών τους.
Αρχικά, κλήθηκαν να εκτελέσουν απλές δοκιμασίες ελέγχου του στυλό, σχεδιάζοντας οριζόντιες γραμμές και δημιουργώντας τελείες μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Στη συνέχεια, έγραψαν δύο προτάσεις διαφορετικού βαθμού δυσκολίας, είτε αντιγράφοντάς τες από κάρτα είτε έπειτα από υπαγόρευση.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι απλές ασκήσεις, που αξιολογούν κυρίως τον βασικό κινητικό έλεγχο, δεν μπορούσαν να ξεχωρίσουν τα άτομα με γνωστική έκπτωση από εκείνα χωρίς αντίστοιχες ενδείξεις. Παρόμοια εικόνα παρουσίασαν και οι ασκήσεις αντιγραφής, οι οποίες, αν και πιο απαιτητικές, δεν κατέγραψαν σαφείς διαφορές μεταξύ των δύο ομάδων.
Η υπαγόρευση ανέδειξε τις μεγαλύτερες διαφορές
Οι πιο ξεκάθαρες διαφοροποιήσεις εμφανίστηκαν στις δοκιμασίες υπαγόρευσης, οι οποίες απαιτούν μεγαλύτερη συμμετοχή της μνήμης και των εκτελεστικών λειτουργιών του εγκεφάλου. Στα άτομα με γνωστική διαταραχή, παράγοντες όπως ο χρόνος που χρειαζόταν για να ξεκινήσουν να γράφουν, ο αριθμός των κινήσεων γραφής, το μέγεθος των γραμμάτων και η συνολική διάρκεια ολοκλήρωσης της άσκησης φάνηκε να συνδέονται με τη γνωστική τους κατάσταση.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι η χρήση απλών ασκήσεων γραφής σε συνδυασμό με προσιτά ψηφιακά εργαλεία θα μπορούσε στο μέλλον να αποτελέσει έναν πρακτικό τρόπο παρακολούθησης της γνωστικής έκπτωσης.
Ωστόσο, τονίζουν ότι τα ευρήματα βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και θα πρέπει να επιβεβαιωθούν μέσα από μεγαλύτερες και μακροχρόνιες μελέτες σε διαφορετικούς πληθυσμούς. Επισημαίνουν επίσης ότι η συγκεκριμένη έρευνα δεν εξέτασε την πιθανή επίδραση της φαρμακευτικής αγωγής στα αποτελέσματα.
Πηγές: Springer, PMC, JMIR Publications